Xích Quỷ

Loạt bài; Lịch sử Đông Nam Á
	Bản đồ Đông Nam Á
	Đông Nam Á thời tiền sử
	Những nền văn minh đầu tiên ; Văn hóa Đông Sơn ; Văn hóa Sa Huỳnh; Văn hóa Óc Eo; Văn hóa Mã Lai; Văn hóa Java; Văn hóa Môn - Khmer
	Các vương quốc đầu tiên ; Xích Quỷ (2879TCN - 2524TCN) ; Văn Lang (2524TCN - 258TCN); Âu Lạc (258TCN-208TCN); Lâm Ấp (192 - 605); Phù Nam (1 - 630); Chân Lạp (550 - 717); Dvaravati (TK 6 - TK 11); Malayu (TK 4 - TK 7); Langkasuka (TK 4 - TK 7); Pan Pan (TK 4 - TK 7); Sailendra (732 - giữa TK 9); Medang (giữa TK 9 - 1049); Pyu (TK 3 - TK 9); Hariphunchai (TK 8 - TK 13)
	Các quốc gia phong kiến hình thành ; Đại Việt (938 - 1887) ; Chăm Pa (TK 7 - 1693); Vương quốc Khmer (877 - 1863); Pagan (TK 9 - TK 13); Sukhothai (1238 - 1448); Ayutthaya (1351 - 1767); Lan Na (1254 - TK 17); Lan Xang (1353 - TK 18); Kediri (1049 - 1221); Majapahit (1293 - 1527); Srivijaya (TK 8 - TK 13); Melaka (1402 - 1511)
	Giao lưu về văn hóa - tôn giáo ; Phật giáo đại thừa ; Phật giáo tiểu thừa ; Hindu giáo ; Hồi giáo ; Công giáo ; Ảnh hưởng của Ấn Độ ; Ảnh hưởng của Trung Hoa
	Thực dân hóa từ Châu Âu ; Thuộc địa Hà Lan ; Thuộc địa Bồ Đào Nha ; Thuộc địa Anh ; Thuộc địa Tây Ban Nha; Thuộc địa Pháp
	Các phong trào dân tộc đầu thế kỷ 20
	Đông Nam Á hiện nay
Xem thêm Lịch sử Brunei; Lịch sử Campuchia; Lịch sử Đông Timor; Lịch sử Indonesia; Lịch sử Lào; Lịch sử Malaysia; Lịch sử Myanmar; Lịch sử Philippines; Lịch sử Singapore; Lịch sử Thái Lan; Lịch sử Việt Nam;
	sửa;

Tên gọi Việt Nam


2879–2524 TCN	Xích Quỷ (truyền thuyết)
~700–258 TCN	Văn Lang
258–179 TCN	Âu Lạc
204–111 TCN	Nam Việt
111 TCN–40 CN	Giao Chỉ
40–43	Lĩnh Nam
43–203	Giao Chỉ
203–544	Giao Châu
544–602	Vạn Xuân
602–679	Giao Châu
679–757	An Nam
757–766	Trấn Nam
768–866	An Nam
866–967	Tĩnh Hải quân
968–1054	Đại Cồ Việt
1054–1400	Đại Việt
1400–1407	Đại Ngu
1407–1427	Giao Chỉ
1428–1804	Đại Việt
1804–1839	Việt Nam
1839–1945	Đại Nam
1887–1954	Đông Dương
từ 1945	Việt Nam
Bản mẫu chính Sinh vật định danh
Lịch sử Việt Nam
x t s

Xích Quỷ (chữ Hán: 赤鬼) theo truyền thuyết Việt Nam là một liên minh quốc gia cổ đại của cư dân Bách Việt, được xem là quốc hiệu đầu tiên của người Việt vào đầu thời đại Hồng Bàng, thời Kinh Dương Vương. Xích Quỷ (chữ Hán: 赤鬼) trong huyền sử Việt Nam là một quốc gia cổ đại có thật của cư dân Bách Việt, được xem là quốc hiệu đầu tiên của nước Việt vào đầu thời đại Hồng Bàng. Từ Hán Việt Xích (赤) nghĩa là màu đỏ; từ Quỷ (鬼) không có nghĩa là ma quỷ. Mà "Xích Quỷ" là tên một ngôi sao có sắc đỏ rực rỡ nhất trong Nhị thập bát tú trên bầu trời. Tục truyền là quốc hiệu của đất nước, được xem là cội nguồn của Việt Nam, vào thời Kinh Dương Vương.

