Bước tới nội dung

Trò chơi nhập vai sống

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Người chơi hóa trang thành một nhân vật

Trò chơi nhập vai sống (tiếng Anh: live action role-playing (ngắn gọn: LARP) là một hình thức trò chơi nhập vai trong đó người tham gia thể hiện nhân vật của họ bằng hành động thực tế.[1] Người chơi theo đuổi các mục tiêu trong một bối cảnh hư cấu được thể hiện bằng môi trường thế giới thực trong khi tương tác với nhau trong vai trò nhân vật. Kết quả hành động của người chơi có thể được điều chỉnh bởi luật chơi hoặc được quyết định bởi sự đồng thuận giữa các người chơi. Người tổ chức sự kiện, được gọi là quản trò (game master-GM), quyết định bối cảnh và luật chơi, đồng thời điều hành trò chơi.

Những trò chơi nhập vai trực tiếp (LARP) đầu tiên được tổ chức vào cuối những năm 1970, lấy cảm hứng từ trò chơi nhập vai trên bàn và tiểu thuyết giả tưởng. Hoạt động này lan rộng ra quốc tế trong những năm 1980 và đa dạng hóa thành nhiều phong cách khác nhau. Trò chơi có thể rất giống với các trò chơi khác hoặc có thể thiên về biểu đạt kịch tính hoặc nghệ thuật. Các sự kiện cũng có thể được thiết kế để đạt được các mục tiêu giáo dục hoặc chính trị. Các thể loại hư cấu được sử dụng rất đa dạng, từ bối cảnh hiện đại hoặc lịch sử thực tế đến các thời đại kỳ ảo hoặc tương lai. Giá trị sản xuất đôi khi rất tối thiểu, nhưng có thể bao gồm các địa điểm và trang phục công phu. LARP có quy mô từ các sự kiện nhỏ riêng tư kéo dài vài giờ đến các sự kiện công cộng lớn với hàng nghìn người chơi kéo dài nhiều ngày.

Thuật ngữ

[sửa | sửa mã nguồn]

LARP còn được gọi là nhập vai trực tiếp (LRP), văn học tương tác và nhập vai tự do. Một số thuật ngữ này vẫn được sử dụng phổ biến; tuy nhiên, LARP đã trở thành thuật ngữ được chấp nhận rộng rãi nhất.[2] Đôi khi nó được viết thường, là larp.[3]

Tổng quan về trò chơi

[sửa | sửa mã nguồn]

Những người tham gia LARP hóa thân vào các nhân vật trong một bối cảnh hư cấu, ứng biến lời thoại và cử động của nhân vật giống như các diễn viên trong kịch ứng khẩu.[4] Điều này khác với các trò chơi nhập vai trên bàn, nơi hành động của nhân vật được mô tả bằng lời nói.[1] LARP có thể được chơi ở khu vực công cộng hoặc tư nhân và có thể kéo dài hàng giờ hoặc nhiều ngày.[5][6] Thường thì không có khán giả.[7] Người chơi có thể hóa trang thành nhân vật của mình và mang theo trang bị phù hợp, và môi trường đôi khi được trang trí để giống với bối cảnh trong game.[8] LARP có thể là sự kiện đơn lẻ hoặc một chuỗi sự kiện diễn ra ở cùng một địa điểm, và quy mô sự kiện có thể khác nhau, từ một vài người chơi đến vài nghìn người.[9][10]

Người sắp xếp được gọi là quản trò (GM) xác định các quy tắc và bối cảnh của LARP, và cũng có thể ảnh hưởng đến một sự kiện và đóng vai trò trọng tài trong khi nó đang diễn ra.[11][12][13] GM cũng có thể đảm nhiệm công việc hậu cần, hoặc có thể có những người sắp xếp khác lo các chi tiết như quảng cáo sự kiện, đặt địa điểm và quản lý tài chính. Không giống như GM trong trò chơi nhập vai trên bàn, GM trong LARP hiếm khi nắm được tổng quan mọi thứ đang diễn ra trong quá trình chơi vì nhiều người tham gia có thể tương tác cùng một lúc. Vì lý do này, vai trò của GM trong LARP thường ít tập trung vào việc duy trì chặt chẽ cốt truyện hoặc trực tiếp giải trí cho người chơi, mà tập trung nhiều hơn vào việc sắp xếp cấu trúc của LARP trước khi bắt đầu chơi và hỗ trợ người chơi và nhóm duy trì môi trường hư cấu trong suốt quá trình chơi.[14]

