William James Sidis

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
William James Sidis
William James Sidis 1914.jpg
Ảnh tốt nghiệp Đại học Harvard (1914)
Sinh 1 tháng 4, 1898(1898-04-01)
Manhattan, New York, Hoa Kỳ
Mất 17 tháng 7, 1944 (46 tuổi)
Nam Boston, Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
Học vấn Đại học Harvard
Đại học Rice
Nổi tiếng vì Thần đồng nước Mỹ
Cha mẹ Boris Sidis
Sarah (Mandelbaum) Sidis

William James Sidis ( /ˈs dɪs/; 1 tháng 4, 1898 – 17 tháng 7, 1944) là một thần đồng người Mỹ được biết đến với khả năng toán học và ngôn ngữ đáng kinh ngạc. Sau khi William qua đời, em gái ông đã đưa ra tuyên bố chưa xác thực về IQ của anh trai là "cao nhất từng đạt được", nhưng những kỷ lục về kiểm tra IQ mà Sidis thực sự đã làm bị thất lạc vì lịch sử.[1] Ông ghi danh vào Đại học Harvard năm 11 tuổi và khi trưởng thành, theo ghi nhận là thông thạo tới hơn 40 ngôn ngữ và phương ngữ.

Tuy nhiên có một số ghi nhận được tạo ra do phóng đại, một nhà nghiên cứu cho biết "Tôi đã nghiên cứu tính xác thực từ những nguồn chính về một số thông tin trong khoảng 28 năm và chưa bao giờ tôi tìm thấy một chủ đề nào thỏa mãn những lời bịa đặt, thần thoại, nửa sự thật, phóng đại và những dạng thông tin sai sự thật khác theo như lịch sử về William Sidis".[2] William ban đầu nổi tiếng nhờ trí tuệ phát triển sớm, còn về sau tính tình trở nên kỳ quặc, dần tách rời hoạt động xã hội. Cuối cùng, ông hoàn toàn rời bỏ toán học, tập trung viết về các lĩnh vực khác dưới nhiều bút danh.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Những năm đầu đời (1898–1909)[sửa | sửa mã nguồn]

William James Sidis được sinh tại thành phố New York, là con của những người Do Thái di cư từ Ukraine.[3] Cha là ông Boris Sidis, có học vị tiến sĩ, bác sĩ y khoa, di cư sang Hoa Kỳ từ năm 1887 để thoát khỏi đàn áp chính trị. Mẹ là bác sĩ Sarah (Mandelbaum) Sidis đã theo gia đình sang Mỹ để tránh khỏi các cuộc tàn sát vào năm 1889. Sarah tốt nghiệp trường Y khoa thuộc Đại học Boston năm 1897.[4]

William được đặt theo tên của người cha đỡ đầu, người bạn kiêm đồng nghiệp của ông Boris, triết gia người Mỹ William James. Ông Boris là một nhà tâm thần học đã xuất bản nhiều cuốn sách và bài viết, đi tiên phong trong nghiên cứu về tâm lý học dị thường thuộc tâm bệnh học. Ông cũng là người sử dụng đa ngôn ngữ và cậu bé William cũng bộc lộ khả năng này từ rất sớm.

Ông bà Boris có tình yêu mãnh liệt với tri thức và niềm tin vào giáo dục trí tuệ sớm tạo ra thần đồng, cũng chính vì điều này mà cả hai nhận nhiều chỉ trích. Con trai của họ bắt đầu đọc tờ báo The New York Times khi mới 18 tháng.[5] Đến năm lên 8, theo ghi nhận cậu bé đã tự học 8 ngôn ngữ (tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, tiếng Pháp, tiếng Nga, tiếng Đức, Hebrew, tiếng Thổ Nhĩ Kỳtiếng Armenia) và tự sáng tạo ngôn ngữ riêng được gọi là Vendergood.

Quãng thời gian học Đại học Harvard (1909–1915)[sửa | sửa mã nguồn]

Dù ngôi trường này từng từ chối nguyện vọng của cha William để con trai được ghi danh theo học năm 9 tuổi vì lý do cậu bé còn quá nhỏ. Năm 1909, cậu bé đã lập kỷ lục trở thành người trẻ nhất theo học tại Đại học Harvard. Đầu năm 1910, Sidis nắm vững toán học bậc cao đến mức đã diễn thuyết trong Câu lạc bộ Toán học Harvard về các vật thể bốn chiều.[6] William bắt đầu chương trình đào tạo chính quy năm 1910 và nhận bằng cử nhân loại khá (cum laude) vào ngày 18 tháng 6 năm 1914, khi 16 tuổi.[7] Một thần đồng khác, nhà tiên phong về điều khiển học là Norbert Wiener cũng theo học Harvard cùng thời điểm với William Sidis.

