Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Phương trình vi phân riêng phần”

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
TuHan-Bot (thảo luận | đóng góp)
n Robot: Sửa đổi hướng
Addbot (thảo luận | đóng góp)
n Bot: Di chuyển 29 liên kết ngôn ngữ đến Wikidata tại d:q271977 Addbot
Dòng 34: Dòng 34:
[[Thể loại:Phương trình vi phân riêng|*]]
[[Thể loại:Phương trình vi phân riêng|*]]
[[Thể loại:Vi phân]]
[[Thể loại:Vi phân]]

[[ar:معادلة تفاضلية جزئية]]
[[id:Persamaan diferensial parsial]]
[[bg:Частно диференциално уравнение]]
[[ca:Equació diferencial en derivades parcials]]
[[de:Partielle Differentialgleichung]]
[[el:Μερική διαφορική εξίσωση]]
[[en:Partial differential equation]]
[[es:Ecuación en derivadas parciales]]
[[eo:Parta diferenciala ekvacio]]
[[fa:معادله دیفرانسیل با مشتقات پاره‌ای]]
[[fr:Équation aux dérivées partielles]]
[[ko:편미분 방정식]]
[[it:Equazione differenziale alle derivate parziali]]
[[he:משוואה דיפרנציאלית חלקית]]
[[nl:Partiële differentiaalvergelijking]]
[[ja:偏微分方程式]]
[[no:Partielle differensialligninger]]
[[pl:Równanie różniczkowe cząstkowe]]
[[pt:Equação diferencial parcial]]
[[ro:Ecuație cu derivate parțiale]]
[[ru:Дифференциальное уравнение в частных производных]]
[[simple:Partial differential equation]]
[[sk:Parciálna diferenciálna rovnica]]
[[sr:Парцијална диференцијална једначина]]
[[fi:Osittaisdifferentiaaliyhtälö]]
[[sv:Partiell differentialekvation]]
[[tr:Kısmi diferansiyel denklem]]
[[uk:Диференціальне рівняння з частинними похідними]]
[[zh:偏微分方程]]

Phiên bản lúc 17:27, ngày 8 tháng 3 năm 2013

Trong toán học, một phương trình vi phân riêng phần (còn gọi là phương trình vi phân đạo hàm riêng, phương trình đạo hàm riêng, phương trình vi phân từng phần, hay phương trình vi phân riêng) là một phương trình liên hệ giữa một hàm chưa biết với các biến độc lập của nó và các đạo hàm riêng của hàm theo các biến này. Để tìm được hàm chưa biết, thường cần giải các hệ phương trình vi phân riêng phần, tức là các hệ phương trình chứa các phương trình vi phân riêng phần.

Hệ phương trình vi phân riêng phần thường hay xuất hiện trong nhiều bài toán trong kỹ thuật hay vật lý liên quan đến chuyển động sóng của âm thanh, bức xạ điện từ, hoặc các dòng chảy, và nói chung là các hiện tượng biến đổi trong không gianthời gian. Nhiều hiện tượng vật lý khác nhau thường có thể quy về việc giải các hệ phương trình vi phân riêng phần giống nhau, khiến cho công cụ toán học là cầu nối liên hệ và tổng quát hoá nhiều hiện tượng tự nhiên.

Giới thiệu

Phương trình vi phân riêng phần đơn giản hay gặp trong giáo trình toán là:

với u là hàm chưa biết của xy. Phương trình này thực tế cho biết u(x,y) không phụ thuộc vào x; và lời giải tổng quát là:

với fhàm bất kỳ của y. Phương trình này tương tự như phương trình vi phân thường

có lời giải

với chằng số bất kỳ không phụ thuộc vào x.

Thí dụ này cho thấy các lời giải tổng quát của phương trình vi phân riêng phần thường chứa các hàm bất kỳ, tương tự như lời giải tổng quát của phương trình vi phân thường chứa các hằng số bất kỳ.

Để xác định cụ thể lời giải trong dải rộng của lời giải tổng quát cho từng bài toán riêng lẻ, cần có thêm các điều kiện biên.

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo