Vua của Ý

Chế độ quân chủ của Ý
Chế độ quân chủ của Ý
Re d'Italia
	Hoàng gia huy Ý
	Quốc vương cuối cùng: Umberto II; 9 tháng 5 năm 1946 - 12 tháng 6 năm 1946
Chi tiết
Cách gọi	Bệ hạ
Quân chủ đầu tiên	Odoacer
Quân chủ cuối cùng	Umberto II
Hình thành	476
Bãi bỏ	12 tháng 6 năm 1946
Dinh thự	Cung điện Quirinal

Vua của Ý (tiếng Latinh: Rex Italiae, tiếng Ý: Re d'Italia) là một chức tước, mà nhiều nhà cai trị tại bán đảo Ý nắm giữ kể từ khi Đế quốc La Mã sụp đổ. Tuy nhiên từ thế kỷ VI cho tới khi nhà vua Vittorio Emanuele II của Ý 1870 chiếm được Roma và thống nhất nước Ý, không có vua Ý nào cai trị nguyên cả nước Ý.^[1]

Vào năm 568 người Langobard dưới sự lãnh đạo của Alboin xâm nhập bán đảo Ý và xây dựng một đế quốc Đức phía nam của dãy núi Alpen. Lãnh thổ của họ trải dài nhiều nơi ở Ý, ngoại trừ những công quốc như Roma, Venezia, Napoli và Calabria mà thời đó thuộc Đế quốc Đông La Mã.

Năm 774, người Lombard bị người Frank dưới sự lãnh đạo của Charlemagne đánh bại và vua của người Lombard Desiderius bị hạ bệ. Charlemagne nhận lấy Vương miện Sắt với tước vị Rex Langobardorum (Vua của người Lombard), tương đương với tước hiệu "Vua của Ý". Trong hàng trăm năm sau đó, vương quốc là một phần của Đế quốc La Mã Thần thánh. Những vị vua tiếp nối vua Otto I trên đường đến Roma để được trao vương miện hoàng đế đã ghé thành phố Langobard Pavia để nhận ngôi vua nước Ý. Điều này chỉ xảy ra tại vương quốc Ý tại miền Bắc, trong khi tại miền Nam nước Ý đã hình thành nên Vương quốc Sicilia và Vương quốc Napoli. Đến thời Phục hưng thì tước vị này không còn ý nghĩa. Sau Karl V, không còn hoàng đế nào được phong tước Vua của Ý, mặc dù tước vị này còn tồn tại một cách chính thức cho đến năm 1648.

Năm 1805, Napoléon Bonaparte, khi đó là tổng thống của Cộng hòa Ý, được trao vương miện tại nhà thờ chính tòa Milano. Tước hiệu chấm dứt khi vào năm 1814 Napoléon từ bỏ ngôi vua. Hàng chục năm sau đó tại Ý không có vị vua nào. Ngoài ra, con trai của Napoléon là Napoléon II, khi sinh ra năm 1811 lập tức được phong làm Vua của Roma cho tới năm 1814.

Tước vị "Vua của Ý" được dùng lại khi nhà Savoia thống nhất nước Ý thành một quốc gia vào năm 1861. Năm 1946, Chế độ quân chủ bị hủy bỏ qua cuộc trưng cầu dân ý và được thay thế bởi thể chế Cộng hòa.

"Rex Italiae"

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Odoacer	k. 433 – 15 tháng Ba năm 493	476	493	Chư hầu của Đế quốc Đông La Mã	–

Vương quốc Ostrogoth (493 – 553)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Theodoric Theodoric Đại đế	454 - 30 tháng 8 năm 526	15 tháng 3 năm 493	30 tháng 8 năm 526	Amal
Athalaric	516 - 2 tháng 10 năm 534	526	534	Amal
Theodahad	k.480 – Tháng 12 năm 536	534	536
Witiges	?–542	536	540
Ildibad	?–541	540	541
Eraric	?–541	541	541
Totila	? – 1 tháng 7 năm 552	541	552
Teia	?- 552/553	552	553

