Trang hạn chế sửa đổi (bán khóa)

Wikipedia tiếng Việt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Favicon của Wikipedia Wikipedia tiếng Việt
Wikipedia-logo-v2-vi.svg
Ảnh chụp màn hình
Screenshot Vietnamese Wikipedia - Main Page.png
Loại website
Bách khoa toàn thư mở trực tuyến
Có sẵn trongTiếng Việt
Chủ sở hữuQuỹ Wikimedia
Websitevi.wikipedia.org
Thương mạiKhông
Yêu cầu đăng kýKhông bắt buộc
Bắt đầu hoạt độngtháng 11 năm 2002; 19 năm trước (2002-11)
Tình trạng hiện tạiĐang hoạt động

Wikipedia tiếng Việt là phiên bản tiếng Việt của Wikipedia. Website lần đầu kích hoạt vào tháng 11 năm 2002 và chỉ có bài viết đầu tiên của dự án là bài Internet Society.[1] Wikipedia tiếng Việt không có thêm bài viết nào cho đến tháng 10 năm 2003 khi Trang Chính ra mắt.[2] Tiếp theo đó là bài Alexandre De Rhodes có sự khởi đầu[3] sau đó là các bài Hà Nội, Thành phố Hồ Chí MinhNha Trang...[4]

Vào tháng 7 năm 2003 đã có thành viên Wikipedia tiếng Việt yêu cầu về hỗ trợ Unicode cho tiếng Việt.[5][6] Website này đã nâng cấp qua phần mềm wiki Phase III sau đó là MediaWiki vào ngày 12 tháng 11 năm 2003.[7] Phiên bản MediaWiki nào đó có hỗ trợ Unicode hỗ trợ viết tiếng Việt.

Phiên bản này không hỗ trợ gõ chữ Việt trực tiếp trong trang web mà cần thông qua bộ gõ từ bên ngoài. Vào tháng 9 năm 2005, để giải quyết vấn đề này, có những thành viên đã cộng tác để cài đặt bộ gõ JavaScript HIM (nay là AVIM) vào website.[8] Tại Wikipedia tiếng Việt từng xuất hiện việc đặt quy tắc về cách bỏ dấu, tên gọi các quốc gia, dùng cách chuyển tự từ ngôn ngữ gốc cho các tên riêng hay địa danh thay vì phiên âm, cách viết ngày tháng, cách viết hoa.

Thống kê

Wikipedia tiếng Việt có 1.269.342 bài viết23.567 tập tin phương tiện. Từ khi dự án bắt đầu đi vào hoạt động lại tại 1 thời điểm vào năm 2003 cho đến tháng 2 năm 2005, có thống kê cho thấy Wikipedia tiếng Việt phát triển chậm hơn[9] là từ tháng 3 năm 2005.

Năm 2008, lần nữa dự án có bước nhảy về tốc độ: có thêm bài viết khi có những thành viên tập trung vào viết 1 số lượng bài về các địa danh còn thiếu. Wikipedia tiếng Việt vượt từ vị trí thứ 43 về số lượng bài viết trong số các phiên bản của Wikipedia vào tháng 1 năm 2008[10] đạt vị thứ 11 vào tháng 5 năm 2014. Đa số bài viết của Wikipedia tiếng Việt xuất bản bằng cách dịch (thủ công hoặc tự động) bài viết của các dự án Wikipedia ngôn ngữ khác trong đó dịch từ Wikipedia tiếng Anh nhiều nhất.

Đồng thời, Wikipedia tiếng Việt nằm trong 50 wiki "lớn nhất" toàn cầu sử dụng phần mềm MediaWiki.[11] Đầu tháng 2 năm 2013, Wikipedia tiếng Việt đã có hơn 10.000.000 sửa đổi và đạt hơn 750.000 bài viết trong đó vào khoảng nửa là do bot tạo ra.[12]

Vào ngày 15 tháng 06 năm 2014, Wikipedia tiếng Việt đạt mốc 1 triệu bài viết.

Lịch sử

Cùng với sự thay đổi của Wikipedia tiếng Việt, cộng đồng những thành viên đóng góp cho dự án dần thay hình. Trong thời gian từ 1 thời điểm năm 2003 đến 1 thời điểm năm 2005, xây dựng cho phiên bản ngôn ngữ này của Wikipedia này có thể đa phần là những người Việt sống ở nước ngoài và người nước ngoài sống ở Việt Nam (thành viên Joakim Löfkvist), đọc lại các thảo luận thời kỳ này thấy đa phần là bằng tiếng Anh.[13]