Ngay sau khi tốt nghiệp, William nói với phóng viên rằng mình muốn sống cuộc đời trọn vẹn, nghĩa là được sống ẩn dật tránh xa những kỳ vọng về thần đồng. Ông đã nhận lời phỏng vấn của một phóng viên tờ Boston Herald. Bài báo ghi lại những lời thề của William Sidis về độc thân không thay đổi và sẽ không bao giờ kết hôn, vì theo ông phụ nữ không hấp dẫn mình. Về sau, ông nảy sinh tình cảm mãnh liệt với một phụ nữ trẻ là nhà văn Martha Foley. Tiếp đó, William tiếp tục lên Cao học Nghệ thuật và Khoa học của Harvard.

Theo The Prodigy: a Biography of William James Sidis, ông từng có thời gian làm tại Hội Quốc Liên trước khi rời đi vì Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson sẽ không rút quân đội đã triển khai trong Thế chiến thứ nhất. William thẳng thắn về chủ nghĩa hòa bình của mình.

Giảng dạy và học thêm (1915–1919)[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi một nhóm sinh viên Harvard đe dọa Sidis về mặt thể chất, cha mẹ đã kiếm cho ông một công việc tại Viện nghiên cứu vì sự tiến bộ Văn Khoa và Nghệ thuật William Marsh Rice (nay là Đại học Rice) ở Houston, Texas với vai trò trợ giảng môn toán. William tới Rice vào tháng 9 năm 1915 khi mới 17 tuổi. Lúc này ông là một nghiên cứu sinh sau đại học đang nỗ lực đạt tới học vị tiến sĩ.

Sidis dạy 3 lớp: hình học Euclid, hình học phi Euclidlượng giác. Sau không hơn 1 năm, thất vọng với khoa, yêu cầu giảng dạy của mình và những hành xử của các sinh viên lớn tuổi hơn, Sidis đã rời khỏi vị trí của mình và trở lại New England. Khi một người bạn hỏi lý do rời bỏ ngôi trường, ông đáp lại: "Tôi không biết vì sao họ đem đến cho tôi công việc đó ngay từ đầu— tôi không phải là một giáo viên. Tôi không bỏ đi - tôi đã được yêu cầu đi." William Sidis đã từ bỏ việc theo đuổi tấm bằng thạc sĩ toán học và ghi danh vào trường Luật Harvard vào tháng 9 năm 1916, nhưng đã từ bỏ vị trí tốt vào năm cuối, tháng 3 năm 1919.[8]

Cuối đời (1921–1944)[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi trở về Bờ Đông Hoa Kỳ vào năm 1921, Sidis đã quyết tâm sống một cuộc sống độc lập và riêng biệt. He only took work running adding machines hoặc những việc khá nghèo nàn khác. Ông làm việc tại thành phố New York City và xa lánh cha mẹ mình. Phải mất nhiều năm trước khi ông được giải phóng hợp pháp để được quay về Massachusetts và ông lo ngại về nguy cơ bị bắt trong nhiều năm. Ông bị ám ảnh bởi sở thích sưu tầm vé xe điện, viết các tạp chí định kỳ tự xuất bản và giảng dạy theo nhóm nhỏ những người bạn yêu thích các bài giảng về lịch sử Hoa Kỳ của ông. Năm 1933, Sidis vượt qua kỳ thi Công chức Dân chính ở New York, nhưng chỉ đạt thứ hạng thấp 254.[2] Trong một lá thư riêng, Sidis viết rằng việc đó "không đáng khích lệ".[2]

Năm 1944, Sidis thắng một vụ giàn xếp với The New Yorker vì một bài viết xuất bản năm 1937.[9] Ông đã cáo buộc nó chứa nhiều tuyên bố sai sự thật.[10] Dưới tiêu đề "Bây giờ họ ở đâu?", bài viết mạo danh mô tả cuộc sống của Sidis là cô đơn, trên một "phòng ngủ rộng lớn tại South End tồi tàn của Boston".[11] Tòa án cấp thấp đã miễn nhiệm Sidis như một nhân vật quần chúng nên không có quyền khước từ việc công khai bản nhân. Ông đã mất quyền kháng cáo về vụ xâm phạm quyền riêng tư tại Tòa phúc thẩm khu vực địa hạt thứ hai (United States Court of Appeals for the Second Circuit) năm 1940 vì cùng một bài viết. Thẩm phán Charles Edward Clark bày tỏ sự cảm thông với Sidis - người tuyên bố rằng ấn bản này đã đem William ra "khi dễ, khinh miệt và nhạo báng công khai" và làm cho ông "tổn thương tinh thần trầm trọng [và] bẽ mặt"—nhưng nhận thấy rằng tòa án không có khả năng "đem đến cách thức miễn dịch tuyệt đối khỏi sự tò mò của báo giới đối với những điều vụn vặt liên quan đến cuộc sống cá nhân".[11]

William Sidis qua đời năm 1944 vì xuất huyết não tại Boston ở tuổi 46.[12] Cha ông cũng qua đời trước đó vì cùng chứng bệnh năm 1923 khi 56 tuổi.