Vương quốc Lombardia (568 – 814)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi
Alboin					Gausi
Cleph
Sự cai trị của các công tước (Thời kỳ không có người đứng đầu trong 10 năm)	–	574/5	584/5
Authari
Agilulf
Adaloald
Arioald
Rothari
Rodoald
Aripert I
Perctarit và Godepert
Grimoald
Perctarit				Phục ngôi sau khi lưu vong
Alahis
Cunincpert
Liutpert
Raginpert
Aripert II
Ansprand
Liutprand
Hildeprand
Ratchis
Aistulf
Desiderius					Lombardy
Charlemagne Charles Đại đế	2 tháng 4 năm 742 – 28 tháng 1 năm 814	25 tháng 12 năm 800	28 tháng 1 năm 814		Karolinger

Vương quốc Ý (Đế quốc La Mã Thần thánh, 781 – 963)

Triều đại Karolinger (781 – 888)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi
Pippin	Tháng Tư năm 773 – 8 tháng 7 năm 810	781	8 tháng 7 năm 810		Karolinger
Bernard	Năm 797 – 17 tháng 4 năm 818	810	818		Karolinger
Ludovico I Louis Mộ Đạo	Năm 778 – 20 tháng 6 năm 840	5 tháng 10 năm 816	20 tháng 6 năm 840	Con trai của Charlemagne	Karolinger
Lotario I	Năm 795 – 29 tháng 9 năm 855	5 tháng 4 năm 823	29 Tháng 9 năm 855		Karolinger
Ludovico II Louis Trẻ	Năm 825 – 12 tháng 8 năm 875	Lần thứ nhất Phục sinh năm 850 Lần thứ hai 18 Tháng Năm năm 872	12 tháng 8 năm 875		Karolinger
Carlo II Hói Charles Hói	13 tháng 6 823 – 6 tháng 10 877	29 tháng Mười hai năm 875	6 tháng 10 năm 877		Karolinger
Carloman	k.830 – 22 tháng 3 năm 880	877	879		Karolinger
Carlo III Béo Charles Béo	13 tháng 6 839 – 3 tháng 1 888	12 tháng Hai năm 881	13 Tháng Một năm 888		Karolinger

Thời kì không ổn định (888 – 962)

Sau 887, Ý rơi vào tình trạng bất ổn, với nhiều nhà cầm quyền tuyên bố vương quyền đồng thời:

Berengar I xứ Carinthia (888 – 896), công tước của Friuli 889-894. Về sau Arnulf lên làm công tước Carinthia năm 896
Guy xứ Spoleto (889 – 894)
Lambert xứ Spoleto (891 – 896), con trai của Guy xứ Spoleto. Ông cũng đồng thời cai quản xứ Spoleto năm 894–895.
Arnulf xứ Carinthia (894 – 899)
Ratold (896)
Berengar I (896 – 924), đồng trị vì với Lambert. Sau khi Lambert mất, ông cai trị một mình
Lambert xứ Spoleto (896 – 898)
Louis III xứ Provence (900-905), xen giữa là Berengar I cai trị (900-902 và 905).
Rudolph II xứ Bourgogne (922 – 933)
Hugh xứ Arles (926 – 947)
Lothair II của Ý (945 – 950)
Berengar II xứ Ivrea (950 – 961)
Adalbert xứ Ivrea (950 – 963)

Năm 951 Otto I của Đức xâm chiếm Ý và được trao Vương miện sắt của Lombardy. Năm 952, Berengar và Adalbert trở thành chư hầu của Otto, nhưng vẫn là vua cho đến khi bị Otto phế truất.

