Triệu Cơ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Triệu Cơ
趙姬
Vương hậu nước Tần
Tại vị 249 TCN - 247 TCN
Tiền nhiệm Hoa Dương Thái hậu
Kế nhiệm Không có
Thông tin chung
Phối ngẫu Lã Bất Vi
Trang Tương Vương
Hậu duệ Tần Thủy Hoàng
Hai con trai với Lao Ái
Thụy hiệu Đế Thái hậu
帝太后
Sinh ?, ước chừng 280 TCN
Mất 229 TCN
Ung Thành, Hạ Dương cung (nay là Thiểm Tây)
An táng Chỉ Dương (茝陽)

Triệu Cơ (chữ Hán: 趙姬, bính âm: zhào ji), cũng gọi Lã Bất Vi cơ (呂不韋姬), Tử Sở phu nhân (子楚夫人) hay Đế Thái hậu (帝太后), là một nhân vật cuối thời Chiến Quốc, được biết đến là mẹ của Tần Thủy Hoàng, vị Hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc.[1]

Triệu Cơ đóng vai trò quan trọng trong âm mưu đưa Tần Thủy Hoàng lên ngôi của Lã Bất Vi.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Triệu Cơ người Hàm Đan nước Triệu, không rõ tên họ là gì, chỉ vì là con gái nước Triệu nên mới gọi Triệu Cơ. Bà vốn là thiếp của Lã Bất Vi, người tuyệt đẹp, múa giỏi đàn hay, là một ca kỹ.

Tuy nhiên, sách Sử ký thiên về Lã Bất Vi có nói: "Triệu dục sát Tử Sở thê tử, Tử Sở phu nhân Triệu hào gia nữ dã, đắc nặc, dĩ cố mẫu tử cánh đắc hoạt"[2]. Phần Tần Thủy Hoàng cũng có ghi:"Tần vương chi hàm đan, chư thường dữ Vương sanh Triệu thì mẫu gia hữu cừu oán, giai khanh chi"[3]

Cho thấy rõ Triệu Cơ xuất thân con nhà gia thế ở nước Triệu, không phải kỹ nữ.

Hành trạng[sửa | sửa mã nguồn]

Khi đó Tần công tử Dị Nhân, làm con tin ở nước Triệu nghèo khó khốn cung.

Một lần, Dị Nhân sang nhà Bất Vi, nhìn thấy nhan sắc của Triệu Cơ đem lòng say mê. Lã Bất Vi thấy vậy bèn dâng nàng cho Dị Nhân. Ít lâu sau Triệu Cơ phát hiện mang thai. Dị Nhân lập nàng làm Phu nhân, mười tháng sau sinh con trai đặt tên Doanh Chính. Các sử gia vẫn luôn tranh cãi về việc Doanh Chính là con của Lã Bất Vi[4] hay Dị Nhân[5] [6], vì không loại trừ khả năng Triệu Cơ đã có thai với Lã Bất Vi từ trước.

Lã Bất Vi ra tay cứu giúp con tin nước Tần, nghĩ cách đưa Công tử Dị Nhân về Tần quốc. Ông hối lộ vợ cả của An Quốc quânHoa Dương phu nhân nhận Dị Nhân làm con nuôi, trở thành người thừa tử của An Quốc quân và từ đó mới đổi tên thành Tử Sở.

Năm thứ 50, đời Tần Chiêu Tương vương, Tần sai Vương Ý vây Hàm Đan rất gấp. Nước Triệu muốn giết Tử Sở. Tử Sở cùng Lã Bất Vi mưu đưa sáu trăm cân vàng cho kẻ coi giữ nên trốn thoát về Tần. Triệu muốn giết Triệu Cơ và Doanh Chính, nhưng Triệu Cơ là con nhà tai mắt ở Triệu, lẩn trốn được vì thế mẹ con đều sống.

Năm thứ năm 56, Tần Chiêu Tương vương mất, Thế tử An Quốc quân lên làm vua, lập Hoa Dương phu nhân làm Vương hậu, Tử Sở làm Thế tử. Sau thời gian khốn khó ở Triệu, Triệu Cơ cùng Chính về Tần quốc. Vua Tần lên ngôi được 3 ngày thì mất, Thế tử Tử Sở lên thay, tức là Tần Trang Tương vương, lập Triệu Cơ làm Vương hậu.

Trang Tương vương làm vua được ba năm thì mất, Thế tử Doanh Chính lên ngôi Tần vương, tức Tần Thủy Hoàng, Triệu Cơ trở thành Vương thái hậu. Khi Tần vương Doanh Chính còn nhỏ tuổi, Thái hậu nối lại tình xưa, thường xuyên lén lút tư thông với Lã Bất Vi. Về sau Tần vương đã lớn, Lã Bất Vi sợ lộ sẽ mang vạ, bèn ngầm tìm kẻ dương vật lớn là Lao Ái, dùng làm người nhà[7]. Lã Bất Vi sai Lao Ái làm trò vui, lấy dương vật của mình tra vào bánh xe gỗ đồng mà đi. Thái hậu Triệu Cơ nghe thấy muốn được Lao Ái cho riêng mình, Lã Bất Vi bèn cho Lao Ái giả làm hoạn quan rồi đem dâng cho Thái hậu. Từ đó Triệu Cơ cùng Lao Ái thông dâm, sinh được hai con[7]. Lao Ái đem hai đứa con đi giấu, định lập mưu đợi Tần Thủy Hoàng chết thì lập con hắn làm vua[7].

Năm thứ 9 đời Tần vương Chính, có kẻ phát giác Lao Ái thực không phải là hoạn quan và thường thông dâm với Thái hậu. Tần vương Chính liền giao cho pháp đình xét, biết rõ sự tình. Tháng 9 năm đó, Tần vương Chính giết cả ba họ nhà Lao Ái. Lại giết hai con do Thái hậu đẻ ra và đày Thái hậu Triệu Cơ sang đất Ung giam lỏng. Tháng 10 năm thứ 10, sau khi cách chức Lã Bất Vi, Tần vương mới sang Ung đón Thái hậu Triệu Cơ về Hàm Dương.

Năm thứ 19 đời Tần vương Chính (229 TCN), Thái hậu Triệu Cơ mất tại Hạ Dương cung tại Ung Thành, nay là huyện Phượng Tường tỉnh Thiểm Tây. Lúc này Doanh Chính còn là Tần vương nên bà cũng chỉ là Vương thái hậu. Về sau xưng đế, Thủy Hoàng truy phong bà là Đế thái hậu (帝太后), chôn một chỗ với Trang Tương vương ở Chỉ Dương.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Lee, Lily & al. Biographical Dictionary of Chinese Women: Antiquity Through Sui, 1600 B.C.E.-618 C.E., p. 251. M.E. Sharpe, 2007. ISBN 0765617501
  2. ^ 赵欲杀子楚妻子,子楚夫人赵豪家女也,得匿,以故母子竟得活
  3. ^ 秦王之邯郸,诸尝与王生赵时母家有仇怨,皆坑之
  4. ^ Tư Mã Thiên 2006, tr. 456-461
  5. ^ Thế Chiến Quốc (2003), Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội
  6. ^ The Annals of Lü Buwei. Knoblock, John and Riegel, Jeffrey Trans. Stanford University Press. 2001. ISBN 978-0-8047-3354-0.  p. 9
  7. ^ a ă â Mah, Adeline Yen. (2003). A Thousand Pieces of Gold: Growing Up Through China's Proverbs. Published by HarperCollins. ISBN 0-06-000641-2, 9780060006419. p 32-34.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]