Tiếng Pu Péo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Tiếng Pu Péo

La Quả
Khu vựcTỉnh Hà Giang, Việt Nam; Văn Sơn, Vân Nam, Trung Quốc
Tổng số người nói710 (2009)
Dân tộcNgười Pu Péo
Phân loạiTai-Kadai
  • Kra
    • Ương–Péo
      • Tiếng Pu Péo
Hệ chữ viếtChữ Latinh ở Việt Nam
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3laq
Glottologqabi1235[1]

Tiếng Pú Péo (tên tự gọi: qa biau˧; tên tiếng Trung Pǔbiāo 普标 Phổ Tiêu) là một ngôn ngữ Kra, là tiếng nói của người Pu Péo ở miền Bắc Việt NamVân Nam, Trung Quốc. Chưa rõ ý nghĩa của cái tên "Pu Péo".

Tiếng Pu Péo đang bị đe doạ nghiêm trọng. Thêm nữa, đa số người Pu Péo không có điều kiện tiếp cận nước sạch.[2]

Tiếng Maza, một ngôn ngữ Lô Lô-Miến nói ở gần vùng người Pu Péo, nổi bật ở chỗ có một lớp nền tiếng Pu Péo (Hsiu 2014:68-69).

Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Ở Việt Nam, tiếng Pu Péo được nói ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang ở làng Phố Là và Sủng Chéng, và có lẽ ở cả huyện Yên MinhMèo Vạc.[2]

Tran (2011: 15) ghi nhận tiếng Pu Péo được nói ở các địa điểm sau của tỉnh Hà Giang.

Người Pu Péo ở Việt Nam tuyên bố rằng họ đã sống lâu đời ở các làng sau ở Việt Nam và Trung Quốc (Tran 2011: 16).

  • Huyện Đồng Văn, Việt Nam
    • Phó Bảng (Mó Biêng)
    • Phó Cáo (Mó Cao)
    • Phó Là (Mó Nê)
    • Phó Lủng (Mó Căn)
  • Huyện Ma Lật Pha, Trung Quốc
    • Phú Trú (Mó Nương)
    • Phú Trác (Mó căn)
    • Phú Pliông (Mó Phuông)
    • Phú Trao (Mó Rào)

Ở Trung Quốc, tiếng Pu Péo được nói ở Thiết Hán 铁厂 và Đổng Can 懂干 ở huyện Ma Lật Pha, châu tự trị Tráng Miêu Văn Sơn, Vân Nam (Liang, et al. 2007). Nhiều người Pu Péo đã chuyển sang tiếng Quan Thoại Tây Nam, mặc dù nó vẫn được sử dụng ở các làng như Phổ Phong 普峰.[3]

Âm vị học[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Pu Péo có các thanh sau: A1, A2, B1, B2, C1, C2, D1, D2.[2][4]

Giống như tiếng Cờ Lao Trắng và tiếng Bố Ương, từ trong tiếng Pu Péo có thể mang cấu trúc âm tiết rưỡi hiếm thấy trong ngữ hệ Thái-Kadai.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Pubiao-Qabiao”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ a ă â Diller, Anthony, Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo ed. The Tai–Kadai Languages. Routledge Language Family Series. Psychology Press, 2008.
  3. ^ 麻栗坡县铁厂乡董渡村委会新民寨自然村
  4. ^ See Proto-Tai_language#Tones for an explanation of the tone codes.

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hsiu, Andrew. 2014. "Mondzish: a new subgroup of Lolo-Burmese". In Proceedings of the 14th International Symposium on Chinese Languages and Linguistics (IsCLL-14). Taipei: Academia Sinica.
  • Liang Min, Zhang Junru & Li Yunbing (2007). Pubiao yu yanjiu. Beijing: The Ethnic Publishing House.
  • Nguyen, Thu Quynh. 2019. Characteristics of Pu Peo: A language at risk of endangerment. Presentation at the Conference on Asian Linguistic Anthropology, the CALA 2019, Paññāsāstra University of Cambodia.
  • Trần, Văn Ái. 2011. Văn hóa dân gian của dân tộc Pu Péo ở Việt Nam. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin. ISBN 978-604-50-0048-9
  • Various. 2012. Dân ca các dân tộc Pu Péo, Sán Dìu, Dao, Lô Lô, Cao Lan. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa dân tộc. ISBN 978-604-70-0153-8

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]