Đế quốc La Mã Thần Thánh (962 – 1556)

Nhà Liudolf (962 – 1024)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Otto I Otto Đại Đế	23 tháng 11 năm 912 - 7 tháng 5 năm 973	962 ^[3]	7 tháng 5 năm 973	Liudolfinger
Otto II	955 – 7 tháng 12 năm 983	k.Tháng 10 năm 980	7 tháng 12 năm 983	Liudolfinger
Otto III	980 – 23 tháng 1 năm 1002	k.Tháng 2 năm 996	23 tháng 1 năm 1002	Liudolfinger
Arduin	955–1015	1002	1014	Liudolfinger
Enrico II ^[2] Thánh Henry	6 tháng 5 năm 973 – 13 tháng 7 năm 1024	1004	13 tháng 7 năm 1024	Liudolfinger

Nhà Salier (1027 – 1125)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Corrado I	990 – 4 tháng 6 năm 1039	1026	4 tháng 6 năm 1039	Salier
Enrico III	29 tháng 10 năm 1017 – 5 tháng 10 năm 1056	1039	5 tháng 10 năm 1056	Salier
Enrico IV	11 tháng 11 năm 1050 – 7 tháng 8 năm 1106	1056	Tháng 12 năm 1105	Salier
Corrado II	1074 – 1101	1093	1101	Salier
Enrico V	8 tháng 11 năm 1086 – 23 tháng 5 năm 1125	1106	23 tháng 5 năm 1125	Salier

Nhà Süpplingenburg (1125 – 1137)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Lotario III	9 tháng 6 năm 1075 – 4 tháng 12 năm 1137	1125	4 tháng 12 năm 1137		Süpplingenburg

Nhà Staufer (1128 – 1197)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Corrado III	1093 – 15 tháng 2 năm 1152	1138 (Cũng đăng quang vào năm 1128 để phản đối Lothair)	1152	Staufer
Federico I	1122 – 10 tháng 6 năm 1190	1154	1186	Staufer
Enrico VI	Tháng 11 năm 1165 – 28 tháng 9 năm 1197	1186	28 tháng 9 năm 1197	Staufer

Nhà Welf (1208 – 1212)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Otto IV	1175 hoặc 1176 – 19 tháng 5 năm 1218	1209	1212		Nhà Welf

Nhà Staufer (1212 – 1254)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Federico II	26 tháng 12 năm 1194 – 13 tháng 12 năm 1250	5 tháng 12 năm 1212	13 tháng 12 năm 1250	Staufer
Enrico (VII)	1211 – 12 tháng 2 năm 1242	23 tháng 4 năm 1220	12 tháng 2 năm 1242	Staufer
Corrado IV	25 tháng 4 năm 1228 – 21 tháng 5 năm 1254	Tháng 5 năm 1237	21 tháng 5 năm 1254	Staufer

Nhà Luxemburg (1311 – 1313)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Enrico VII	1275 – 24 tháng 8 năm 1313	6 tháng 1 năm 1311	24 tháng 8 năm 1313		Luxemburg

Nhà Wittelsbach (1327 – 1347)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Ludovico IV	1 tháng 4 năm 1282 – 11 tháng 10 năm 1347	1327	11 tháng 10 năm 1347		Nhà Wittelsbach

Nhà Luxembourg (1355 – 1437)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Carlo IV	14 tháng 5 năm 1316 – 29 tháng 11 năm 1378	1355	29 tháng 11 năm 1378	Con trai của Johann I của Bohemia và Eliška của Bohemia	Luxembourg
Sigismondo	14 tháng 2 năm 1368 – 9 tháng 12 năm 1437	1431	9 tháng 12 năm 1437	Con trai của Charles IV và Elisabeth xứ Pomerania	Luxembourg

Nhà Habsburg (1437 – 1556)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Federico III	21 tháng 9 năm 1415 – 19 tháng 8 năm 1493	16 tháng 3 năm 1452	19 tháng 8 năm 1493		Habsburg
Carlo V	24 tháng 2 năm 1500 – 21 tháng 9 năm 1558	24 tháng 2 năm 1530	16 tháng 1 năm 1556		Habsburg

Vương quốc Ý

Nhà Bonaparte (1805–1814)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Ghi chú	Dòng dõi	Hình
Napoleone I	15 tháng 8 năm 1769 – 5 tháng 5 năm 1821	17 tháng 3 năm 1805	11 tháng 4 năm 1814		Bonaparte

Nhà Savoia (1861–1946)

