Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (tiếng anh: Corporate social responsibility, viết tắt: CSR, còn được hiểu dưới những cái tên khác như tính bền vững của doanh nghiệp, doanh nghiệp bền vững, lương tâm của doanh nghiệp, bổn phận của doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp có trách nhiệm[1]) là một dạng của hoạt động tự điều chỉnh trong kinh doanh của các doanh nghiệp.[2] Trước đây, thuật ngữ này từng được hiểu như là một chính sách nội bộ riêng của một tổ chức hay một chiến lược trong kinh doanh, nhưng điều này không còn chính xác bởi sự phát triển của rất nhiều những bộ luật quốc tế và cả việc hàng loạt các tổ chức đã sử dụng khả năng của mình để đưa thuật ngữ này vươn ra khỏi việc chỉ là một sáng kiến hay lý tưởng của vài cá nhân hay thậm chí là của một ngành nghề kinh doanh nhất định. Sau đó, trách nhiệm với xã hội của doanh nghiệp (CSR) được coi như là một cách tự điều chỉnh của doanh nghiệp[3], điều này được thừa nhận là đúng trong thập kỷ qua, tuy nhiên sau đó thuật ngữ này đã phát triển lên một tầm cao mới khi không còn chỉ là những quyết định mang tính tự nguyện dưới cấp độ của một cá thể tổ chức nào đó, mà đó còn là một chính sách bắt buộc phải có của bất cứ tổ chức nào dù ở tầm cỡ khu vực, quốc gia hay là vượt qua cả tầm quốc gia. 

Nếu xem xét ở cấp độ tổ chức, CSR là một chính sách của tổ chức đó. Nếu như vậy, nó cần được điều chỉnh và kết hợp với một mô hình kinh doanh để đạt được hiệu quả. Trong một số mô hình, việc thực hiện CSR của một doanh nghiệp sẽ phải tuân theo một số điều kiện cụ thể, và phải được tiến hành "theo một cách thức để giúp xã hội tốt đẹp hơn, vượt ra khỏi lợi ích của doanh nghiệp và không đi ngược lại với những quy định của luật pháp".[4][5] Việc lựa chọn "tuân theo" luật pháp, "không tuân theo" và "vượt ra khỏi" luật pháp là ba chiến lược riêng biệt mà tổ chức có thể chọn lựa. Trong nhiều vấn đề ứng xử như đối với môi trường hoặc các quy tắc lao động, một số nhà lãnh đạo có thể lựa chọn việc tuân theo luật lệ, trong khi đó một số doanh nghiệp khác có thể lựa chọn việc không chấp hành. Những doanh nghiệp không chấp hành luật lệ rõ ràng sẽ phải chấp nhận một rủi ro về pháp lý. Tuy nhiên, tính rủi ro về pháp lý này cũng có thể sẽ có sự khác biệt nếu như luật lệ mà ta đang nói đến là "luật mềm" (các công cụ bán pháp lý không có bất kỳ tính ràng buộc pháp lý nào, hoặc tính ràng buộc của chúng yếu hơn so với tính ràng buộc của luật truyền thống, hay còn gọi là luật cứng).[6] Luật mềm có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý, đặc biệt là khi các doanh nghiệp đưa ra tuyên bố gây hiểu lầm về tính bền vững của họ hoặc hiểu lầm về các thông tin và thông lệ đạo đức khác. Về cơ bản, các doanh nghiệp có thể sử dụng CSR vì mục đích chiến lược hoặc vì mục đích đạo đức. Dưới góc độ CSR là một chiến lược, mục tiêu sẽ là làm gia tăng nguồn lợi nhuận dài hạn và niềm tin của cổ đông thông qua việc phát triển mối quan hệ tốt đẹp với cộng đồng cùng với việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức ở mức độ cao nhờ tính trách nhiệm trong các hành động của doanh nghiệp, từ đó làm giảm thiểu các rủi ro pháp lý và kinh doanh. Các chiến lược CSR khuyến khích công ty tạo ra ảnh hưởng tích cực tới môi trường và những người liên quan đến hoạt động của công ty (stakeholder), bao gồm người tiêu dùng, nhân viên, nhà đầu tư, cộng đồng, chính phủ,...[7] Còn từ góc độ CSR mang mục đích đạo đức, các doanh nghiệp có thể áp dụng các chính sách và thực tiễn CSR thông qua niềm tin và cách nhìn của người lãnh đạo. Lấy ví dụ, một giám đốc điều hành có thể có suy nghĩ rằng việc gây hại với môi trường là một việc làm trái đạo đức, vì vậy ông ta sử dụng CSR để thay đổi việc này.[8]

