Yolande xứ Aragon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Yolande xứ Aragon
Nữ công tước xứ Anjou, Nữ bá tước của Maine
Nữ bá tước của Provence và Forcalquier
Nữ bá tước của Piedmont
Người nắm giữ danh hiệu Nữ hoàng Naples
Yolande of Aragon.jpg
Yolande xứ Aragon trong tranh khảm kính màu
Nữ công tước phu nhân Anjou
Tại vị2 tháng 12 năm 1400 – 29 tháng 4 năm 1417
Thông tin chung
Phối ngẫu
Louis II của Naples (cưới 1400)
Hậu duệLouis III của Anjou
Marie, vương hậu Pháp
René I của Naples
Yolande, Nữ bá tước của Montfort l'Amaury
Charles, bá tước của Maine
Triều đạiBarcelona
Thân phụJohn I của Aragon
Thân mẫuYolande của Bar
Sinh11 tháng 8 năm 1384
Zaragoza, Aragon
Mất14 tháng 11 năm 1442(1442-11-14) (58 tuổi)
Chateau de Tuce-de-Saumur, Pháp
Tôn giáoCông giáo La Mã

Yolande xứ Aragon (11 tháng 8 năm 1384 - 14 tháng 11 năm 1442)[1] là một người yêu sách ngai vàng và là người nắm giữ vương hiệu hoàng gia của vương quốc Aragon, vương quốc của vương quốc Napoli, Nữ công tước xứ Anjou, Nữ bá tước xứ Provence, và nhiếp chính của Provence trong thời thiểu số của con trai bà. Bà là con gái của John I của AragonYolande của Bar (con gái của Robert I, Công tước xứ Bar, và Marie của Valois). Yolande đã đóng một vai trò quan trọng trong các cuộc đấu tranh giữa Pháp và Anh, ảnh hưởng đến các sự kiện như tài trợ cho quân đội của Joan xứ Arc vào năm 1429, giúp thúc đẩy sự cân bằng có lợi cho Pháp. bà cũng được biết đến với cái tên Yolanda de AragónViolant d'Aragó. Yolande đã được cho rằng bà có đóng góp một phần khá quan trọng cuộc chiến tranh trăm năm giữa Anh và Pháp, giúp cho Pháp đạt kết quả thắng lợi vào năm 1453.

Thân thế và cuộc hôn nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Yolande được sinh ra ở Zaragoza, Aragon, vào ngày 11 tháng 8 năm 1384, và là con gái lớn của Vua John I của Aragon và do người vợ thứ hai của ông sinh ra, Yolande của Bar, cháu gái của Vua John II của Pháp. Yolande ban đầu có một anh trai, ba em trai và hai em gái, cũng như năm anh chị em cùng cha khác mẹ từ cuộc hôn nhân đầu tiên của cha bà với Martha of Armagnac. Yolande sau đó đóng một vai trò quan trọng trong chính trị của Anh, Pháp và Aragon trong nửa đầu thế kỷ 15.

Năm 1389, Louis II lên ngôi Vua của thành phố Naples. Mẹ của ông, Marie xứ Blois đã mở các cuộc đàm phán cho một cuộc hôn nhân giữa con trai của bà với Yolande để ngăn Aragon cản trở sự cai trị của Louis ở đó. Khi Yolande mười một tuổi, bà đã phải đã ký một tài liệu để từ chối mọi lời hứa của các đại sứ về việc bà kết hôn với Louis II. Năm 1395, Richard II của Anh cũng mở cuộc đàm phán cho bên của Yolande. Để ngăn chặn cuộc hôn nhân này, Charles VI của Pháp đã đưa con gái riêng của mình là Isabella sang Anh cho vua Richard để phía Aragon giúp ông được nhiều hơn. Sau khi cha của Yolande qua đời, Marie xứ Blois đã thuyết phục chú của Yolande là Martin I của Aragon để Yolande cưới Louis II. Yolande đã ký một cuộc phản kháng, nhưng đã buộc phải rút lại sau đó. Cặp đôi kết hôn tại Arles vào ngày 2 tháng 12 năm 1400. Bất chấp sự phản đối trước đó của Yolande và những căn bệnh sau đó của chồng, thì cuộc hôn nhân vẫn đã đựoc diễn ra.

