Xung đột Moro ở Sabah

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Xung đột Moro ở Sabah
Một phần của the Piracy in the Sulu Sea, North Borneo disputeMoro conflict
Moro attacks on Sabah (19th century-present).png
Các cuộc tấn công của cướp biển Moro và các chiến binh ở Sabah từ thế kỷ 19 hiện tại.
.
Thời gian Only extensively recorded since 1962[1] – present
(-1962 năm, Lỗi biểu thức: Dư toán tử < tuần)
Địa điểm Sabah, Malaysia
Kết quả Security in mainland Sabah was under control, cross border attacks ongoing;
Tham chiến
Anti-lawlessness elements:

 Malaysia (1963–nay)


Other anti-lawlessness combatant:
 Philippines[18]
 Indonesia[19]
 Vietnam[20]
 Singapore[21]
 Thailand[22]
Anti-lawlessness elements support:
Moro Islamic Liberation Front[23]
Moro National Liberation Front[24][25]

Lawlessness elements:

Moro Pirates (Since before 1963–nay)
Abu Sayyaf (2000–nay)


Radical Sabah claim group:
Bản mẫu:Country data Sulu Sultanate (Jamalul Kiram III faction) (2013–nay)


Sabah invasion supporter:
Government of the Philippines (1962–1986)
Moro National Liberation Front (Misuari faction) (2001–2015)[26][27][28]
 • Bangsamoro Republik (2013)

Chỉ huy
Mahathir Mohamad (current)

Shafie Apdal (current)


Rodrigo Duterte (current)

Joko Widodo (current)


Murad Ebrahim[34]
Mohagher Iqbal[23]
Muslimin Sema[35]

Various pirates leader
Various Abu Sayyaf commander

Bản mẫu:Country data Sulu Sultanate Phudgal Kiram[36] (current)


Philippines (1962–1986):
Diosdado Macapagal (deceased)[37]
Ferdinand Marcos (deceased)[38]


Nur Misuari (2001–nay)[26][27][28][39][40]

Thành phần tham chiến
NSOF:

Malaysian Armed Forces
Royal Malaysia Police
Malaysian Maritime Enforcement Agency


Armed Forces of the Philippines
Philippine National Police seal.svg Philippine National Police
Indonesian National Armed Forces
Lambang Polri.png Indonesian National Police

Moro Pirates
Abu Sayyaf

Bản mẫu:Country data Sulu Sultanate Royal Security Forces of the Sultanate of Sulu and North Borneo

Lực lượng
Malaysian security forces:

Philippine security forces:
uncertain
Indonesian security forces:
uncertain


Law abiding Moro rebels:
uncertain

  • Moro Pirates: unknown
  • Abu Sayyaf: unknown

Kiram followers:

Tổn thất
Malaysian security forces:

Philippine security forces:

Indonesian security forces:

  • uncertain

Law abiding Moro rebels:

Moro Pirates:

Abu Sayyaf:


Kiram followers:

.
~ The total thought to be higher than what has been shown.