Di sản[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi ông qua đời, em gái của Sidis tuyên bố chỉ số thông minh của ông được ghi trong cuốn sách Psychology for the Millions của Abraham Sperling năm 1946 là "mức cao nhất từng đạt được",[1] nhưng sau đó các tác giả nhận thấy rằng một số người viết tiểu sử về William, như Amy Wallace đã phóng đại mức độ IQ và những gì Sperling thực sự đã tuyên bố.[2] Sperling thực ra đã viết:[1]

Helena Sidis nói với tôi rằng một vài năm trước khi qua đời, anh trai cô, Bill, đã kiểm tra trí thông minh với một nhà tâm lý học. Điểm số của ông là cao nhất mà đã từng thu được. Về mặt chỉ số IQ, nhà tâm lý học kể lại rằng con số ước chừng sẽ là giữa khoảng 250 và 300. Cuối đời William Sidis đã làm các bài kiểm tra trí thông minh chung vào các vị trí công chức dân chính ở New York và Boston. Những điểm số phi thường của ông là chuyện kỷ lục.

Người ta đã công nhận rằng Helena và mẹ cô, bà Sarah đã khuyếch trương danh tiếng bằng các tuyên bố phóng đại cho nhà Sidis.[2] Helena cũng tuyên bố sai rằng kỳ thi công chức dân chính mà William tham dự năm 1933 là một bài kiểm tra IQ và xếp hạng điểm số IQ là 254.[2] Theo suy đoán về con số "254" thực chất là việc sắp xếp tên William trên danh sách sau khi ông vượt qua kỳ thi, như ông đã nêu trong lá thư gửi cho gia đình.[13] Helena cũng tuyên bố rằng "anh Billy biết tất cả các ngôn ngữ trên thế giới, trong khi cha tôi chỉ biết 27. Tôi tự hỏi liệu có thứ gì mà Billy không biết không."[2] Tuyên bố này không được ủng hổi bởi bất kỳ nguồn nào ngoại trừ nhà Sidis và bà Sarah Sidis cũng đưa ra một tuyên bố không tin nổi trong cuốn sách The Sidis Story năm 190 của bà rằng con trai William có thể học 1 ngôn ngữ chi trong một ngày.[2] Ông Boris Sidis từng một lần bác bỏ các bài kiểm tra IQ rằng thật "ngu ngốc, giả tạo, vô lý và lừa dối trắng trợn".[14]

Cuộc đời và sự nghiệp của William Sidis, đặc biệt là những ý tưởng về thổ dân châu Mỹ, được thảo luận rộng rãi trong cuốn sách Lila: An Inquiry into Morals của Robert M. Pirsig (1991). Sidis cũng được bàn luận trong Ex-Prodigy, một cuốn tự truyện của nhà toán học Norbert Wiener (1894-1964), người đã từng là một thần đồng và một người đồng niên của Sidis tại Harvard.

Một tác giả Đan Mạch Morten Brask đã viết một cuốn tiểu thuyết hư cấu dựa trên cuộc đời của Sidis; The Perfect Life of William Sidis được xuất bản ở Đan Mạch vào năm 2011. Một cuốn tiểu thuyết dựa trên tiểu sử của ông đã được xuất bản bởi tác giả Đức Klaus Cäsar Zehrer năm 2017.[15]

Thảo luận về giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Cuộc tranh luận về cách thức nuôi dạy của Sidis diễn ra trong một buổi thảo luận cởi mở về cách tốt nhất để giáo dục trẻ em. Các tờ báo chỉ trích phương pháp nuôi dạy con của Boris Sidis. Hầu hết các nhà giáo dục hôm đó đều tin rằng các trường học nên đưa trẻ em tiếp xúc với trải nghiệm đời thường để có được những công dân có ích. Hầu hết các nhà tâm lý học cho rằng trí thông minh là di truyền, một quan điểm hướng tới xóa bỏ giáo dục mầm non tại nhà.[16]