Có thể chưa có ai sử dụng khái niệm Bách khoa toàn thư mở để định nghĩa về Wikipedia tiếng Việt. Lúc đó, cộng đồng có thể mới chỉ dùng khái niệm Bách khoa tự do.[14] Các quy tắc và hướng dẫn đầu tiên của cộng đồng cũng như việc bầu các bảo quản viên đầu tiên diễn ra vào thời gian này (Nguyễn Xuân Minh, Nguyễn Hữu DụngJoakim Löfkvist đắc cử chức vụ Bảo quản viên từ cuối năm 2003).[15] Đến tháng 2 năm 2005, Nguyễn Xuân Minh nhận được tín nhiệm để trở thành hành chính viên đầu tiên của dự án (khi đó Minh chưa đầy 18 tuổi và vẫn là học sinh phổ thông trung học).[16]

Báo chí Việt Nam cũng có bài viết giới thiệu Wikipedia tiếng Việt.[17] Điều này có thể tăng thêm lượng người sử dụng tiếng Việt biết đến dự án. Từ đó đến nay cộng đồng đã phát triển góp phần giúp Wikipedia góp mặt trong 30 trang web có số lượng truy cập nhiều nhất tại Việt Nam theo bảng xếp hạng của Alexa.[18] Báo chí còn đăng và truyền bá giúp Wikipedia quyên tiền để Wikipedia và các dự án con của nó có thể tiếp tục thay đổi để phục vụ cộng đồng miễn phí, không cần phải kiếm tiền từ quảng cáo.[19]

Họp mặt giữa các thành viên ngoài đời thật ghi nhận từng diễn ra vào tháng 7 năm 2006 tại Hà Nội.[20]

Ngày 23 tháng 6 năm 2014, đã có đồng thuận chấp nhận việc tạo bài hàng loạt bằng tài khoản bot.[21]

Phá hoại nội dung

Vì tính mở cho tất cả mọi người đều có thể chỉnh sửa nội dung, Wikipedia có thể có phá hoại nhiều hơn 1 số trang không có tính mở như vậy.[38]

Có trang báo đưa tin về việc Wikipedia tiếng Việt chịu phá hoại nội dung chủ yếu là các bài về ca sĩ, diễn viên hay các nhân vật.[39]

Phá hoại từng nhắm đến Hồ Ngọc Hà,[40] Bảo Thy,[41] Nguyễn Cao Kỳ Duyên và hoa hậu trùng tên Kỳ Duyên hay Isaac Newton và những chủ đề khác.[42] Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh cũng có trong vòng xoáy trùng tên tương tự sự kiện trùng tên Kỳ Duyên năm 2014.[43]

Tác động đến giáo dục

Đối tượng nghiên cứu

Wikipedia tiếng Việt là 1 đối tượng nghiên cứu khoa học trong đó có các chuyên ngành như Web ngữ nghĩaxử lý ngôn ngữ tự nhiên.[44][45]

Nguồn tham khảo

Wikipedia tiếng Việt là nguồn tham khảo không chính thức đôi khi chính phủ còn sử dụng nó làm tư liệu để "xây dựng hoạch định chính sách".[46]

Quảng cáo

Có những trang web chuyên về SEO cũng xem Wikipedia tiếng Việt là đối tượng để quảng cáo, chèn link có thể nhằm thăng hạng website của khách hàng, đối tác hay cá nhân.[cần dẫn nguồn] Vì lý do Google ưu tiên các đề mục bài viết của Wikipedia đứng ở các vị trí đầu trong các kết quả tìm kiếm (chỉ đối với các bài viết có chất lượng nhất định),[47] có ý kiến cho rằng chèn link ở các bài viết Wikipedia có thể thăng thứ tự website.

Wikipedia "có thể trở thành nơi quảng cáo, đánh bóng tên tuổi của doanh nghiệp".[48] Có những doanh nghiệp thuê người có kinh nghiệm viết Wikipedia tạo bài viết để quảng bá doanh nghiệp của họ. Doanh nghiệp nào có bài viết tồn tại ở Wikipedia có thể giúp doanh nghiệp đó thay đổi danh tiếng của mình đồng thời cũng là sự chứng minh độ nổi bật của doanh nghiệp nếu chiếu theo quy định của Wikipedia. Cũng có tổ chức đã liên hệ riêng với bảo quản viên của Wikipedia tiếng Việt để xin xóa các thông tin bất lợi cho họ trong bài viết tại Wikipedia.