Các cuộc tấn công Malaysia của Moro là loạt các cuộc tấn công của người Moro (Hồi giáo) từ miền nam Philippines vào miền đông Malaysia từ thời thực dân Anh đến nay.[59][62] Nhiều thường dân bị chết hoặc bị thương, thiệt hại tài sản trong các cuộc tấn công này, làm gia tăng sự căm ghét đối với người Moro và thúc đẩy phong trào bài Philippines của dân vùng Sabah, đặc biệt sau các cuộc tấn công năm 1985, 2000 và 2013.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ CAPTAIN THE HON. HENRY KEPPEL, R.N. (1846). THE EXPEDITION TO BORNEO OF H.M.S. DIDO FOR THE SUPPRESSION OF PIRACY. tr. 214–. 
  2. ^ “Philippines rebel leader arrested”. BBC News. 25 tháng 11 năm 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2015. Malaysia's Inspector-General of Police Norian Mai said Mr Misuari and six of his followers were arrested at 3.30 am on Saturday (1930 GMT Friday) on Jampiras island off Sabah state. Manila had ordered his arrest on charges of instigating a rebellion after the government suspended his governorship of an autonomous Muslim region in Mindanao, the ARMM. Although the Philippines has no extradition treaty with Malaysia, the authorities have already made clear that they intend to hand Mr Misuari over to the authorities in Manila as soon as possible. Malaysian Prime Minister Mahathir Mohamad had said before the arrest that, although his country had provided support to the rebel group in the past in its bid for autonomy, Mr Misuari had not used his powers correctly. "Therefore, we no long feel responsible to provide him with any assistance," he said. 
  3. ^ “Nur Misuari to be repatriated to stand trial”. Australian Broadcasting Corporation. 20 tháng 12 năm 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2014. 
  4. ^ Jaymalin, Mayen (25 tháng 3 năm 2014). “Over 26,000 Filipino illegal migrants return from Sabah”. The Philippine Star. ABS-CBN News. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  5. ^ Gindol, Kanul (31 tháng 5 năm 2014). “‘Localised’ illegal immigrants helping ‘foreign’ relatives in Sabah”. The Ant Daily. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  6. ^ Vanar, Muguntan (29 tháng 6 năm 2013). “Lahad Datu: Ops Daulat officially ends today”. The Star. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2013. 
  7. ^ “ESSCOM will continue to hold programmes on security within ESSZONE”. New Sabah Times. 22 tháng 10 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2013. 
  8. ^ Ruben Sario (7 tháng 4 năm 2016). “Sabah ceases cross-border trade”. The Star. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2016. 
  9. ^ Ruben Sario (17 tháng 1 năm 2017). “Sabah to lift barter trade ban in east coast from Feb 1”. The Star. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2017. 
  10. ^ Antonio L. Colina IV (25 tháng 1 năm 2017). “Cross border trade between Malaysia and ARMM’s island provinces to reopen on Feb. 1”. Minda News. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2017. 
  11. ^ “Indonesia, Malaysia, Philippines agree to intensify maritime security”. Antara. 15 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2016. 
  12. ^ “Indonesia, Malaysia, Philippines: Maritime Cooperation Agreement Finalized”. Stratfor. 2 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2016. 
  13. ^ Ranjit Singh (1984). Brunei, 1839–1983: the problems of political survival. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-582571-8. 
  14. ^ Alito Malinao (27 tháng 8 năm 1989). “No links with Kiram, says Brunei embassy”. Manila Standard. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2015. 
  15. ^ Steven Runciman (3 tháng 2 năm 2011). The White Rajah: A History of Sarawak from 1841 to 1946. Cambridge University Press. tr. 116–. ISBN 978-0-521-12899-5. 
  16. ^ Nicholas Tarling (17 tháng 6 năm 2013). Southeast Asia and the Great Powers. Routledge. tr. 58–. ISBN 978-1-135-22941-2. 
  17. ^ Marcel Burger (23 tháng 1 năm 2015). “Brunei gives four Black Hawks as present to Malaysia”. AIRheads. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2015. 
  18. ^ a ă Ubac, Michael Lim (7 tháng 3 năm 2013). “Aquino: I won’t allow Sulu sultan to drag PH into war with Malaysia”. The Philippine Daily Inquirer. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. President Aquino said in a statement, ‘I appeal to you (Jamalul Kiram III) — we should be really clear on this — this incident is wrong. If this is wrong, why should we (the government) lend support to this? We should support what is right… which will lead us to brighter prospects; the wrong option will only bring us ruin. That's it, that's my simple message.’ He also added ‘Let's not forget: What they (the Jamalul Kiram III faction) are pushing for is their right as so-called heirs of the sultan of Sulu. It's not yet clear if their rights have been transferred to the Philippines. But we (the Philippines citizens and our nation) will all be affected by their conflict (with Malaysia).’ 