Lên ngôi[sửa | sửa mã nguồn]

Là một trong những người con gái còn sống sót của Vua John I của Aragon, bà đã giành được ngai vàng của Aragon sau sự qua đời của chị gái Joanna, Nữ bá tước của Foix và chú của cô, Vua Martin I. Tuy nhiên, không rõ họ là ai, luật kế vị Aragon và Barcelona vào thời điểm đó được hiểu là ủng hộ tất cả những người thân của nam giới hơn nữ giới (đó là cách mà chú của Yolande, Martin của Aragon đến để kế thừa ngai vàng của Aragon). Martin mất mà không có hậu duệ nào sống sót vào năm 1410, và sau hai năm không có vua, hội đồng cai quản của Aragon đã bầu Ferdinand, con trai thứ hai của Eleanor của AragonJohn I của Castile, làm Vua Aragon tiếp theo.

Ứng cử viên Anjou thì lại cho ngai vàng của Aragon lại là con trai cả của Yolande, Louis III của Anjou, Công tước xứ Calabria, người đã tuyên bố bị thiệt thòi trong Hiệp ước Caspe. Yolande và các con trai của bà coi mình là những người thừa kế với yêu sách mạnh mẽ hơn, và bắt đầu sử dụng danh nghĩa Vua của Aragon. Kết quả của sự kế thừa bổ sung này, Yolande được gọi là "Nữ hoàng của bốn vương quốc" - bốn người rõ ràng là Sicily, Jerusalem, SípAragon. Một cách giải thích khác đó là chỉ ra Napoli tách biệt với Sicily, cộng với Jerusalem và Aragon. Con số có thể tăng lên bảy nếu hai vương quốc này là thành phần của Vương quốc Aragon (MajorcaValencia) và Sardinia được bao gồm tính thêm. Tuy nhiên, thực tế là Yolande và gia đình bà đã kiểm soát các lãnh thổ ở các vương quốc nói trên chỉ trong những khoảng thời gian ngắn, nếu nói thật thì hầu như không bao giờ. Vương quốc thực sự mà họ cai trị là nơi mànhững người hâm mộ Anjou trên khắp nước Pháp: họ nắm giữ một các các tỉnh Provence và Anjou, và đôi khi là Bar, Maine, Touraine và Valois. Con trai của Yolande là René I của Anjou trở thành người cai trị Lorraine thông qua cuộc hôn nhân của ông ấy với Isabella, Nữ công tước Lorraine.

Với nước Pháp và quan hệ với Gia đình Anjou[sửa | sửa mã nguồn]

Trong giai đoạn thứ hai mới nổi của Chiến tranh Trăm năm, Yolande đã chọn hỗ trợ người Pháp (đặc biệt là đảng Armagnac) chống lại người Anhngười Burgundy. Sau khi John the Fearless, Công tước xứ Burgundy, xúi giục một cuộc tấn công của đám đông vào Dauphin của Pháp vào năm 1413, bà và chồng đã từ chối lễ đính hôn của con trai Louis với con gái của John là Catherine của Burgundy, nơi đưa họ vào trại Armagnac. Cùng năm đó, Yolande đã gặp Nữ hoàng Isabeau của Pháp để hoàn tất hợp đồng hôn nhân giữa bà với con gái thứ ba Marie và con trai thứ ba của Isabeau, Charles.

Sau khi hai anh trai của Isabeau qua đời,Yolande ủng hộ yêu sách của Dauphin Charles, người phụ thuộc vào tài sản và sự giúp đỡ của Yolande để giành lại ngai vàng Pháp sau này, đã thành công khi trở thành Charles VII của Pháp. Là mẹ của Charles, Nữ hoàng Isabeau, đã làm việc chống lại yêu sách của mình, người ta nói rằng Yolande là người bảo vệ Charles từ khi Charles còn là vị thành niên chống lại tất cả các âm mưu trong cuộc sống của mình đến khi đóng vai trò là một người mẹ đỡ đầu. Bà đã đưa Charles ra khỏi tòa án của cha mẹ ông và giữ ông trong các lâu đài của riêng Yoalnde, thường là những người ở Thung lũng sông núi, nơi Charles đã làm quen với Joan xứ Arc. Yolande đã sắp xếp cuộc hôn nhân của Charles với con gái Mary của Anjou, do đó bà trở thành mẹ chồng của Charles. Điều này dẫn đến sự tham gia cá nhân và quan trọng của Yolande vào cuộc đấu tranh sinh tồn của Nhà Valois ở Pháp với nhà Lancaster ở Anh.