Tham khảo

  1. ^ Phiên bản đầu tiên của bài Internet Society vào ngày 16 tháng 11 năm 2002, người viết đến từ địa chỉ nào đó của ISP Telia, Thuỵ Điển nên có thể là Thành viên:Joakim Löfkvist người cũng tham gia sửa bài này 8 ngày sau đó
  2. ^ Phiên bản Trang Chính đầu tiên vào ngày 26 tháng 10 năm 2003.
  3. ^ Phiên bản đầu tiên của bài Alexandre De Rhodes vào ngày 12 tháng 11 năm 2003
  4. ^ Bản lưu trang chính đầu tiên của Wikipedia
  5. ^ Phạm T. Anh (ngày 20 tháng 7 năm 2003). “Vietnamese request” (Danh sách thư). Đã bỏ qua tham số không rõ |mailinglist= (trợ giúp)
  6. ^ Joakim Löfkvist (ngày 27 tháng 7 năm 2003). “The Vietnamese Wikipedia to.org” (Danh sách thư). Đã bỏ qua tham số không rõ |mailinglist= (trợ giúp)
  7. ^ Wikitech-l, e-mail của Thành viên:Brion Vibber ngày 12 tháng 11 năm 2003
  8. ^ Hướng dẫn gõ tiếng Việt đầu tiên
  9. ^ Thống kê số liệu của Wikipedia tiếng Việt
  10. ^ Bảng xếp hạng các phiên bản ngôn ngữ theo số bài viết tháng 1 năm 2008
  11. ^ List of largest wikis
  12. ^ “Bản mẫu:NUMBEROFBOTARTICLES”. Wikipedia tiếng Việt. ngày 7 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2013.
  13. ^ Lưu Thảo luận từ năm 2003 đến tháng 4 năm 2008.
  14. ^ Một kho tri thức tiềm ẩn khổng lồ
  15. ^ Lưu các cuộc biểu quyết Hành chính viên và Bảo quản viên thành công
  16. ^ “Một tuần trong thế giới Wiki” (Thông cáo báo chí). Trần Nguyên, báo Tuổi Trẻ. ngày 17 tháng 10 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2011.
  17. ^ “Giấc mơ Việt trên Wikipedia” (Thông cáo báo chí). Thanh Trúc, báo Tuổi Trẻ. ngày 15 tháng 02 năm 2007. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2011.
  18. ^ (tiếng Anh) “Top 100 các trang được truy cập nhiều nhất tại Việt Nam”. alexa.com. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2010.
  19. ^ “Wikipedia đi quyên tiền” (Thông cáo báo chí). Thanh Bình, VnExpress. ngày 15 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2011.
  20. ^ Họp mặt thành viên Wikipedia năm 2006
  21. ^ Xem Wikipedia:Thảo luận/Bài do bot tạo
  22. ^ Wikimedia News tháng 06 năm 2014
  23. ^ Wikimedia News tháng 05 năm 2014
  24. ^ a b Wikimedia News tháng 07 năm 2013
  25. ^ a b Wikimedia News tháng 06 năm 2013
  26. ^ Wikimedia News tháng 09 năm 2012
  27. ^ Wikimedia News tháng 05 năm 2014
  28. ^ Wikimedia News tháng 04 năm 2011
  29. ^ Wikimedia News tháng 09 năm 2009
  30. ^ Wikimedia News tháng 08 năm 2008
  31. ^ Wikimedia News tháng 02 năm 2008
  32. ^ Wikimedia News tháng 08 năm 2006
  33. ^ Wikimedia News tháng 01 năm 2006
  34. ^ Wikimedia News tháng 04 năm 2005
  35. ^ Wikimedia News tháng 03 năm 2005
  36. ^ Tin tức Wikipedia tiếng Việt tháng 3 năm 2004
  37. ^ Tin tức Wikipedia tháng 12 năm 2003
  38. ^ “Wikipedia Việt bị nhiều người chỉnh sửa thiếu ý thức”. Tạp chí Lifestyle. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2016. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  39. ^ “Wikipedia tiếng Việt thành bị nhiều người "rảnh nhảm" phá hoại”. YAN News. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  40. ^ “Wikipedia Việt bị nhiều người chỉnh sửa thiếu ý thức”. Tạp chí Lifestyle. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2016. Truy cập 3 tháng 9 năm 2016.
  41. ^ “Bảo Thy không bận tâm dù bị bêu riếu”. Zing.vn. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  42. ^ Duy Tín (26 tháng 1 năm 2016). “Trang Wikipedia tại Việt Nam thường xuyên bị phá hoại”. Zing. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  43. ^ “Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh thành từ khoá hot trên mạng sau một đêm”. Zing.vn. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  44. ^ Nguyen, C. Q., & Phan, T. T. (2009, August). An ontology-based approach for key phrase extraction. In Proceedings of the ACL-IJCNLP 2009 Conference Short Papers (pp. 181-184). Association for Computational Linguistics.
  45. ^ Nguyen, D. (2009, August). Using search engine to construct a scalable corpus for vietnamese lexical development for word segmentation. In Proceedings of the 7th Workshop on Asian Language Resources (pp. 171-178). Association for Computational Linguistics.
  46. ^ Đức Hoàng (ngày 20 tháng 1 năm 2020). “Chính sách từ Wikipedia”. VNExpress. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020.
  47. ^ “10 năm Wikipedia”. PC World VN Tạp chí Công nghệ thông tin - Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 9 năm 2016. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.
  48. ^ “Tạo trang Wikipedia cho thương hiệu”. genk.vn. 21 tháng 6 năm 2013. Truy cập 30 tháng 8 năm 2016.

Liên kết ngoài