Những người tham gia, đôi khi được gọi là "đội ngũ hỗ trợ", có thể giúp GM thiết lập và duy trì môi trường của LARP trong suốt quá trình chơi bằng cách đóng vai trò là người phụ trách hậu trường hoặc đóng vai nhân vật không phải người chơi (NPC) để hoàn thiện bối cảnh.[15][16] Đội ngũ hỗ trợ thường nhận được nhiều thông tin hơn về bối cảnh và nhiều chỉ dẫn hơn từ GM so với người chơi. Trong một trò chơi nhập vai trên bàn, GM thường đóng tất cả các NPC, trong khi trong LARP, mỗi NPC thường được đóng bởi một thành viên đội ngũ riêng biệt.[17]

Phần lớn trò chơi bao gồm sự tương tác giữa các nhân vật. Một số kịch bản LARP chủ yếu tập trung vào tương tác giữa các nhân vật người chơi (PC). Các kịch bản khác tập trung vào tương tác giữa các PC và các khía cạnh của bối cảnh, bao gồm cả các NPC, dưới sự điều khiển của GM.[18][19]

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

LARP không có một điểm khởi nguồn duy nhất, mà được phát minh độc lập bởi các nhóm ở Bắc Mỹ, Châu Âu và Úc.[20] Các nhóm này đều có chung trải nghiệm với tiểu thuyết thể loại hoặc trò chơi nhập vai trên bàn, và mong muốn được trải nghiệm trực tiếp những bối cảnh đó. Ngoài trò chơi nhập vai trên bàn, LARP còn bắt nguồn từ các trò chơi thời thơ ấu như đóng vai, đánh nhau giả vờ, tiệc hóa trang, mô phỏng nhập vai, kịch nghệ Commedia dell'arte, kịch ứng khẩu, kịch tâm lý, mô phỏng quân sự và các nhóm tái hiện lịch sử như Hội tái hiện lịch sử sáng tạo.[21]

Hai chiến binh Dagorhir sử dụng vũ khí xốp để đấu tay đôi.

Nhóm LARP được ghi nhận sớm nhất là Dagorhir, được thành lập vào năm 1977 tại Hoa Kỳ và tập trung vào các trận chiến giả tưởng.[22] Ngay sau khi bộ phim Logan's Run được phát hành năm 1976, trò chơi nhập vai trực tiếp đơn giản dựa trên bộ phim đã được tổ chức tại các hội nghị khoa học viễn tưởng ở Mỹ.[23] Năm 1981, Hiệp hội Trò chơi Giả tưởng Quốc tế (IFGS) được thành lập, với các quy tắc chịu ảnh hưởng từ Dungeons & Dragons.[24] IFGS được đặt tên theo một nhóm hư cấu trong cuốn tiểu thuyết Dream Park năm 1981, mô tả LARP mang hơi hướng tương lai.[25] Năm 1982, "Hội Văn học Tương tác", tiền thân của "Hiệp hội Người chơi Nhập vai Hành động Trực tiếp" (LARPA), được thành lập với tư cách là nhóm LARP kiểu sân khấu đầu tiên được ghi nhận tại Hoa Kỳ.[26]

Treasure Trap, thành lập năm 1982 tại Lâu đài Peckforton, đây là trò chơi LARP đầu tiên được ghi nhận ở Vương quốc Anh và đã ảnh hưởng đến các trò chơi LARP giả tưởng sau đó.[27][28] Trò chơi nhập vai trực tiếp (LARP) đầu tiên được ghi nhận ở Úc diễn ra vào năm 1983, sử dụng bối cảnh khoa học viễn tưởng Traveller.[29] Năm 1993, White Wolf Publishing phát hành Mind's Eye Theatre, một LARP được chơi trên toàn thế giới và là trò chơi LARP thành công nhất về mặt thương mại đã được xuất bản.[30] Các sự kiện đầu tiên ở Đức diễn ra vào đầu những năm 1990, đặc biệt là LARP giả tưởng phát triển nhanh chóng ở đó, đến nỗi từ năm 2001, hai sự kiện lớn ở Đức đã được tổ chức hàng năm, thu hút từ 3000 đến 7000 người chơi mỗi sự kiện và thu hút người chơi từ khắp châu Âu.[31][32][33]

Ngày nay, LARP là một hoạt động phổ biến trên toàn thế giới. Các trò chơi có hàng nghìn người tham gia được điều hành bởi các công ty vì lợi nhuận, và một ngành công nghiệp nhỏ tồn tại để bán trang phục, áo giáp và vũ khí bằng xốp chủ yếu dành cho LARP.[34] Năm 2023, Dicebreaker đã báo cáo rằng "Trung Quốc đã phát triển hiện tượng LARP của riêng mình trong những năm gần đây. Jubensha thành công về mặt thương mại và có ảnh hưởng hơn nhiều so với bất cứ điều gì chúng ta từng thấy trước đây ngay cả ở các nước Bắc Âu - và có khả năng nó sẽ thay đổi nhận thức của chúng ta về khả năng của các trò chơi nhập vai hành động trực tiếp trong tương lai".[35]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Trích dẫn

