Tiếng Khơ Mú

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tiếng Khơ Mú
Khamu, Kamhmu
Sử dụng tại Lào, Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc
Tổng số người nói 710.000
Phân loại Nam Á
Hệ chữ viết Lao, Latin
ISO 639-3 cả hai:
kjg – Khơ Mú
khf – Khơ Mú Khwen[1][2]
Glottolog khmu1255[3]

Tiếng Khơ Mú ([kʰmuʔ]) là ngôn ngữ của người Khơ Mú, chủ yếu ở miền bắc Lào. Nó cũng có mặt ở các vùng lân cận của Việt Nam, Thái LanTrung Quốc. Đây là ngôn ngữ đông người nói nhất ngữ chi Khơ Mú, thuộc ngữ hệ Nam Á. Ngữ chi Khơ Mú thường được xem là gần gũi nhất với hai nhánh PalaungKhasi.[4]

Ngữ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Phụ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống phụ âm tiếng Khơ Mú được thể hiện trong bản dưới. Những âm vị trong ô tô xanh là của riêng những phương ngữ Khơ Mú miền đông. Âm /f/ là kết quả của sự vay mượn từ các ngôn ngữ Thái xung quanh.[5]

Môi Chân răng Vòm Ngạc mềm Họng
Tắc Bật hơi
Vô thanh p t c k ʔ
Hữu thanh b d ɟ ɡ
Mũi Vô thanh ɲ̥ ŋ̥
Hữu thanh m n ɲ ŋ
Họng hoá trước ʔm ʔn ʔɲ ʔŋ
Xát Vô thanh (f) s h
Tiếp cận Vô thanh *
Hữu thanh w l r j
Họng hoá trước ʔw ʔj

* chính xác là âm tiếp cận môi-ngạc mềm vô thanh

Nguyên âm[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống nguyên âm của tiếng Khơ Mú ít biến thiên, với mọi phương ngữ có 19 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi (/iə/, /ɨə//uə/).[6]

Trước Giữa Sau
ngắn dài ngắn dài ngắn dài
Đóng /i/ /iː/ /ɨ/ /ɨː/ /u/ /uː/
Nửa đóng]] /e/ /eː/ /ə/ /əː/ /o/ /oː/
Nửa mở /ɛ/ /ɛː/ /ʌː/ /ɔ/ /ɔː/
Mở /a/ /aː/

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Hammarström (2015) Ethnologue 16/17/18th editions: a comprehensive review: online appendices
  2. ^ [1]
  3. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Khmu'. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  4. ^ Diffloth, Gérard (2005). "The contribution of linguistic palaeontology and Austroasiatic". in Laurent Sagart, Roger Blench and Alicia Sanchez-Mazas, eds. The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics. 77–80. London: Routledge Curzon.
  5. ^ Suwilai, Prēmsīrat. The Thesaurus and Dictionary Series of Khmu Dialects in Southeast Asia. Nakorn Pathom: Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University at Salaya, Thailand, 2002. ISBN 9740501125
  6. ^ SUWILAI Premsrirat, author. 2001. "Tonogenesis in Khmu dialects of SEA." Mon-Khmer Studies: a Journal of Southeast Asian Linguistics and Languages 31: 47-56.