  19. ^ Febrianto (29 tháng 3 năm 2016). “Indonesia Tak Boleh Tunduk Terhadap Terorisme Abus Sayyaf!” (bằng tiếng Indonesia). Rima News. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2016. 
  20. ^ “Vietnamese ships to get piracy warnings”. Vietnam News Agency. Vietnam Net. 4 tháng 5 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  21. ^ Lim Yan Liang (6 tháng 6 năm 2016). “Eng Hen: Joint Sulu Sea patrols a welcome initiative to tackle terror”. The Straits Times. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2017. 
  22. ^ Ruksith Sitthitool (20 tháng 4 năm 2016). “Thailand to be invited by Malaysia as observers for Sulu Sea Patrol”. Thai Tribune. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2017. 
  23. ^ a ă “Iqbal: Sabah better off under Malaysia”. The Manila Times. 14 tháng 4 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2015. 
  24. ^ “MNLF strongly condemns terrorist acts in eastern Sabah”. Bernama. The Brunei Times. 8 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2016. 
  25. ^ Dharel Placido (31 tháng 8 năm 2016). “Misuari wants meeting with Duterte in Malaysia”. ABS-CBN News. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2016. 
  26. ^ a ă Teoh El Sen (14 tháng 3 năm 2013). “MNLF supports Sulu claim, says Nur Misuari faction”. Astro Awani. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  27. ^ a ă “Nur Misuari involved, says Zahid”. Bernama. MySinChew English. 16 tháng 7 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  28. ^ a ă Karlos Manlupig (17 tháng 5 năm 2015). “MNLF denies talks with Malaysia over Sabah”. Philippine Daily Inquirer. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2015. Misuari, who is hiding after the hostilities in Zamboanga in 2013, maintains his position that only the Sultanate of Sulu can pursue the negotiations for the Sabah claim. Respecting the fervent wish of the late Sultan Muhammad Jamalul Kiram III to let alone the Islamic Sultanate of Sulu and North Borneo (SSNB) to negotiate peacefully with the Muslim leaders of Malaysia to settle the controversial issue in order not to repeat the March 2013 Lahad Datu, Sabah incident, Chairman Misuari has dismissed the media reports as unfounded and without any ounce of truth involving the MNLF in any level talks. The MNLF, however, asserted that the Sabah case is a non-issue because it is the “home-base for different tribal groupings of Muslims from different regions of Southeast Asia that have enjoyed peaceful and harmonious co-existence with the Chinese and Christian populace in the area. 
  29. ^ “Aquino to meet heirs of sultan on Sabah”. Manila Standard. 16 tháng 4 năm 1989. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2015. 
  30. ^ a ă Marites Dañguilan Vitug (11 tháng 3 năm 2013). “Sabah, Ramos and Arroyo”. Rappler. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2015. 
  31. ^ “FVR to PNoy: Meet with Sultan Kiram to address Sabah conflict”. GMA News. 6 tháng 3 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2015. 
  32. ^ Jurgen Haacke (13 tháng 5 năm 2013). ASEAN's Diplomatic and Security Culture: Origins, Development and Prospects. Routledge. tr. 187–. ISBN 1-136-13146-9. 
  33. ^ “President Yudhoyono hopes Sabah problem to be resolved soon”. Balita. 9 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2014. 
  34. ^ “Moro refugees, immigrants in Sabah should return, develop homeland — Kurup”. Bernama. The Borneo Post. 21 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2013. 
  35. ^ John Unson (11 tháng 3 năm 2013). “Sema calls for sobriety, prudence among Moro groups”. The Philippine Star. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2016. 
  36. ^ a ă Rashvinjeet S. Bedi (27 tháng 1 năm 2015). “Self-styled Sulu Sultan names Phugdal to be Raja Muda”. The Star. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2015. 
  37. ^ Durian Amina Rasul (14 tháng 5 năm 2009). “Basis of the Sabah claim”. The Manila Times. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2015. 
