Vua Mèo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Di tích Dinh vua H'Mông Vương Chí Sình tại Hà Giang
Dinh vua H'Mông Hoàng A Tưởng tại huyện Bắc Hà do Pháp xây tặng

Vua Mèo hay Vua H'Mông là một chức vụ thủ lĩnh tinh thần, hoặc "lãnh chúa", của cộng đồng người H'Mông tại các vùng nhất định ở Việt NamLào [a].

Tại Việt Nam chức này có trước Cách mạng tháng 8, với các lãnh chúa như Vương Chính Đức ở Đồng Văn, Hà Giang, Hoàng A Tưởng ở Bắc Hà, Lào Cai. Sau Cách mạng chính quyền mới không công nhận chức này trong nước. Vì mang tính tự trị tuyệt đối, kinh tế chủ yếu dựa và trồng cây anh túc chế xuất buôn bán thuốc phiện. Ngày nay vua H'Mông là một từ của huyền thoại, quá khứ của người dân tộc H'Mông.

Vua H'Mông tại Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích Dinh vua H'Mông Vương Chí Sình tại Hà Giang
Di tích Dinh vua H'Mông Vương Chí Sình tại Hà Giang

Ông vua là Vương Chính Đức (RPA: Vaj Tsoov Loom), vương quốc của ông ở huyện Đồng Văn vương triều có sức mạnh, thao túng toàn bộ khu vực cực Bắc cũng như toàn bộ vùng Đông và Tây Bắc. Lúc đó có 7 vạn dân, dân số đa phần trồng cây anh túc. Trước năm 1945, tuy bị sức ép từ nhiều phía, các bên ép làm thân nhưng Vương Chí Sình muốn xây dựng Đồng Văn thành một vương quốc tự trị của người Mông, không theo Pháp cũng không theo Tưởng Giới Thạch. Các phe đối lập cũng không dám lật đổ Vương, bởi chỉ có Vương mới quy phục được cư dân ở vùng này.

Sau đó, 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời ông lên Hà Nội gặp mặt nhưng do tuổi đã cao nên ông cử con trai thứ hai, người được coi là kế nghiệp vua H'Mông là ông Vương Chí Sình (RPA: Vaj Txhiaj Lwm) đi thay. Sau đó Vương Chí Sình làm việc cho chính phủ Hồ Chí Minh, thành một đại biểu quốc hội khóa I và khóa II. Trước khi về hưu, Vương Chí Sình còn giữ chức chủ tịch huyện Đồng Văn. Vai trò vua H'Mông yếu dần, vì cùng hòa hợp với cả nước xây dựng một nhà nước thống nhất. Vương Chí Sình mất năm 1962 ở Hà Nội và linh cữu được đưa về Hà Giang, an táng tại Phó Bảng sau đó được cải táng về khu di tích nhà Vương như hiện nay.

Vua H'Mông tại Lào[sửa | sửa mã nguồn]

Touby Ly Foung (1917–1979), lãnh tụ tinh thần và quân sự người Hmông, sinh tại Nong Het tỉnh Xiengkhuang, Lào. Ông ủng hộ Chính phủ Hoàng gia Lào. Sau năm 1975 ông đã từng giữ chức phó Bộ trưởng bộ Viễn thông, nhưng rồi bị đưa giam ở trại tại Houaphan đến khi chết [1].

Yang Shong Lue (RPA: Yaj Soob Lwj; 1929-1971), sinh ra tại bản Fi Tong vùng tây Nghệ An, miền Bắc Việt Nam, gần với thị trấn Nong Het, Lào. Năm 1959, hoạt động ở Nghệ An và Trung Lào ông xưng là Con Chúa Trời, Đấng Cứu thế (RPA: Theej Kaj Pej Xeem) của người HmôngKhmu, và Đức Chúa Trời đã tiết lộ chữ Pahawh Hmông cho ông để truyền bá cho dân tộc mình. Năm 1971 ông bị tướng Vang Pao cho tay chân giết chết ở bản Nam Chia, nhằm ngăn chặn sự chống đối và cạnh tranh trong lãnh đạo người Hmông [2].

Vàng Pao (RPA: Vaj Pov, 1929-2011) được xem là một ông vua H'Mông tại Lào, cũng là một viên tướng trong Chính phủ Hoàng gia Lào. Dân chúng trong vùng cai quản kinh tế chủ yếu dựa vào, trồng cây anh túc. Sau khi nước Lào hết chiến tranh ông sang Hoa Kỳ, định cư tại đó.

Chỉ dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Trong văn bản tiếng Anh "Vua H'Mông" được dịch là "Hmong Lord", không dùng chữ "King"

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Adams, Nina S. "Patrons, clients, and revolutionaries: the Lao search for independence, 1945-1954." In Laos: war and revolution. New York, Harper & Row, 1970: 100-20.
  2. ^ Vang, Chia Koua, Yang, Gnia Yee, Smalley, William A. (1990). The Life of Shong Lue Yang: Hmong "Mother of Writing" (Keeb Kwm Soob Lwj Yaj: Hmoob 'Niam Ntawv'). Bản song ngữ Anh & Hmong. Southeast Asian Refugee Studies. Occasional Papers 9. Minneapolis: University Of Minnesota, Center for Urban and Regional Affairs.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]