Những khó khăn mà William gặp phải trong việc đối phó với cấu trúc xã hội của một cơ sở đại học có thể hình thành quan điểm chống lại việc cho phép những đứa trẻ thần đồng nhanh chóng vượt qua giáo dục đại học trong thời của ông. Nghiên cứu chỉ ra rằng một chương trình giáo dục mang tính kích thích có thể giảm bớt những khó khăn về mặt xã hội và cảm xúc mà trẻ thiên tài thường gặp.[17] Đi theo những phát hiện này, một vài trường đại học hiện nay có các thủ tục với nhập học sớm. Viện Nghiên cứu Phát triển Tài năng sớm Davidson đã phát triển một sách hướng dẫn về chủ đề này.[18]

William Sidis bị nhạo báng trên báo chí thời đó. Ví dụ trên The New York Times, miêu tả ông là "kết quả thành công tuyệt vời của một thí nghiệm khoa học ép buộc".[19]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Sperling, Abraham Paul (1947). Psychology for the Millions. New York: Frederick Fell. tr. 332–339. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2014. 
  2. ^ a ă â b c d đ e “The Logics - Was William James Sidis the Smartest Man on Earth”. Thelogics.org. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2014. 
  3. ^ “A Genius Among Us: The Sad Story of William J. Sidis”. Today I Found Out (bằng tiếng Anh). 6 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2016. 
  4. ^ “History of Homeopathy and Its Institutions in America By William Harvey King, M.D., LL.D. Presented by Sylvain Cazalet”. Homeoint.org. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2011. 
  5. ^ Wallace, p. 23.
  6. ^ “Wonderful Boys of History Compared With Sidis. All Except Macaulay Showed Special Ability in Mathematics. Instances of Boys Having 'Universal Genius'. The New York Times. 16 tháng 1 năm 1910. tr. SM11. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2014. 
  7. ^ “Harvard College, 1952”. Sidis.net. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2014. 
  8. ^ “Harvard Transcripts”. Sidis.net. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2011. 
  9. ^ Bates, Stephen (2011). “The Prodigy and the Press: William James Sidis, Anti-Intellectualism, and Standards of Success” (PDF). J&MC Quarterly 88 (2): 374–397. ISSN 1077-6990. doi:10.1177/107769901108800209. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013. 
  10. ^ “Sidis vs New Yorker”. Sidis.net. 29 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2011. 
  11. ^ a ă LaMay, p. 63.
  12. ^ “Shirley Smith's Letter to the Editor”. Sidis.net. 19 tháng 7 năm 1944. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2011. 
  13. ^ Gowdy, Larry Neal (20 tháng 10 năm 2013). “Myths, Facts, Lies, and Humor About William James Sidis - Part One”. thelogics.org. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2016. A letter written by William Sidis stated that he had taken a civil service exam, that he passed the state clerical exam, and that he was number 254 on the list; "not so encouraging". It may never be known if Sidis actually did take an IQ test, and it may never be known if the 250-300 number arrived from Sidis' placement in the job pool. 
  14. ^ “Foundations of Normal and Abnormal psychology”. Sidis.net. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2011. 
  15. ^ Zehrer, Klaus Cäsar (2017). Das Genie. Zürich: Diogenes Verlag. ISBN 978-3-257-06998-3. 
  16. ^ Kett, Joseph F. (1978). “Curing the Disease of Precocity”. The American Journal of Sociology 84 (suppl.). ISSN 0002-9602. JSTOR 3083227. doi:10.1086/649240. 
  17. ^ The Social and Emotional Development of Gifted Children: What Do We Know, edited by Maureen Neihart, Sally M. Reis, Nancy M. Robinson, and Sidney M. Moon; National Association for Gifted Children (Prufrock Press, Inc.), 2002: pp. 286–287.
  18. ^ Xem xét các lựa chọn: Một cuốn sách về nghiên cứu nhập học đại học sớm (PDF), Print.ditd.org, truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2014 
  19. ^ “Sidis Could Read at Two Years Old; Youngest Harvard Undergraduate Under Father's Scientific Forcing Process Almost from Birth. Good Typewriter at Four; At 5 Composed Text Book on Anatomy, in Grammar School at 6, Then Studied German, French, Latin, and Russian.”. The New York Times. 18 tháng 10 năm 1909. tr. 7. 

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • LaMay, Craig L. (2003). Journalism and the Debate Over Privacy. LEA's Communication Series. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc. ISBN 978-0-8058-4626-3. 
  • Wallace, Amy (1986). The Prodigy: a Biography of William James Sidis, America's Greatest Child Prodigy. New York: E.P. Dutton & Co. ISBN 0-525-24404-2. 
  • Seitz, Robert N. (2002). “Review of Amy Wallace, The Prodigy (1986)”. High IQ News. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2010. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]