Cuộc hôn nhân của Yolande với Louis II của Anjou, tại Arles vào tháng 12 năm 1400, đã được sắp xếp như một phần của những nỗ lực lâu dài để giải quyết các yêu sách gây tranh cãi trên vương quốc Sicily và Naples giữa hai ngôi nhà của Anjou và Aragon. Louis đã dành phần lớn cuộc đời của mình để chiến đấu ở Ý cho yêu sách của mình đối với Vương quốc Naples. Ở Pháp, Yolande là Nữ công tước xứ Anjou và Nữ bá tước xứ Provence. Bà thích tổ chức tòa án ở AngersSaumur. Bà có sáu người con và thông qua con trai thứ hai, René thì bà chính là bà nội của Margaret xứ Anjou, vợ của Vua Henry VI của Anh.

Với chiến thắng của người Anh trước người Pháp trong Trận Agincourt năm 1415, Nữ công tước Anjou đã bị đe dọa. Nhà vua Pháp, Charles VI, bị bệnh tâm thần và vương quốc của ông đang ở trong tình trạng nội chiến giữa người Burgundyngười Nerean (Armagnacs). Tình hình trở nên tồi tệ hơn bởi một liên minh giữa Công tước xứ Burgundy, John the Fearless, người Anh và nữ hoàng Pháp, Isabeau xứ Bavaria, người đã đệ trình lên kế hoạch của Công tước xứ Burgundy để từ chối vương miện của Pháp cho hậu duệ Charles VI. Lo sợ tòa nhà hoàng gia bị lạm dụng đằng sau Công tước xứ Burgundy, Louis II đã chuyển Yolande cùng các con và con rể tương lai, Charles, đến Provence ở miền Nam nước Pháp.

Dauphin[sửa | sửa mã nguồn]

Trong những năm 1415 và 1417, hai người con trai lớn nhất còn sống sót của Charles VI của Pháp đã qua đời liên tiếp: Louis đầu tiên, sau đó là Jean. Cả hai anh em đều được Công tước xứ Burgundy chăm sóc. Yolande là người bảo vệ con rể của bà, Charles, người sẽ trở thành Dauphin mới. bà đã từ chối mệnh lệnh của Nữ hoàng Isabeau để trả Charles về Tòa án Pháp, trả lời: "Chúng tôi không nuôi dưỡng và nâng niu điều này cho bà để khiến Charles qua đời quá sớm như anh em của mình, hoặc phát điên như cha cậu ấy, hoặc trở thành người Anh như bà, bà Isabeau ạ. Tôi giữ cậu ấy cho riêng tôi. Hãy đến và đưa cậu ấy đi, nếu bà dám. " (theo Jehan de Bourdigné)

Vào ngày 29 tháng 4 năm 1417, Louis II của Anjou mất vì bệnh, để lại Yolande thành goá phụ ở tuổi 33,sẽ là người kiểm soát Nhà của Anjou. Yolande hành động như một nhiếp chính cho con trai trẻ tuổi của mình. Bà cũng nắm giữ số phận của hoàng gia Valois của Pháp trong tay. Người con rể trẻ tuổi của bà, Dauphin Charles, đặc biệt dễ bị tổn thương tinh thần trước các cuộc chiến tranh cũng như những ý tưởng xâm phạm của chính anh rể mình, Vua Anh Henry V, và với anh họ của ông, John the Fearless, Công tước xứ Burgundy. Những người thân lớn tuổi nhất của Charles, những người là Công tước xứ Orleans và Bourbon, đã bị bắt làm tù binh trong Trận Agincourt và bị người Anh giam cầm. Với mẹ của mình, Nữ hoàng Isabeau và Công tước xứ Burgundy liên minh với người Anh, Charles không có nguồn lực nào để hỗ trợ ông ngoài những người của Nhà Anjou và Nhà Armagnac nhỏ hơn.