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. 1 2 (Tychsen et al. 2006:255) "LARP có thể được xem là một thể loại riêng biệt của RPG vì hai đặc điểm độc đáo: (a) Người chơi hóa thân vật lý vào nhân vật của mình, và (b) trò chơi diễn ra trong một khung cảnh vật lý. Hóa thân có nghĩa là các hành động vật lý của người chơi được coi là hành động của nhân vật. Người tham gia LARP có thể mặc trang phục của nhân vật và mang theo các đạo cụ vật lý phù hợp (ví dụ: người tham gia LARP dân quân thế kỷ 18 có thể mặc quân phục và mang súng hỏa mai). Trong khi đó, trong một trò chơi RPG được chơi bởi một nhóm ngồi quanh bàn, người chơi mô tả hành động của nhân vật của họ (ví dụ: "Tôi chạy đến đứng cạnh bạn tôi"); trong một tình huống tương đương trong LARP, người chơi sẽ chạy đến điểm thích hợp trong không gian trò chơi."
  2. ↑ (Tychsen và cộng sự 2006:255) "LARP ... là thuật ngữ được chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng game."
  3. ↑ (Fatland 2005:1) "Tuy nhiên, người đọc không phải người Bắc Âu nên nhớ rằng có một số khác biệt giữa cách sử dụng tiếng Anh của người Bắc Âu và người Anh-Mỹ khi nói về larp. Quan trọng nhất, chúng ta coi 'larp' là một từ riêng biệt, không phải là từ viết tắt (L.A.R.P.), và nó được viết thường."
  4. ↑ (Kilgallon et al. 2001:1) "Trò chơi nhập vai hành động trực tiếp là sự kết hợp giữa trò chơi nhập vai 'trên bàn' truyền thống và kịch ứng khẩu."
  5. ↑ Salen, Katie; Zimmerman, Eric (2003). Rules of Play: Game Design Fundamentals. The MIT Press. ISBN 978-0-262-24045-1. Trò chơi nhập vai trực tiếp có thể diễn ra trong nhà hoặc ngoài trời, ở không gian riêng tư hoặc công cộng.
  6. ↑ Widing, Gabriel (2008). "We Lost Our World and Made New Ones: Live Role-Playing in Modern Times". Trong Markus Montola, Jaakko Stenros (biên tập). Playground Worlds. Ropecon ry. ISBN 978-952-92-3579-7. ...Những người tham gia duy trì những thế giới tạm thời này trong vài giờ hoặc vài ngày
  7. ↑ (Falk & Davenport 2004:128) "...trò chơi nhập vai trực tiếp không có khái niệm về khán giả."
  8. ↑ (Falk & Davenport 2004:131) "Người chơi LRP, giống như một diễn viên sân khấu, là người trải qua quá trình biến hóa thành một nhân vật. Trang phục và phụ kiện, hay bộ dụng cụ, của nhân vật hỗ trợ cho quá trình biến hóa này... Các công trình vật lý có thể được sử dụng làm địa điểm trong trò chơi, và đôi khi thậm chí được xây dựng có chủ đích để làm phong phú thêm thế giới trò chơi... Người chơi thường sử dụng các hiện vật vật lý làm đạo cụ và công cụ trong trò chơi nhập vai của họ, chủ yếu để hỗ trợ vai trò nhân vật của họ.""
  9. ↑ (Tychsen et al. 2006:259) "Hầu hết LARP đều là các kịch bản (hoặc màn chơi đơn) hoặc các chiến dịch (còn gọi là biên niên sử)."
  10. ↑ (Tychsen et al. 2006:258) "Các trò chơi có quy mô từ vài người đến hơn 4.000 người chơi."
  11. ↑ (Tychsen et al. 2005:216) "Để chơi, người chơi phải có một bối cảnh hư cấu... Về bản chất, GM tạo ra vòng tròn ma thuật xung quanh trò chơi."
  12. ↑ (Montola, Stenros & Waern 2009) "Điều khiển trò chơi trong thời gian thực là quá trình tác động đến diễn biến của trò chơi trong thời gian thực."
  13. ↑ (Tychsen et al. 2005:218) "Người quản trò có thể chịu trách nhiệm hoặc không chịu trách nhiệm thực thi các quy tắc giữa các người chơi... Người quản trò cũng có thể chịu trách nhiệm truy tìm những người gian lận hoặc những người vi phạm quy tắc khác."
