Tiếng Tay Dọ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Tiếng Tày Dọ)
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Tiếng Tay Dọ
Tay Mèn, Thái Quỳ Châu
Khu vựcIsan, Mekong, Việt Nam
Tổng số người nói57.500
Phân loạiTai-Kadai
Hệ chữ viếtchữ Việt Nam, Lai Tay, Lai Pao
ISO 639-3cả hai:
tyj – Tai Yo
nyw – Tai Nyaw
Glottologtaid1248[3]

Tiếng Tay Dọ (hay Tày Dọ, Thái Do, Tai Yo, Thái Yo), còn được gọi là Tai Mène (hoặc Tai Maen), là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái có mặt ở Đông Nam Á. Nó có mối quan hệ chặt chẽ với tiếng Thái Hàng Tổng tại Việt Nam;. Tiếng Thái Yo được viết bằng một loại chữ độc nhất, chữ Thái Quỳ Châu, hiện nay vẫn đang được sử dụng. Ngôn ngữ này được biết đến ở Lào và Thái Lan là Tai MèneTai Nyaw; và ở Việt Nam là Tay DọThái Quỳ Châu.[4] Về hình thức, tiếng Tay Dọ dường như là một ngôn ngữ Tai Tây Nam nhưng điều này chỉ là do sự tiếp xúc ngôn ngữ hàng thế kỷ và nó phải được phân loại là thuộc nhóm ngôn ngữ Tai Bắc. Tiếng Lào Nyo được nói ở miền trung Thái Lan và miền tây Campuchia là một phương ngữ tiếng Lào và không giống với tiếng Tay Dọ.[5]

Thái Mèn[sửa | sửa mã nguồn]

Người Tai Mène tại Lào tự xưng có nguồn gốc từ Xiềng Mèn (cũng là Xiêng My) ở Việt Nam. Hai tên này tương ứng với hai thị trấn sau đây ở tỉnh Nghệ An, Việt Nam, nằm gần Quỳ Châu (Chamberlain 1998):

  • Xiềng Líp: nằm ở hợp lưu Nậm Lịp và Nặm Chu (Houay Cha Ha), gần hợp lưu Chà Ha và Nặm Ngân (Ngoen) (hợp lại tạo thành Nậm Souang hay Houay Nguyên).
  • Bản Pốt: nằm xa hơn về phía đông Nặm Ngân.

Tiếng Tai Mène dường như có liên quan đến tiếng Tai Pao (tiếng Thái Hàng Tổng) (paaw 4 <* baaw A), mà người nói cho rằng có nguồn gốc từ huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam (Chamberlain 1991). Tiếng Tai Mène hoặc các ngôn ngữ liên quan cũng có thể được nói bởi người Thái Yo (Tay Dọ) ở huyện Thường Xuân, Thanh Hóa, Việt Nam (Robequain 1929).

Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Tai Mène được nói ở tỉnh Borikhamxay, ở nhiều làng của huyện Khamkeuth và một số làng ở huyện Viêng Thông (Chamberlain 1998). Các ngôn ngữ Việt: Ly Hà, Phọng, Toum, Ayoy, Mã LiềngThà Vựng được nói ở gần đó.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Chamberlain (1991), p. 119
  2. ^ Pittayawat Pittayaporn (2009). The Phonology of Proto-Tai. PhD dissertation, Department of Linguistics, Cornell University. tr. 318.
  3. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Tai Do-Mene-Yo”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  4. ^ [1]
  5. ^ Thananan (2014)

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]