  38. ^ “Marcos order: Destabilize, take Sabah”. Philippine Daily Inquirer. 2 tháng 4 năm 2000. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2015. 
  39. ^ “Duterte: Misuari wants amnesty for Abu Sayyaf”. ABS-CBN News. 28 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2016. 
  40. ^ Nestor Corrales (3 tháng 11 năm 2016). “Misuari accuses Malaysia of using Moro people in kidnap-for-ransom activities”. Philippine Daily Inquirer. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2016. 
  41. ^ a ă Ian Pfennigwerth (2008). Tiger Territory: The Untold Story of the Royal Australian Navy in Southeast Asia from 1948 to 1971. Rosenberg. tr. 69–. ISBN 978-1-877058-65-3. 
  42. ^ a ă New Zealand. Registrar-General's Office; New Zealand. Census and Statistics Dept; New Zealand. Dept. of Statistics (1957). New Zealand official yearbook. New Zealand. Statistics New Zealand. 
  43. ^ New Zealand. Dept. of External Affairs (1963). External Affairs Review. 
  44. ^ “Army strength in Sabah at the optimum level”. Daily Express. 9 tháng 9 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2015.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  45. ^ Abigail C. Kwok (10 tháng 4 năm 2013). “Sulu Governor: No MNLF rescue mission for Filipinos in Sabah”. Inter Aksyon. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2014. 
  46. ^ a ă “Policeman dies in shootout with pirates”. New Sunday Times. 24 tháng 9 năm 1985. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2015. 
  47. ^ a ă â b c d Kronologi pencerobohon Lahad Datu (video) (bằng tiếng Malay). Astro Awani. 15 tháng 2 năm 2014. Sự kiện xảy ra vào lúc 1:20. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  48. ^ “Malaysian cop killed, another kidnapped in Sabah”. One News. Television New Zealand. 13 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  49. ^ a ă â “Malaysia security forces shoot dead 3 suspected kidnappers in Sabah waters”. The Star/Asia News Network. The Straits Times. 9 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2016. 
  50. ^ a ă Ramli Dollah (9 tháng 12 năm 2004). “Lanun atau Mundu di Sabah” (PDF) (bằng tiếng Malay). University of Malaya. tr. 176, 178 and 180 (6, 8 and 10). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  51. ^ Charles Ramendran (26 tháng 10 năm 2014). “Intruder shot dead in boat off Semporna”. The Sun. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  52. ^ “1 killed, 11 from southern PHL arrested off Sabah after boat chase – report”. GMA News. 17 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2015. 
  53. ^ “Police shoot dead Filipino wanted criminal in shootout”. Bernama. The Sun. 29 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2017. 
  54. ^ Avila Geraldine (4 tháng 12 năm 2017). “Gunman killed in shootout with security forces linked to KFR and Abu Sayyaf groups”. New Straits Times. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2017. 
  55. ^ “Alleged Pinoy intruder shot at PHL-Malaysian border —report”. GMA News. 5 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  56. ^ “Two gunmen on the loose in Malaysia with hostage in tow”. The Star/Asia News Network. The Straits Times. 9 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2016. 
  57. ^ Muguntan Vanar (5 tháng 11 năm 2014). “Sabah police chief: Penampang robbers were Sulu militants”. The Star. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  58. ^ “Major incidences of Sabah cross-border crimes”. The Star. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2014. 
  59. ^ a ă Stefan Eklöf (1 tháng 1 năm 2006). Pirates in Paradise: A Modern History of Southeast Asia's Maritime Marauders. NIAS Press. tr. 38–. ISBN 978-87-91114-37-3.  Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Eklöf2006” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  60. ^ a ă Masayuki Doi (30 tháng 10 năm 1985). “Filipino pirates wreak havoc in a Malaysian island paradise”. The Sydney Morning Herald. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  61. ^ “Abu Sayyaf behind Taiwanese man’s murder, wife’s kidnapping, police say”. Taipei Times. 17 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2014. 
  62. ^ Eric Tagliacozzo (2007). Secret Trades, Porous Borders: Smuggling and States Along a Southeast Asian Frontier, 1865–1915. NUS Press. tr. 115–. ISBN 978-9971-69-385-5. 


Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ <ref> với tên nhóm “note”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng <references group="note"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng </ref> bị thiếu