Tên	Tuổi thọ	Bắt đầu trị vì	Kết thúc trị vì	Dòng dõi
Vittorio Emanuele II	14 tháng 3 năm 1820 – 9 tháng 1 năm 1878	17 tháng 3 năm 1861	9 tháng 1 năm 1878	Savoia
Umberto I	14 tháng 3 năm 1844 – 29 tháng 7 năm 1900	9 tháng 1 năm 1878	29 tháng 7 năm 1900	Savoia
Vittorio Emanuele III	11 tháng 11 năm 1869 – 28 tháng 12 năm 1947	29 tháng 7 năm 1900	9 tháng 5 năm 1946	Savoia
Umberto II	15 tháng 9 năm 1904 – 18 tháng 3 năm 1983	9 tháng 5 năm 1946	12 tháng 6 năm 1946	Savoia

Chú thích

^ Bury, History, tập 1 tr. 406
^ Được liệt kê là người kế vị của Enrico I, vua Đức 919, nhưng không phải là Hoàng đế.
^ "Annali d'Italia ... sino all'anno mdccl, colle prefazioni critiche di G. Catalani. (Continuati sino ai giorni nostri dall'a ... G ... O ... V ... ). Tom. 1, pt.1-tom. 15, pt.1 [and] Tavole cronologiche". Google Books. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2024.

[Bury-406-1] Bury, History, tập 1 tr. 406

[2] Được liệt kê là người kế vị của Enrico I, vua Đức 919, nhưng không phải là Hoàng đế.

[3] "Annali d'Italia ... sino all'anno mdccl, colle prefazioni critiche di G. Catalani. (Continuati sino ai giorni nostri dall'a ... G ... O ... V ... ). Tom. 1, pt.1-tom. 15, pt.1 [and] Tavole cronologiche". Google Books. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2024.

[1]

[3]

[2]

x t s Vua của Ý từ năm 476 đến năm 1556
không thuộc triều đại nào	Odoacer (476–493)	Odoacer, 477. Theodahad (534-536). Cunipert (688-700).
Người Ostrogoth	Theoderic (493–526) Athalaric (526–534) Theodahad (534–536) Vitiges (536–540) Ildibad (540–541) Eraric (541) Totila (541–552) Teia (552–553)
Người Lombard	Alboin (568–572) Cleph (572–574) Interregnum (574–584) Authari (584–590) Agilulf (590–616) Adaloald (616–626) Arioald (626–636) Rothari (636-652) Rodoald (652–653) Aripert I (653–661) Godepert (661–662) Perctarit (661–662) Grimoald (662–671) Garibald (671) Perctarit (671–688) Cunipert (688–689) Alahis (689) Cunipert (689–700) Liutpert (700–702) Raginpert (701) Aripert II (702–712) Ansprand (712) Liutprand (712–744) Hildeprand (744) Ratchis (744–749) Aistulf (749–756) Desiderius (756–774)
Nhà Carolus	Carlo I (774–814) Pipino (781–810) Bernardo (810–818) Lotario I (818–855) Ludovico I (855–875) Carlo II (875–877) Carlomanno (877–879) Carlo III (879–887) Arnolfo (896–899) Ratoldo (896)
không thuộc triều đại nào (danh hiệu bị tranh chấp 887–933)	Unruoching: Berengario I (887–924) Guideschi: Guido (889–894) Lamberto (891–897) Nhà Welf: Rudolfo (922–933) Bosonid: Ludovico II (900–905) Ugo (926–947) Lotario II (945–950) Anscarid: Berengario II (950–963) Adalberto (950–963)
Vương quốc Ý thuộc Đế quốc La Mã Thần thánh (962–1556)	Otto I (962–973) Otto II (980–983) Otto III (996–1002) Arduino I (1002–1014) Heinrich II (1004–1024) Corrado II (1026–1039) Enrico III (1039–1056) Enrico IV (1056–1105) Corrado II (1093–1101) Enrico V (1106–1125) Lotario III (hoặc II) (1125–1137) Corrado III (1138–1152) Federico I (1154–1186) Enrico VI (1186–1197) Otto IV (1209–1212) Federico II (1212–1250) Enrico VII (1311–1313) Ludovico IV (1327–1347) Carlo IV (1355–1378) Sigismund (1431–1437) Frederick III (1452–1493) Carlo V (1530–1556)