Những người theo đuổi ý tưởng này cho rằng doanh nghiệp có thể gia tăng lợi nhuận dài hạn bằng việc vận hành và tuân thủ CSR, trong khi đó những người phản đối lại nói rằng CSR làm mất đi vai trò kinh tế của doanh nghiệp. Một nghiên cứu vào năm 2000 đã so sánh các nghiên cứu kinh tế trước đó về sự tương quan giữa mối quan hệ với xã hội và kết quả tài chính của công ty, kết luận rằng các kết quả mâu thuẫn của các nghiên cứu trước đây rằng mối quan hệ với xã hội của doanh nghiệp sẽ tác động đến kết quả tài chính lúc thì tích cực, lúc thì tiêu cực hoặc trung lập, là do các nghiên cứu này đã phân tích dựa trên kinh nghiệm một cách không hoàn thiện và vì vậy đã đưa ra kết luận chưa chính xác. Bài nghiên cứu cuối cùng chỉ ra rằng, CSR có tác động trung lập đến kết quả tài chính cuối cùng của công ty. [9] Những người phản đối [10][11] đưa ra những nghi ngờ và cho rằng những người tán thành với CSR đã "mong đợi quá cao và không thực tế" về những tác động mà CSR có thể mang lại[12], họ cho rằng CSR chỉ là một chiêu trò bề ngoài, một cố gắng để ngăn chặn sự giám sát chặt chẽ từ chính phủ đối với các tập đoàn lớn. Cùng với quan điểm chỉ trích này, các nhà chính trị và xã hội học cũng đã quan tâm đến CSR trong bối cảnh của lý thuyết toàn cầu hóa, chủ nghĩa tự do hiện đại và chủ nghĩa tư bản muộn. Một số nhà thế chế học nhìn nhận CSR như một dạng của sự hợp pháp hóa tư bản, đặc biệt họ còn chỉ ra rằng ban đầu đây là một hình thức vận động của xã hội để chống lại những quyền lực quá tự do và không bị kìm hãm của các thể chế hoặc tổ chức khổng lồ, sau đó các doanh nghiệp đã điều chỉnh CSR để biến nó trở thành một "mô hình kinh doanh" và một công cụ "quản lý rủi ro", và những kết quả của việc áp dụng lý thuyết này bởi các doanh nghiệp rất đáng được đưa lên bàn thảo luận.[13]

CSR được tin tưởng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện sứ mệnh của mình, cùng với đó đây cũng chính là kim chỉ nam để công ty thể hiện giá trị với người tiêu dùng. ISO 26000 là chuẩn mực quốc tế được công nhận dành cho CSR. Còn các tổ chức khu vực công (Liên hợp quốc là một ví dụ) sẽ tuân theo ba vấn đề căn bản (TBL). CSR được thừa nhận rằng tuân theo các nguyên tắc tương tự, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có hình thức pháp chế nào đưa ra những chuẩn mực về hành vi một cách chính thức dành cho CSR.

Định nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Kể từ thập niên 1960,[14] trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đã thu hút sự chú ý của khá nhiều các doanh nghiệp và các cá nhân liên quan. Một loạt các định nghĩa đã được đưa ra về vấn đề này tuy nhiên vãn chưa có sự đồng thuận cao. Một trong những vấn đề về các định nghĩa là do chúng đề cập đến các lợi ích khác nhau. Một doanh nhân có thể xác định CSR là một chiến lược kinh doanh, một nhà hoạt động phi chính phủ lại có thể coi đó là "hành động đánh lạc hướng người tiêu dùng về môi trường" (greenwash) trong khi một quan chức chính phủ có thể coi đó là một quy định tự nguyện. "[15]

