Tiếng Vai

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tiếng Vai
ꕙꔤ
Sử dụng tại Liberia, Sierra Leone
Khu vực Tây Phi
Tổng số người nói 120.000
Phân loại Niger–Congo
  • Mande
    • Tây Mande
      • Trung Tây Mande
        • Manding–Jogo
          • Manding–Vai
            • Vai–Kono
              • Tiếng Vai
Hệ chữ viết Chữ Vai
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2 vai
ISO 639-3 vai
Glottolog vaii1241[1]

Tiếng Vai, còn gọi là tiếng Vy hay tiếng Gallinas, là một ngôn ngữ Mande, được nói bởi khoảng 104.000 người VaiLiberia và bởi khoảng 15.500 người ở Sierra Leone.[2]

Hệ chữ viết[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Hệ âm tự Vai

Tiếng Vai đáng chú ý vì là một trong số ít các ngôn ngữ châu Phi có hệ thống chữ viết riêng, không dựa trên chữ Latinh hoặc Ả Rập. Chữ Vai là một hệ âm tự được sáng tạo bởi Momolu Duwalu Bukele khoảng năm 1833, dù có những ghi chép từ năm 1815. Sự tồn tại của chữ Vai được ghi nhận năm 1834 bởi những nhà truyền giáo người Mỹ ở Missionary Herald của ABCFM [3] và bởi Rev. Sigismund Wilhelm Koelle, một nhà truyền giáo người Sierra Leone của Church Mission Society of London.[4]

Chữ Vai đã được dùng để in Tân Ước năm 2003.

Âm vị học[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Vai là một ngôn ngữ thanh điệu và có 12 nguyên âm, 31 phụ âm, như được thể hiện trong các bản dưới đây.

Nguyên âm[sửa | sửa mã nguồn]

  Nguyên âm miệng Nguyên âm mũi
Trước Sau Trước Sau
Đóng i u ĩ ũ
Nửa đóng e o ɛ̃ ɔ̃
Nửa mở ɛ ɔ
Mở a ã

Phụ âm[sửa | sửa mã nguồn]

Môi Chân răng Sau
chân răng

/Vòm
Ngạc mềm Môi
-Ngạc mềm
Họng
Mũi m n ɲ ŋ
Tắc/
Tắc xát
p
 
b
 
t
 
d
 

 

ᶮdʒ
k
 
g
ᵑɡ
k͡p
 
ɡ͡b
ᵑ͡ᵐɡ͡b
Khép ɓ
ᵐɓ
ɗ
ⁿɗ
Xát f v s z (ʃ) h
Tiếp cận
(Cạnh)
j w
l
Rung (r)

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Vai”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ Ethnologue report for Vai
  3. ^ “Report of Messrs. Wilson and Wynkoop”. Missionary Herald. Tháng 6 năm 1834. tr. 215. 
  4. ^ “A Written language in Western Africa”. The New-Jerusalem magazine (A. Howard) 23 (10): 431. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Mande languages