  14. ↑ (Tychsen et al. 2005:218) "[GM] buộc phải buông bỏ trò chơi và để nó tự vận hành ngoài tầm kiểm soát của mình. Mặc dù dựa trên những nguyên tắc tương tự, nhưng các yêu cầu trên thực tế lại rất khác so với người điều khiển trò chơi trong các trò chơi nhập vai trên giấy (PnP RPG)... Nói chung, trừ khi LARP có số lượng người tham gia nhỏ, người điều khiển trò chơi "không" chịu trách nhiệm duy trì mạch truyện. Tuy nhiên, người điều khiển trò chơi có thể giám sát tiến trình của trò chơi và hỗ trợ hoặc tác động khi cần thiết... Thiết lập một hệ thống phân cấp giữa người điều khiển trò chơi và các nhân vật không phải người chơi (NPC) để giám sát trò chơi và đảm bảo mọi người đều được giải trí và tham gia tích cực trong không gian trò chơi chung là một cách điển hình để kiểm soát các trò chơi LARP giả tưởng quy mô lớn. Cấu trúc này thường được thiết lập trước khi trò chơi bắt đầu."
  15. ↑ (Bestul 2006:26)"Cuối cùng, một người cũng có thể tham gia với tư cách là một loại người phụ trách hậu trường. Mặc dù không phải tất cả các trò chơi đều yêu cầu họ, nhưng đôi khi cần phải có một đội ngũ hỗ trợ để giúp phối hợp các sự kiện và NPC, giống như một người quản lý sân khấu hoặc đội ngũ điều hành."
  16. ↑ (Tychsen et al. 2005:216) "Môi trường cần được hoàn thiện với các nhân vật không phải người chơi (NPC)".
  17. ↑ (Tresca 2010:188) "Điểm khác biệt lớn nhất giữa LARP và trò chơi trên bàn là cách xử lý các nhân vật không phải người chơi (NPC). Việc thể hiện bằng hành động thể chất cần thiết để thực hiện một màn trình diễn trong LARP khiến cho việc một người đảm nhiệm nhiều vai NPC là không thực tế. Do đó, thường có một dàn nhân vật đảm nhận vai trò của các NPC khác. Không giống như người chơi, các NPC thường biết cốt truyện của trò chơi và có một số hiểu biết về câu chuyện. Vì vậy, NPC là một dạng người chơi giả. Họ chơi trò chơi, nhân vật của họ có mục tiêu hạn chế hơn một chút, nhưng cuối cùng họ vẫn bị ràng buộc bởi cốt truyện."
  18. ↑ (Young 2003:11) "Trọng tâm của tương tác trong LARP... có thể là giữa người chơi với người chơi hoặc giữa người chơi với môi trường."
  19. ↑ (Tychsen et al. 2005:216) "Các kịch bản LARP cũng có thể khác nhau, từ kịch bản chi tiết cho từng nhân vật tham gia, đến một nhóm NPC do GM điều khiển trong một thế giới hư cấu."
  20. ↑ (Tychsen et al. 2006:256) "LARP ... dường như đã phát triển dựa trên cảm hứng từ các trò chơi nhập vai trên bàn như Dungeons & Dragons, ít nhiều đồng thời ở Bắc Mỹ, Châu Âu và Úc vào đầu những năm 80. Người chơi từ tất cả các châu lục này đều tuyên bố đã tổ chức LARP lâu đời nhất, tuy nhiên, dường như LARP đã phát triển độc lập và có những khác biệt văn hóa rõ rệt."
  21. ↑ Morton, Brian (2007). "Larps and their Cousins through the Ages" (PDF). Trong Donnis, Gade & Thorup (biên tập). Lifelike. Knudepunkt 2007. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008.
  22. ↑ Dagorhir. "The Origins of Dagorhir". Dagorhir website. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2007.
  23. ↑ Muir, John Kenneth. "Logan's Run: The Series". John Kenneth Muir website. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2007.
  24. ↑ Lancaster, Kurt (1999). Warlocks and Warpdrive: Contemporary Fantasy Entertainments With Interactive and Virtual Environments. McFarland. tr. 34. Có lẽ do sự nổi tiếng của "Dungeons and Dragons", năm 1981 Hiệp hội Trò chơi Giả tưởng Quốc tế (IFGS) được thành lập và xuất bản một bộ luật cho trò chơi nhập vai giả tưởng ngoài trời, tương tự như bối cảnh giả tưởng thời trung cổ của D&D.
  25. ↑ IFGS. "History of the IFGS". IFGS website. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2007.