Khái niệm Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp gần đây đã được định nghĩa bởi Sheehy như là một dạng của hoạt động "tự điều chỉnh trong kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân quốc tế".[15] Sheehy đã nghiên cứu hàng loạt các cách tiếp cận quy luật khác nhau để đưa ra định nghĩa này về CSR. Các định nghĩa đã được ông nghiên cứu trước đó bao gồm có định nghĩa kinh tế của "lợi nhuận hy sinh", định nghĩa quản lý của "vượt quá sự tuân thủ", những góc nhìn của các nhà thể chế về CSR như một "sự biến động chính trị - xã hội" và sự tập trung của pháp luật về nhiệm vụ của giám đốc. Thêm vào đó, Sheehy cũng đã tìm hiểu cách mô tả CSR của giáo sư Archie Carroll như một kim tự tháp trách nhiệm, cụ thể là trách nhiệm kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện. [16] Tuy nhiên, trong khi Carroll không đưa ra định nghĩa chính xác về CSR mà chỉ đơn giản bàn luận về nhóm các hành vi CSR, Sheehy đã phát triển nên một định nghĩa khác biệt theo triết lý khoa học - nhánh triết học được sử dụng để định nghĩa hiện tượng.

Quan điểm của người tiêu dùng[sửa | sửa mã nguồn]

Các doanh nghiệp buộc phải thay đổi khi công chúng yêu cầu và trông chờ những hành vi khác, và những doanh nghiệp có những hành vi theo đúng ý muốn của công chúng sẽ được đền đáp, còn những doanh nghiệp có những hành vi không làm công chúng hài lòng sẽ gặp nhiều khó khăn. Tôi dự đoán rằng trong tương lai, cũng như trong quá khứ, những thay đổi trong quan niệm của công chúng sẽ là yếu tố thiết yếu dẫn tới những thay đổi trong hoạt động bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp.

Jared Diamond, "Sụp Đổ"[17]

Hầu hết người tiêu dùng đều đồng ý rằng trong quá trình chinh phục các mục tiêu kinh doanh, doanh nghiệp cũng nên đồng thời thực hiện các nỗ lực CSR[18], họ tin rằng việc công ty tham gia các hoạt động từ thiện sẽ nhận được các phản ứng tích cực.[19] Tác giả Somerville đã chỉ ra trong cuốn sách của mình rằng khách hàng sẽ trở nên trung thành và sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho những người bán hàng tham gia từ thiện. Người tiêu dùng cũng có suy nghĩ rằng người bán hàng bán những mặt hàng nội địa hoặc địa phương sẽ dễ dàng nhận được sự trung thành từ khách hàng hơn.[20]. Điều này đã được giáo sư Nicola Smith nhắc đến trong cuốn sách của mình về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp vào năm 2013[21]. Tuy nhiên, những nỗ lực cải thiện môi trường đôi khi cũng vấp phải những phản hồi tiêu cực cho rằng chúng sẽ ảnh hưởng đến dịch vụ khách hàng.[20] Trong bài nghiên cứu khoa học của mình vào năm 2005, nhóm nghiên cứu gồm các nhà khoa học Harmen Oppewal, Andrew Alexander và Pauline Sullivan cho biết không phải hoạt động CSR nào cũng thu hút đối với khách hàng.[22] Trong bài nghiên cứu, họ đưa ra lời khuyên đối với người bán hàng rằng hãy chỉ nên tập trung vào một hoạt động duy nhất mà thôi.[23] Còn với tác giả Becker-Olsen trong bài báo khoa học vào năm 2006,[24] nếu như hoạt động vì xã hội của một công ty không phù hợp với những mục tiêu mà họ đã đưa ra, chúng sẽ gây nên những tác động tiêu cực.

