Tiktaalik

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiktaalik
Thời điểm hóa thạch: Devon muộn, 375Ma
Tiktaalik Chicago.JPG
Tiktaalik tại bảo tàng Field, Chicago.
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Phân ngành (subphylum) Vertebrata
Lớp (class) Sarcopterygii
Phân lớp (subclass) Tetrapodomorpha
Bộ (ordo) Elpistostegalia
Chi (genus) Tiktaalik
Daeschler, Shubin & Jenkins, 2006
Loài (species) T. roseae
Danh pháp hai phần
Tiktaalik roseae
Daeschler, Shubin & Jenkins, 2006

Tiktaalik /tɪkˈtɑːlɪk/ là một chi cá vây thùy tuyệt chủng sống vào cuối kỷ Devon, khoảng 360 Mya (triệu năm trước), với nhiều đặc điểm giống tetrapoda (động vật bốn chân).[1] Tiktaalik có thể là biểu trưng của sự chuyển tiếp giữa cá và lưỡng cư. Nó là ví dụ của nhiều dòng cá vây thùy cổ đại đã phát triển thích nghi với môi trường nước nông nghèo oxy đương thời, giúp chúng tiến hóa thành tetrapoda.[2] Nó và các họ hàng có thể là tổ tiên của tất cả động vật trên cạn: lưỡng cư, bò sát, chim, và động vật có vú.[3] Hóa thạch bảo quản tốt đầu tiên của Tiktaalik được tìm thấy năm 2004 trên đảo Ellesmere tại Nunavut, Canada.

Từ nghiêng (tên gọi)[sửa | sửa mã nguồn]

Tiktaalik là một từ tiếng Inuktitut có nghĩa "cá tuyết sông", một loài cá nước ngọt có họ hàng với cá tuyết thực sự.[4] Chi "cá bốn chân" này có được tên này nhờ những bô lão Inuit tại vùng Nunavut Canada, nơi hóa thạch được phát hiện.[5] Với một cái nhìn chi tiết vào bộ xương của Tiktaalik roseae, ngày 16 tháng 10, 2008, trong một số báo Nature,[6] các nhà nghiên cứu đã cho thấy cách Tiktaalik có được một cấu trúc cho phép nó nâng đở chính mình trên đất cứng và thở trực tiếp không khí. Đây là những bước quan trọng trung gian trong việc chuyển đổi thích nghi với cuộc sống trên cạn của những tổ tiên xa của chúng ta.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Edward B. Daeschler, Neil H. Shubin and Farish A. Jenkins, Jr (ngày 6 tháng 4 năm 2006). “A Devonian tetrapod-like fish and the evolution of the tetrapod body plan”. Nature 440 (7085): 757–763. doi:10.1038/nature04639. PMID 16598249. 
  2. ^ Jennifer A. Clack, Scientific American, Getting a Leg Up on Land Nov. 21, 2005.
  3. ^ Shubin, Neil (2008). Your Inner Fish: A Journey into the 3.5-Billion-Year History of the Human Body. New York: University of Chicago Press. ISBN 9780375424472. 
  4. ^ Nunavut Living Dictionary. Entry for tiktaalik
  5. ^ Spotts, Peter (6 tháng 4 năm 2006). “Fossil fills gap in move from sea to land”. The Christian Science Monitor. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2006. 
  6. ^ Jason P. Downs, Edward B. Daeschler, Farish A. Jenkins & Neil H. Shubin (16 tháng 10 năm 2008). “The cranial endoskeleton of Tiktaalik roseae”. Nature 455 (7215): 925–929. doi:10.1038/nature07189. PMID 18923515. 
  7. ^ "Fishapod" Reveals Origins of Head and Neck Structures of First Land Animals Newswise, Retrieved on October 15, 2008.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]