Tiếng Tiền Ấn-Âu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tiếng tiền Ấn-Âu (En: PIE) là một ngôn ngữ xây dựng lại dựa trên điểm chung giữa các ngôn ngữ Âu-Ấn được nói rộng rãi trên thế giới. Đây là ngôn ngữ chung xa xưa nhất của tất cả các ngôn ngữ Ấn-Âu hiện đại. Phần lớn những sự nghiên cứu ngôn ngữ học trong thế kỷ 19 là dành cho việc xây dựng lại PIE hoặc hậu duệ của nó, và hầu hết các kỹ thuật về ngôn ngữ học hiện đại như phương pháp so sánh được phát triển như là một kết quả của quá trình nghiên cứu đầy khó khăn này. 

PIE ước tính đã được nói như một ngôn ngữ duy nhất khoảng trước năm 3500 TCN trong suốt Thời kỳ đồ đá, mặc dù ước tính có thể thay đổi hơn một ngàn năm. Theo giả thuyết Volgograd, quê hương của thứ tiếng này là ở khu vực thảo nguyên Hắc Hải, dãy Caspi và cả ở hạ lưu Volga. Các ngóm ngôn ngữ tiền Ấn-Âu trở nên dần khác nhau theo sự di cư của các nhóm người gốc Âu đến châu Á và Lưỡng Hà, nó trở thành các thứ tiếng địa phương tiền Ấn-Âu và cuối cùng là các ngôn ngữ Ấn-Âu hiện đại như Anh, Đức, Pháp, Iran, tiếng Hindu, Phạn,...

PIE có một hệ thống phức tạp của hình thái ngôn ngữ bao gồm từ ghép cũng như ablaut (thay đổi nguyên âm, vẫn còn dấu tích trong tiếng Anh như sing, sang, sung) và phát âm. PIE có một hệ thống phức tạp của biến cách, và động từ tương tự như vậy đã có một hệ thống chia phức tạp. Âm vị, từ vựng, ngữ pháp cũng đang xây dựng lại. Ngày nay, những ngôn ngữ hậu duệ được nói rộng rãi nhất là Tây Ban Nha, tiếng Anh, Hindu, Bồ Đào Nha, Bengal, Nga, Phạn, Đức, Pháp, Ý và Marathi.

Họ (nhánh)[sửa | sửa mã nguồn]

Bảng sau liệt kê những nhánh nhỏ của tiếng tiền Ấn-Âu:[1][2]

Các phân nhánh[sửa | sửa mã nguồn]

Miêu tả Hậu duệ hiện đại
tiền Tiểu Á Tất cả đều đã tuyệt chủng, ngôn ngữ có ảnh hưởng nhất là Hittite. Không
tiền Tochar Đã tuyệt chủng, được biết đến nhờ những bản thảo từ thế kỉ thứ 6 đến 8 SCN phía tây bắc Trung Quốc. Không
Tiền Ý Bao gồm nhiều ngôn ngữ nhưng đều có chung nguồn gốc là tiếng Latin. Bồ Đào Nha và Galic, Tây Ban Nha, Catlan, Pháp, Ý, Rumani, Aromani, Rhaeto-Roman
Tiền Celt Ngôn ngữ nổi bật nhất là Celt. Đã từng được nói khắp châu Âu, nhưng hậu duệ hiện đại chỉ còn tồn tại ở phía tây bắc châu Âu. tiếng Ailen, Scottland, tiếng Gaul, tiếng Wales, Breton, Corn, Manx.
Tiền German Tổ tiên chung của các ngôn ngữ German. Nó bao gồm 3 nhánh là ngữ chi Bắc German, Đông German (tuyệt chủng ) và Tây German Tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Nam Phi, Hà lan, Na Uy, Đan Mạch, Thụy Điển, Frisland, Iceland, Faroe
tiền Slavơ Gồm các ngôn ngữ nhóm Baltic và Slavơ Baltic Latvian and Lithuanian; Slavơ Nga, Ukrainia, Belarus, Ba Lan, Séc, Slovak, Serbo-Croatia, Bulgaria, Slovenia, Macedonia
tiền Ấn-Iran Gồm Ấn-Arian, Iran và Nuristan Nuristani; Indo Hindustani, Bengali, Punjabi, Dardic; Iran Persian, Pashto, Balochi, Kurdish, Zaza
Tiền Armenia Đồng Armenian, Tây Armenian
Tiền Hi Lạp Hi lạp hiện đại, Romeyka, Tsakonia
Albani Tiếng Albani không thuộc bất cứ gia đình nào ở trên.[3] Albania

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Blažek, Václav. “On the internal classification of Indo-European languages: survey” (PDF). Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2016. 
  2. ^ Gray, Russell D; Atkinson, Quentin D (27 tháng 11 năm 2003), “Language-tree divergence times support the Anatolian theory of Indo-European origin” (PDF), Nature (NZ: Auckland) 426 (6965): 435–39, Bibcode:2003Natur.426..435G, PMID 14647380, doi:10.1038/nature02029 
  3. ^ “Perfect Phylogenetic Networks: A New Methodology for Reconstructing the Evolutionary History of Natural Languages, pg. 396” (PDF). Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 5 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2010.