Tiếng Nauru

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Tiếng Nauru

Dorerin Naoero
Sử dụng tạiNauru
Tổng số người nói6.000, đang giảm[1]
Người nói L2: có lẽ 1.000? (1991)[2][3]
Dân tộcngười Nauru
Phân loạiNam Đảo
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1na
ISO 639-2nau
ISO 639-3nau
Glottolog[4] naur1243 [4][5]

Tiếng Nauru (tên bản địa: dorerin Naoero) là ngôn ngữ được khoảng 6.000 người dân ở Cộng hòa Nauru sử dụng.[1]

Tiếng Nauru là thành viên của ngôn ngữ châu Đại dương trong ngữ tộc Malay-Polynesia thuộc ngữ hệ Nam Đảo. Mối quan hệ của nó với những ngôn ngữ Micronesia khác chưa được hiểu rõ.[4]

Hệ thống chữ viết[sửa | sửa mã nguồn]

Trong chữ viết Nauru, ban đầu có 17 chữ cái được sử dụng:

  • Mười hai phụ âm : b, d, g, j, k, m, n, p, q, r, t, w

Các chữ cái c, f, h, l, s, v, x, y và z không được xem xét. Với sự ảnh hưởng ngày càng tăng của ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Đức, tiếng Anhtiếng Kiribati và một số ít tiếng Malay), nhiều chữ cái đã được đưa vào bảng chữ cái Nauru. Ngoài ra, sự khác biệt ngữ âm của một vài nguyên âm nảy sinh, do đó các biến âm và âm vị có âm thanh nghe có vẻ tương tự khác được biểu thị bằng một dấu ngã.

Nỗ lực cải cách ngôn ngữ năm 1938[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1938, đã có một nỗ lực của ủy ban ngôn ngữ Nauru và Timothy Detudamo làm cho chữ viết dễ đọc hơn đối với người châu Âu và người Mỹ. Nó được thêm vào càng nhiều kí hiệu dấu phụ càng tốt cho việc biểu thị các âm vị khác nhau để nói lên sự đa dạng của ngôn ngữ Nauru. Người ta đã quyết định cho vào một dấu mũ ở vị trí của dấu ngã trước đây, do đó các chữ "õ" và "ũ" được thay thế bằng "ô" và "û". Chữ "ã" được thay thế bằng "e".

Ngoài ra, chữ "y" đã được thêm vào để phân biệt với chữ "j" (puji) tiếng Anh. Do đó, những từ như ijeiji được đổi thành iyeyi. Ngoài ra, chữ "ñ" (đại diện cho âm mũi ngạc mềm) đã được thay thế bằng chữ "ng", để phân biệt chữ Tây Ban Nha Ñ, "bu" và "qu" được thay thế bằng "bw" và "kw", "ts" đã được thay thế bằng "j" (vì nó đại diện cho cách phát âm tương tự như chữ "j" tiếng Anh) và "w" viết ở cuối từ đã bị bỏ.

Những cải cách này chỉ được thực hiện một phần: các biến âm "õ" và "ũ" vẫn được viết bằng dấu ngã. Tuy nhiên, các chữ cái "ã" và "ñ" hiện hiếm khi được sử dụng và được thay thế bằng chữ "e" và "ng", theo quy định của cải cách. Tương tự, việc viết các phụ âm kép "bw" và "kw" đã được thực hiện. Mặc dù chữ "j" thay thế cho "ts", một số cách viết vẫn sử dụng "ts". Ví dụ, các quận BaitiIjuw (theo cải cách viết là BeijiIyu) vẫn được viết với cách viết cũ. Chữ "y" phần lớn đã được chấp nhận rộng rãi.

Ngày nay, có tất cả 29 chữ cái Latinh đươc sử dụng

  • Nguyên âm : a, â, e, i, o, ô, u, û
  • Bán nguyên âm: j
  • Phụ âm: b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, ñ, p, q, r, s, š, t, w, y, z

Phương ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Theo một báo cáo được xuất bản năm 1937 tại Sydney, có sự đa dạng về phương ngữ cho đến khi Nauru trở thành thuộc địa của Đức vào năm 1888, và cho đến khi các văn bản đầu tiên được xuất bản được viết bằng tiếng Nauru. Các phương ngữ này phần lớn khác nhau đến nỗi người dân ở các quận khác nhau thường gặp khó khăn để hiểu nhau. Với sự ảnh hưởng ngày càng tăng của ngoại ngữ và sự gia tăng của các văn bản tiếng Nauru, các phương ngữ đã hòa chung thành một ngôn ngữ tiêu chuẩn, được thúc đẩy thông qua các từ điển và bản dịch của Alois KayserPhilip Delaporte.

Phát âm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Nauruan at Ethnologue. 18th ed., 2015. Truy cập 22/11/2015.
  2. ^ Probably unreliable. The number is the difference of two population estimates, which may have used different criteria or were based on data from different dates.
  3. ^ Bản mẫu:E14
  4. ^ a ă Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Nauru". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. Truy cập 22/11/2015.
  5. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). [4] “Nauru”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • "Nauru Grammar", by Alois Kayser compiled (1936); distributed by the German embassy 1993, ISBN 0-646-12854-X
  • Nathan, Geoffrey S. (1974), "Nauruan in the Austronesian Language Family", Oceanic Linguistics (University of Hawai'i Press) 12 (1/2), p. 479–501, JSTOR 3622864