Cách tiếp cận[sửa | sửa mã nguồn]

Ba cách tiếp cận CSR khác nhau: Coi CSR là một cách tạo ra giá trị; coi CSR là một phương pháp quản lý rủi ro; coi CSR là đạo đức của doanh nghiệp

Một số nhà bình luận đã chỉ ra những điểm khác biệt giữa cách tiếp cận với CSR của các nhà kinh tế học đến từ Canada, châu Âu và Anglo-Saxon.[25] Theo người tiêu dùng Trung Quốc,[26] một công ty có trách nhiệm với xã hội là một công ty tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao; còn với người Đức, đó sẽ là một công ty bảo đảm sự an toàn cho người lao động; tại Nam Phi, công ty bạn cần phải đóng góp tích cực cho cộng đồng thông qua việc bảo đảm về y tế và giáo dục.[27] Ngay cả ở châu Âu, quan điểm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nhiều khi cũng không có sự thống nhất.[28]

Một cách tiếp cận CSR phổ biến hơn đó là tính nhân đạo của doanh nghiệp. Điều này bao gồm những sự đóng góp mà công ty tạo ra cho các tổ chức phi lợi nhuận và cộng đồng. Đóng góp có thể nằm ở các lĩnh vực như nghệ thuật, giáo dục, xây dựng, y tế, phúc lợi xã hội và môi trường, những sự đóng góp mang tính chất chính trị hoặc việc tài trợ cho các sự kiện có tính thương mại sẽ không được tính ở đây.[29]

Một cách tiếp cận khác về CSR đó là kết hợp trực tiếp CSR vào các hoạt động, chẳng hạn như thực hiện thương mại tự do với chè và cà phê.

Tạo giá trị chung hay CSV được dựa trên ý tưởng rằng thành công của doanh nghiệp và phúc lợi xã hội có phụ thuộc lẫn nhau. Một doanh nghiệp sẽ cần có một nguồn lao động khỏe mạnh, được giáo dục đầy đủ, một nguồn tài nguyên bền vững và một chính phủ tinh tường để có thể cạnh tranh hiệu quả trên trên thị trường. Một xã hội muốn phát triển sẽ cần những doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận và có khả năng cạnh tranh để xây dựng và hỗ trợ việc tạo ra nguồn thu, sự thịnh vượng, những khoản thuế.

Mục tiêu[sửa | sửa mã nguồn]

Ban đầu, Trách nhiệm với xã hội của doanh nghiệp tập trung vào hành vi chính thức của một doanh nghiệp cụ thể. Về sau, lý thuyết này đã mở rộng ra và bao gồm cả hành vi của nhà cung cấp và cách họ sử dụng các sản phẩm của mình cũng như cách họ xử lý chúng khi không còn giá trị nữa.

Chuỗi cung ứng[sửa | sửa mã nguồn]