  26. ↑ Olmstead-Dean, Gordon (1998). "Theatre Style Live Roleplaying Events". LARP Writing.org. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2008. Năm 1982, Walt Frietag và một số người bạn tại Đại học Harvard đã "phát minh" ra cái mà họ gọi là "văn học tương tác"... Frietag đặt tên cho nhóm của mình là "Hội Văn học Tương tác Harvard", và năm sau đó được rút gọn thành "Hội Văn học Tương tác".
  27. ↑ Conor Kostick. "Treasure Trap and LARP". Level Up. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2022.
  28. ↑ Ian Livingstone (1982). Dicing with Dragons. Routledge. tr. 194–196. ISBN 9780710094667. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2017.
  29. ↑ Cowell, Nicholas. "Free Form Role-Playing". Arcanacon I - 83 Handbook. 1: 10. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2007. ...trong giải đấu tự do tiên phong tại Hội nghị Thể thao Canberra năm 1983, các người chơi tham gia là thành viên thủy thủ đoàn của con tàu 'Sarten Valador'... thay vì ngồi quanh bàn... người chơi di chuyển xung quanh môi trường trò chơi...
  30. ↑ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên "Appelcline2007MET"
  31. ↑ Balzer, Myriel (2008). Live Action Role Playing. Die Entwicklung realer Kompetenzen in virtuellen Welten (bằng tiếng Đức). Tectum Verlag. ISBN 978-3-8288-9816-5. Die erste offizielle LARP-Veranstaltung in Deutschland, fand hochstwahrscheinlich 1994 unter dem Namen Dracon statt. Seit dem ist ein stetiger Anstieg der LARP-Veranstalungen in Deutschland zu verzeichnen...Auch hierbei sind die LARP-veranstaltungen, welche im Genre des Fantasy angesiedelt sind, mit etwa 90% am weitaus stärksten vertreten ... Seit dem Jahr 2001 gibt es des Weiteren zwei Veranstalter, welche etwa einmal im Jahr so genannte Groß-Cons veranstalten, bei denen keine Maximalbegrenzung der Teilnehmerzahl besteht und in der Regel zwischen drei- bis siebentausend Live-Rollenspieler teilnehmen und auch Teilnehmer aus dem europäischen Ausland anzutreffen sind. (Sự kiện LARP chính thức đầu tiên ở Đức rất có thể diễn ra vào năm 1994 với tên gọi Dracon. Kể từ đó, số lượng các sự kiện LARP được tổ chức tại Đức đã tăng đều đặn... Các sự kiện LARP thuộc thể loại giả tưởng cũng chiếm số lượng lớn nhất ở đây, khoảng 90%... Từ năm 2001, có hai nhà tổ chức thường xuyên tổ chức các "Hội nghị lớn" (big Cons) khoảng một lần mỗi năm, nơi không có giới hạn về số lượng người tham gia và thường có từ ba đến bảy nghìn người chơi nhập vai trực tiếp, bao gồm cả người từ khắp châu Âu.)
  32. ↑ Jahnke, Alex (2009), "Gelebte Träume - eine (Vor-)Geschichte des LARPs", trong Dombrowski, Karsten (biên tập), LARP: Hinter den Kulissen. Aufsatzsammlung zum MittelPunkt 2009, Braunschweig: Zauberfeder, 1991 fand mit dem Draccon I der erste deutsche LARP-Con statt, womit unsere Zeitreise ein Ende hat. (Năm 1991, Dracon I, hội nghị LARP đầu tiên của Đức đã diễn ra, kết thúc cuộc hành trình xuyên thời gian của chúng ta.)
  33. ↑ "Drakon I (August 1992)". Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2014.
  34. ↑ (Tychsen et al. 2006:258) "Ngày nay, LARP là một sở thích phổ biến, đặc biệt là ở Hoa Kỳ và Châu Âu, và phục vụ ít nhất 100.000 người chơi trên toàn thế giới ... Cũng tồn tại các trang web LARP chuyên nghiệp, toàn thời gian ... một ngành công nghiệp nhỏ đã phát triển để cung cấp vũ khí bằng cao su, trang phục, đạo cụ sân khấu và hiệu ứng đặc biệt, và nhiều nghệ sĩ hiệu ứng đặc biệt và trang điểm làm việc trong môi trường LARP cho mục đích đào tạo."
  35. ↑ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên ":4"

Tài liệu tham khảo chung và tài liệu đã trích dẫn

[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trò_chơi_nhập_vai_sống&oldid=75330938”