Tiếng Yele

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Tiếng Yele

Yélî Dnye
Sử dụng tạiPapua New Guinea
Khu vựcĐảo Rossel, quần đảo Louisiade
Tổng số người nói3.750 (1998)[1]
Phân loạiYele – Tây New Britain?
Nam Đảo?
  • Tiếng Yele
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3yle
Glottologyele1255[2]
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.

Tiếng Yele (Yélî Dnye), là một ngôn ngữ trên đảo Rossel, đảo cực đông trong quần đảo Louisiade ngoài khơi mũi đông Papua New Guinea. Có khoảng 4.000 người nói tiếng Yele vào thời điểm năm 1998.[1] Hiện tại, nó nên được coi là ngôn ngữ chưa phân loại. Nó đã được tạm phân loại là một ngôn ngữ tách biệt (có thể có mối quan hệ xa nào đó với tiếng Anêmtiếng Ata của New Britain, tạo nên nhóm Yele – Tây New Britain), hoặc một ngôn ngữ châu Đại Dương gần gũi nhất với tiếng Sudest trong nhóm ngôn ngữ Mũi Papua. Về loại hình, nó chia sẻ nhiều nét tương đồng với các ngôn ngữ châu Đại Dương ở miền nam New Guinea hơn là với các ngôn ngữ Papua tách biệt ở New Britain. Trật tự từ thường thiên về SOV.[3]

Tiếng Yele đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về mặt ngôn ngữ học nhận thức. Nó có một hệ thống giới từ chỉ vị trí trong không gian lớn. Tiếng Yele có 11 giới từ có thể tương ứng với giới từ on tiếng Anh (nôm na là bằng với trên tiếng Việt), việc sử dụng giới từ tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố: vật thể nằm trên mặt phẳng ngang (mặt bàn), mặt phẳng đứng (tường), trên đỉnh/ngọn; liệu nó có dính vào bề mặt không; và vật thể ấy dính kết thành khối hay phân nhỏ.

Stebbins (2018) xem Yélî Dnye là một ngôn ngữ tách biệt.[3] Ông cho rằng nét tương đồng với các ngôn ngữ Nam Đảo là do sự tiếp xúc và khuếch tán đặc điểm ngôn ngữ.

Nguồn tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Tiếng Yele tại Ethnologue. 18th ed., 2015.
  2. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Yele”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  3. ^ a ă Stebbins, Tonya; Evans, Bethwyn; Terrill, Angela (2018). “The Papuan languages of Island Melanesia”. Trong Palmer, Bill. The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. The World of Linguistics 4. Berlin: De Gruyter Mouton. tr. 775–894. ISBN 978-3-11-028642-7. 
  • James E. Henderson, 1995. Phonology and grammar of Yele, Papua New Guinea. Pacific Linguistics B-112. Canberra: Pacific Linguistics.
  • Peter Ladefoged & Ian Maddieson, 1996. The sounds of the world’s languages. Oxford: Blackwells. ISBN 0-631-19814-8
  • Stephen C. Levinson, 2003. Space in Language and Cognition: Explorations in Cognitive Diversity. Cambridge University Press. ISBN 0-521-01196-5
  • Phonology sketch from SIL, 1992/2004 [1]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]