Vào thế kỷ 21, Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng đã thu hút được sự chú ý của các công ty và các bên liên quan. Chuỗi cung ứng của doanh nghiệp là một quy trình mà từ đó các tổ chức khác nhau bao gồm nhà cung cấp, khách hàng (công ty đứng ở giữa) và người cung cấp dịch vụ logistic cùng làm việc với nhau để cung cấp hàng hóa và dịch vụ tới tay của người sử dụng cuối cùng, cũng chính là khách hàng.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Wood, Donna J. (1991). “Corporate Social Performance Revisited”. The Academy of Management Review 16 (4): 691–718. JSTOR 258977. doi:10.2307/258977. 
  2. ^ Sheehy, Benedict (1 tháng 10 năm 2015). “Defining CSR: Problems and Solutions”. Journal of Business Ethics (bằng tiếng Anh) 131 (3): 625–648. ISSN 0167-4544. doi:10.1007/s10551-014-2281-x. 
  3. ^ Sheehy, Benedict (2012). “Understanding CSR: An Empirical Study of Private Regulation” (PDF). Monash University Law Review 38: 103–127. 
  4. ^ McWilliams, Abagail; Siegel, Donald (2001). “Corporate social responsibility: A theory of the firm perspective”. Academy of Management Review 26 (1): 117–127. doi:10.5465/amr.2001.4011987. 
  5. ^ McWilliams, Abagail; Siegel, Donald; Wright, Patrick M. (tháng 3 năm 2006). “Corporate Social Responsibility: International Perspectives” (PDF). Working Papers (0604). Troy, New York: Department of Economics, Rensselaer Polytechnic Institute. 
  6. ^ Klarsfeld, A., Delpuech, C. (2008). Hard law, soft law, weak law: the implications of the neo-institutional and social regulation theories on CSR and the distinction between hard and soft law, Working Paper, Toulouse Business School
  7. ^ Farrington, Thomas; Curran, Ross; Gori, Keith; O'Gorman, Kevin D.; Queenan, C. Jane (2017). “Corporate social responsibility: reviewed, rated, revised”. International Journal of Contemporary Hospitality Management 29 (1): 30–47. doi:10.1108/IJCHM-05-2015-0236. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2018. 
  8. ^ Paumgarten, Nick (12 tháng 9 năm 2016). “Patagonia’s Philosopher-King”. The New Yorker (bằng tiếng Anh). ISSN 0028-792X. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2018. 
  9. ^ McWilliams, Abagail; Siegel, Donald (6 tháng 4 năm 2000). “Corporate social responsibility and financial performance: correlation or misspecification?”. Strategic Management Journal 21 (5): 603–609. doi:10.1002/(SICI)1097-0266(200005)21:5<603::AID-SMJ101>3.0.CO;2-3. 
  10. ^ Beatty, Jeffrey F.; Samuelson, Susan S. (2009). Introduction to Business Law. Cengage Learning. 
  11. ^ Rosenberg, Matthew J. (1 tháng 4 năm 2002). “Review of Misguided Virtue: False Notions of Corporate Social Responsibility”. International Affairs. 
  12. ^ Henderson, David (2001). Misguided Virtue: False Notions of Corporate Social Responsibility. Institute of Economic Affairs. tr. 171. ISBN 0-255-365101. 
  13. ^ Shamir, R. (2011). “Socially Responsible Private Regulation: World-Culture or World-Capitalism?”. Law & Society Review 45 (2): 313–336. doi:10.1111/j.1540-5893.2011.00439.x. 
  14. ^ De George 2011.
  15. ^ a ă Sheehy, Benedict (1 tháng 10 năm 2015). “Defining CSR: Problems and Solutions”. Journal of Business Ethics (bằng tiếng Anh) 131 (3): 625–648. ISSN 0167-4544. doi:10.1007/s10551-014-2281-x. 
  16. ^ Carroll, Archie B. (tháng 7 năm 1991). “The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders”. Business Horizons 34 (4): 39–48. ISSN 0007-6813. doi:10.1016/0007-6813(91)90005-g. 
  17. ^ Jared Diamond, Sụp Đổ: Các Xã Hội Đã Thất Bại Hay Thành Công Như Thế Nào, Penguin Books, 2011, chương "Các doanh nghiệp lớn và môi trường: Điều kiện khác nhau, hậu quả khác nhau", trang 485 (ISBN 978-0-241-95868-1).
  18. ^ Epstein-Reeves 2010.
  19. ^ Somerville 2013.
  20. ^ a ă Kardashian 2013.
  21. ^ Smith, Nicola (2013). “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: Sức mạnh với mọi người”. Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2014. 
  22. ^ Oppewal, Alexander & Sulliwan 2006.
  23. ^ Smith, Lopez & Read 2010.
  24. ^ Becker-Olsen, K. L.; Cudmore B. A.; Hill R. P. “The impact of perceived corporate social responsibility on consumer behaviour”. Journal of Business Research. 
  25. ^ Saether, Kim T.; Aguilera, Ruth V. (2008). “Corporate Social Responsibility in a Comparative Perspective”. Trong Crane, A. và đồng nghiệp. The Oxford Handbook of Corporate Social Responsibility (PDF). Oxford University Press. ISBN 0-19-921159-0. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008. 
  26. ^ Maverlinn and Vermander, B. (2013). “Corporate Social Responsibility in China: A Vision, an Assessment and a Blueprint, World Scientific”. 
  27. ^ Knox, Simon (2007). Ramsden, J.J.; Aida, S. and; Kakabadse, A, biên tập. Corporate Social Responsibility and Business Decision Making. Spiritual Motivation: New Thinking for Business and Management (Basingstoke:: Palgrave Macmillan). ISBN 978-0-230-54291-4. 
  28. ^ Habisch và đồng nghiệp 2005.
  29. ^ Tilcsik, András; Marquis, Christopher (1 tháng 2 năm 2013). “Punctuated Generosity: How Mega-events and Natural Disasters Affect Corporate Philanthropy in U.S. Communities”. Administrative Science Quarterly (Social Science Research Network) 58 (1): 111–148. doi:10.1177/0001839213475800. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2018.