Sau vụ ám sát John the Fearless tại Montereau năm 1419, con trai Philip the Good đã kế vị ông ấy và lên làm thành Công tước xứ Burgundy. Với Henry V của Anh, ông đã buộc hoàng gia Pháp phải kí Hiệp ước Troyes (21 tháng 5 năm 1420) bằng chữ kí của vị vua bị bệnh tâm thần, Charles VI. Hiệp ước đã chỉ định Henry là "Nhiếp chính của Pháp" và là người thừa kế ngai vàng Pháp. Và sau đó, Dauphin Charles đã bị tuyên bố từ chối lên ngôi Pháp vào năm 1421, Khi cả Henry V của AnhCharles VI của Pháp qua đời vào năm 1422 (lần lượt vào ngày 31 tháng 8 và 21 tháng 10), thì Dauphin Charles, ở tuổi 19, đã trở thành Charles VII của Pháp. Nhưng Danh hiệu của Charles đã bị thách thức bởi người Anh và các đồng minh Burgundy của họ, cihnhs là những người ủng hộ ứng cử viên của Henry VI của Anh, (cháu ruột gọi bằng cậu của Charles, con trai của anh rể Henry VCatherine, chị gái ruột của Charles), làm vua của Pháp. Điều này tạo tiền đề cho giai đoạn cuối của Chiến tranh Trăm năm: "Chiến tranh Charles VII".

Trong cuộc đấu tranh này, Yolande đã đóng một vai trò nổi bật trong việc bảo vệ vị vua trẻ tuổi của triều đại Valois với các cố vấn và người hầu liên quan đến Nhà của Anjou. Bà điều động John VI, Công tước xứ Brittany, phá vỡ liên minh với người Anh, và chịu trách nhiệm cho một người lính từ gia đình công tước Breton, Arthur de Richemont, trở thành Constable của Pháp vào năm 1425. Sau đó, nhờ sự hỗ trợ sớm và mạnh mẽ của Joan of Arc, Yolande khi bị những người khác nghi ngờ, cho thấy vai trò lớn hơn của bà có thể xuất hiện trong việc dàn dựng sự xuất hiện của Joan trên hiện trường. Yolande chắc chắn thực hiện những động thái chính trị hiện thực. Bà sử dụng Constable de Richemont, Yolande đứng đằng sau việc loại bỏ mạnh mẽ một số cố vấn của Charles VII. Do đó, La Trémoille đã bị tấn công và buộc phải ra tòa vào năm 1433. Yolande không ác cảm với việc tuyển dụng phụ nữ xinh đẹp và huấn luyện họ trở thành tình nhân của những người đàn ông có ảnh hưởng sẽ thay mặt họ theo dõi những người đàn ông đó. Bà có một mạng lưới những người phụ nữ như vậy tại các tòa án của Lorraine, Burgundy, Brittany và chính con rể của bà.

Biên niên sử đương đại Jean Juvenal des Ursins (1388-1473), Giám mục của Beauvais, đã mô tả Yolande là "người phụ nữ xinh đẹp nhất vương quốc".Ở Bourdigné có người ghi chép về ngôi nhà của Anjou, nói về bà: "bà ấy được cho là công chúa khôn ngoan và xinh đẹp nhất ở Christendom." Sau đó, vua Louis XI của Pháp kể lại rằng bà ngoại của ông "có trái tim của một người đàn ông trong cơ thể phụ nữ". Một tác giả người Pháp thế kỷ hai mươi, Jehanne d'Orliac, đã viết một trong số ít tác phẩm đặc biệt về Yolande, và lưu ý rằng nữ công tước vẫn không được đánh giá cao về thiên tài và ảnh hưởng của mình trong triều đại của Charles VII. "bà ấy chỉ được nhắc đến khi đi qua vì bà là trụ cột của tất cả các sự kiện quan trọng trong bốn mươi hai năm ở Pháp", trong khi Joan của Arc chỉ trong mười một tháng."

Yolande đã nghỉ hưu ở Angers và sau đó đến Saumur. Bà tiếp tục đóng một vai trò trong chính trị. Khi tòa giám mục ở Angers bị bỏ trống, bà đã đe dọa ứng cử viên của Charles VII bằng cách xử tử nếu anh ta xuất hiện trong thành phố. Nhà vua buộc phải lùi lại và tin tức đã đi đến thư ký của Yolande. Ít nhất từ ​​năm 1439 trở đi, cháu gái của bà, Margaret xứ Anjou đã đến sống với bà. Yolande đã dạy Margaret không chỉ nghi thức và văn học, mà còn cả cách kiểm tra sổ sách kế toán. Hành động cuối cùng của bà trước khi qua đời là chuẩn bị cho Margaret cho một cuộc hôn nhân có thể xảy ra với Frederick III, Hoàng đế La Mã thần thánh. Nhưng cuộc hôn nhân đã không bao giờ được hoàn thành. Bà đã nhận được đại sứ của mình ở Samur và nhờ cháu gái của họ chăm sóc cho họ. Bà qua đời tại Château de Tuce-de-Saumur vào ngày 14 tháng 11 năm 1442.