Trong cuốn "Ngọc Phả truyền thư" của từ đường họ Nguyễn có giải thích rằng chữ "Xích" là màu đỏ ngụ ý phương nam, từ "Quỷ" là từ chữ Vương của người Bách Việt, 3 chữ Vương ghép lại thành chữ "Quỳ". Đế Thừa là cháu hai đời của Thần Nông (Viêm Đế), có ba con trai: Đế Minh, Đế Nghi, Đế Long. Ba người con của Để Thừa đều làm Vương ở 3 phương. Theo "Ngọc Phà truyền thư" thì Kinh Dương vương là con trai của Đế Minh (tức Đế vùng phương nam) thấy ba Vương đều là Để ở ba nơi, nên ghép ba chữ "Vương" này tạo thành chữ "Quỳ". Tên "Xích Quỳ" nêu rõ Vương ở phương nam, ngụ ý nước Nam đã có chủ. ^[1]

Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khảo cổ nào cho thấy nhà nước này là có thật. Theo 1 số nhà nghiên cứu hiện đại thì câu chuyện này được xuất phát từ 1 tiểu thuyết dân gian, rồi được hư cấu vào sử sách thời Hậu Lê.

Truyền thuyết

Truyền thuyết về nước Xích Quỷ của Kinh Dương Vương trong truyền thuyết Việt Nam có thể đã lấy "cảm hứng" từ một liên minh của các bộ tộc tại Việt Chương ở Giang Tây, Việt Thường ở Hồ Nam, Việt Dương hay Dương Việt ở Hồ Bắc, các bộ tộc này cư trú ở vùng lân cận với Nhà Thương và có thể đã xảy ra chiến tranh giữa họ và nhà Thương. Các bộ tộc ở Việt Chương là nòng cốt và đã đánh bại cuộc xâm lược của quân Ân Thương do vua Vũ Đinh chỉ huy. Nền tảng vật chất của họ là nền văn hóa đồng thau Ngô Thành với các di vật tiêu biểu là những bộ não bạt và trống đồng cỡ lớn, có vai trò đặc biệt trong tín ngưỡng địa phương. Truyền thuyết Họ Hồng Bàng và truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc Ân có thể đã lưu truyền từ những câu chuyện truyền miệng từ thời xa xăm này.

Truyền thuyết Họ Hồng Bàng

Đại Việt Sử ký Ngoại kỷ Toàn thư do Ngô Sĩ Liên biên soạn chép:

"Nhâm Tuất, năm thứ 17. Xưa cháu ba đời của Viêm Đế họ Thần Nông là Đế Minh sinh ra Đế Nghi, sau Đế Minh nhân đi tuần phương Nam, đến Ngũ Lĩnh lấy con gái Vụ Tiên, sinh ra vua Kinh Dương Vương. Vua là bậc thánh trí thông minh, Đế Minh rất yêu quý, muốn cho nối ngôi. Vua cố nhường cho anh, không dám vâng mệnh. Đế Minh mới lập Đế Nghi là con nối ngôi, cai quản phương Bắc, phong cho vua làm Kinh Dương Vương, cai quản phương Nam, gọi là nước Xích Quỷ".^[2]

Thiên Nam ngữ lục (thế kỷ 17) kể về việc kết hôn của Kinh Dương Vương:

“

Kinh Dương ngày ấy đi chơi

Thuyền trăng buồm gió tếch vời Nam minh.

”

Ở chốn Nam mi ấy Kinh Dương Vương gặp con gái Thần Long:

“

Nàng rằng: thiếp con Động Đình

Thần Long là hiệu, Nam minh là nhà.

”

Nam minh được chú là "bể rộng ở phía Nam". Sách Nam Hoa kinh của Trang Tử có câu "Bằng chi tỉ ư Nam minh dã, đoàn phù dạo nhi thường giả cửu vạn lý". Thông tin trên của Thiên Nam ngữ lục cho thấy Kinh Dương Vương đã gặp con gái Thần Long ở Nam minh có thể là vịnh Bắc Bộ ngày nay.

Tương tự núi Ngũ Lĩnh nơi Kinh Dương Vương đi tuần là ngọn núi có tên là Ngũ, có thể là ngọn núi ở vùng trung tâm vì số 5 là số trung tâm của Hà thư. Ca dao xưa có câu:

“

Núi thờ cha Tản Viên

Núi thờ mẹ Tây Thiên

Đều hướng về Ngũ Lĩnh

Thờ núi Tổ linh thiêng.

”

Xem thêm

Các tên gọi của nước Việt Nam

Chú thích

↑ Theo Hán Việt Từ điển của Đào Duy Anh biên soạn, trang 168, Hàn Man Tử hiệu đính, Trường Thi xuất bản năm 1932.
↑ Đại Việt Sử ký Ngoại kỷ Toàn thư, Quyển I Lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2009 tại Wayback Machine, Ngô Sĩ Liên.

[1] Theo Hán Việt Từ điển của Đào Duy Anh biên soạn, trang 168, Hàn Man Tử hiệu đính, Trường Thi xuất bản năm 1932.

[2] Đại Việt Sử ký Ngoại kỷ Toàn thư, Quyển I Lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2009 tại Wayback Machine, Ngô Sĩ Liên.

[1]

[2]