Hôn nhân và con cái[sửa | sửa mã nguồn]

Bà đã đính hôn vào năm 1390 với Louis, người thừa kế của xứ Anjou (người mà một năm trước đó đã thành công trong việc chinh phục thành phố Naples và trở thành vua Ludovico II của Napoli), và kết hôn với ông vào ngày 2 tháng 12 năm 1400 tại Montpellier. Những người con của họ là:

  1. Louis III của Anjou (25 tháng 9 năm 1403 - 12 tháng 11 năm 1434), là Công tước xứ Anjou, Vua trên danh nghĩa của Naples. Ông được Nữ hoàng Joanna II của Napoli nhận nuôi. Ông kết hôn với Margaret của Savoy. Chết trẻ.
  2. Marie xứ Anjou (14 tháng 10 năm 1404 - 29 tháng 11 năm 1463). Kết hôn năm 1422 với vua Charles VII của Pháp. Có cpm, bao gồm vua Louis XI của Pháp;
  3. René I của Napoli (16 tháng 1 năm 1409 - 10 tháng 7 năm 1480), Công tước Anjou và Bar, Công tước Lorraine, Vua trên danh nghĩa của Sicily và Naples. Ông đã kết hôn với Isabella của Lorraine. Họ là cha mẹ của Margaret xứ Anjou, Vương hậu Anh.
  4. Yolande của Anjou (13 tháng 8 năm 1412 - 17 tháng 7 năm 1440). Kết hôn năm 1431, với Đức Phanxicô, Bá tước Montfort l'Amaury, người kế vị cha mình năm 1442 với tư cách là Công tước xứ Brittany.
  5. Charles của Anjou (14 tháng 10 năm 1414 - 10 tháng 4 năm 1472), Bá tước Maine (người chưa bao giờ là Công tước xứ Anjou, nhưng con trai ông mang danh nghĩa vậy). Kết hôn với Cobella RuffoIsabelle de St.Pol, Nữ bá tước Guise. Có con.

Chân dung hư cấu[sửa | sửa mã nguồn]

Xêm thêm tại: Yolande of Aragon

Tổ tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn và tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Zita Rohr, "Lifting the Tapestry: The Designs of Yolande of Aragon (1381-1442)", in Anthony McElligott, Liam Chambers, Ciara Breathnach, Catherine Lawless (dir.), Power in History: From Medieval Ireland to the Post-Modern World, Dublin / Portland, Oregon, Irish Academic Press, coll. "Historical studies" (n° 27), 2011, XVI-314 p. (ISBN 9780716531081), pp. 145–166.
  • Zita Eva Rohr, Yolande of Aragon (1381-1442). Family and Power: The Reverse of the Tapestry, Basingstoke/New York, Palgrave Macmillan, 2016. (ISBN 9781137499127)
  • (bằng tiếng Pháp) Philippe Contamine, "Yolande d'Aragon et Jeanne d'Arc: l'improbable rencontre de deux parcours politiques", in Éric Bousmar, Jonathan Dumont, Alain Marchandisse et Bertrand Schnerb (dir.), Femmes de pouvoir, femmes politiques durant les derniers siècles du Moyen Âge et au cours de la première Renaissance, Bruxelles, De Boeck, coll. "Bibliothèque du Moyen Âge", 2012, 656 p. (ISBN 978-2-8041-6553-6), pp. 11–30.
  1. ^ Philippe Contamine, "Yolande d'Aragon et Jeanne d'Arc: l'improbable rencontre de deux parcours politiques", in Éric Bousmar, Jonathan Dumont, Alain Marchandisse et Bertrand Schnerb (dir.), Femmes de pouvoir, femmes politiques durant les derniers siècles du Moyen Âge et au cours de la première Renaissance, Bruxelles, De Boeck, coll. "Bibliothèque du Moyen Âge", 2012, 656 p. (ISBN 978-2-8041-6553-6), p. 11.