Bước tới nội dung

Vũ Đình Liên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nhà giáo nhân dân
Vũ Đình Liên
Thông tin cá nhân
Sinh
Ngày sinh
12 tháng 11, 1913
Nơi sinh
Hà Nội
Mất18 tháng 1, 1996(1996-01-18) (82 tuổi)
Giới tínhnam
Quốc tịch Việt Nam
Nghề nghiệp
  • Nhà thơ
  • Nhà giáo
  • Dịch giả
Lĩnh vựcVăn học
Danh hiệuNhà giáo nhân dân (1990)
Sự nghiệp văn học
Thể loạiThơ mới
Tác phẩmÔng đồ

Vũ Đình Liên (12 tháng 11 năm 191318 tháng 1 năm 1996), là một trong những nhà thơ lớp đầu tiên của phong trào Thơ mới, nhà giáo nhân dân Việt Nam. Thơ ông thường mang nặng lòng thương người và hoài niệm cổ. Bài thơ Ông Đồ của ông được một nhà phê bình văn học xem là một trong mười bài thơ tiêu biểu cho phong trào Thơ Mới.

Ngoài sáng tác thơ, ông còn nghiên cứu, dịch thuật, giảng dạy văn học.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Vũ Đình Liên sinh tại Hà Nội, quê quán gốc ở thôn Châu Khê, xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.

Ông đỗ tú tài năm 1932, từng dạy học ở các trường: Trường Tư thục Thăng Long, Trường Gia Long, Trường nữ sinh Hoài Đức để kiếm sống. Ông học thêm trường Luật đỗ bằng cử nhân, về sau vào làm công chức ở Nha Thương chính (còn gọi là sở Đoan) Hà Nội. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông tham gia giảng dạy nhiều năm và từng là chủ nhiệm khoa tiếng Pháp của Đại học Quốc gia Hà Nội. Vũ Đình Liên đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân đợt đầu tiên, năm 1991.[1]

Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1946 - 1948, Vũ Đình Liên làm Uỷ viên Uỷ ban hành chính - kháng chiến huyện Ân Thi (Hải Hưng), năm 1948 - 1950 là Hội trưởng Hội Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác Lênin khu III.

Từ năm 1950 đến năm 1953, ông trở lại với nghề sư phạm, làm giảng viên Trường Trung cấp Sư phạm. Năm 1953 đến 1956, thầy được cử giữ chức Trưởng Phòng Huấn học Nha giáo dục phổ thông.

Năm 1956 đến 1957, thầy giữ nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ Văn học - Ban Tu thư thuộc Bộ Giáo dục. Năm 1957, thầy được bầu làm Tổ trưởng Tổ Giáo học pháp Khoa Văn học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và năm 1962 thầy làm Chủ nhiệm Khoa Pháp để đào tạo giáo viên làm chuyên gia tiếng Pháp cho các nước châu Phi, châu Mỹ - Latinh, châu Đại Dương.

Từ năm 1969, thầy được điều động làm cán bộ nghiên cứu khoa học, đảm nhiệm việc nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng giáo viên cho đến lúc nghỉ hưu.

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Vũ Đình Liên yêu thơ và làm thơ từ rất sớm. Ngoài bài thơ Ông Đồ ông còn viết thêm một số bài thơ khác với các chủ đề về con người nghèo khổ, tàn tạ. Những người đã đọc thơ Vũ Đình Liên đều cho rằng, ông là nhà thơ có tâm hồn hoài cổ, nặng lòng với cảnh cũ người xưa, dù thơ ông được xếp vào phong trào Thơ mới - những vần thơ ca ngợi tình yêu, tuổi trẻ.[2]

  • Một số bài thơ: Ông đồ, Lòng ta là những hàng thành quách cũ, Luỹ tre xanh, Người đàn bà điên ga Lưu xá...
  • Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam (cùng Nhóm Lê Quý Đôn – 1957) [3]
  • Nguyễn Đình Chiểu (1957)

Không chỉ sáng tác thơ, Vũ Đình Liên còn là một dịch giả với công việc dịch thơ, trong đó bản dịch tập thơ “Những bông hoa ác” của đại thi hào Charles Baudelaire được xem là cống hiến lớn của ông đối với thi ca Việt Nam.[2]

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc dù được biết đến trong phong trào Thơ mới nhưng Vũ Đình Liên chưa xuất bản một tập thơ nào. Đầu năm 1941, trong một bức thư gửi Hoài Thanh, lúc Hoài Thanh làm cuốn Thi nhân Việt Nam, Vũ Đình Liên viết "Tôi bao giờ cũng có cái cảm tưởng là không đạt được ý thơ của mình. Cũng vì không tin thơ tôi có chút giá trị gì nên đã lâu tôi không làm thơ nữa". Hoài Thanh nhận xét Vũ Đình Liên hạ mình quá đáng, nhưng ông cũng hiểu nỗi đau của Vũ Đình Liên [4]. Những bài thơ hiếm hoi được biết đến của ông đều mang nặng nỗi niềm hoài cổ, về luỹ tre xưa, về thành quách cũ và "những người muôn năm cũ". Hoài niệm của ông cũng là nỗi niềm của nhiều người và bức tranh bằng thơ về Ông Đồ vẫn sẽ còn tồn tại với thời gian:

Ông đồ vẫn ngồi đấy,
Qua đường không ai hay,
Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài giời mưa bụi bay.
Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đồ xưa.
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?

Bài thơ Ông Đồ được chuyển ngữ sang hàng chục thứ tiếng khác như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung , tiếng Đức, tiếng Nga, tiếng Thụy Điển, tiếng Ả Rập, tiếng Đan Mạch... Đặc biệt một tờ báo ở Châu Phi đã cùng một lúc in bài thơ này bằng ba thứ tiếng Anh, Pháp, Ả Rập. Bản dịch tiếng Anh của bài thơ này phổ biến nhất là các bản dịch của Phạm Trọng Lệ (The Firmament Literacy Journal, 1972), Thomas Le (2005) và Vương Thu Trang (2011).[5][6][7]

Có ba dịch giả đã chuyển Ông Đồ sang Pháp ngữ, người dịch đầu tiên là phóng viên của tờ L'Humanité nhưng bản dịch phổ biến nhất là của chính tác giả Vũ Đình Liên dịch cùng với Mireille Gansel:[8]

Chaque année s’ouvre la fleur du pêcher
On retrouve le vieux lettré
encre de chine, papier pourpre étalés
Sur un trottoir parmi tant de passants
...

Bản dịch tiếng Trung của bài thơ này cũng có rất nhiều, phổ biến với tên gọi Lão Tú Tài (老秀才).

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ https://nvsk.vnanet.vn (11 tháng 11 năm 2023). “Chuyên trang Nhân vật - Sự kiện của TTXVN”. nvsk.vnanet.vn. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2024.
  2. ^ a b “Top những bài thơ hay và ý nghĩa nhất của nhà thơ Vũ Đình Liên”. VOH. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2024.
  3. ^ Gồm Vũ Đình Liên, Đỗ Đức Hiểu, Lê Thước, Trương Chính, Lê Trí Viễn.
  4. ^ Thi nhân Việt nam 1932-1941 (Hoài Thanh-Hoài Chân).
  5. ^ “The meaning of Tết in Vietnam | Tập San Việt Học” (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2022.
  6. ^ “Thế Hữu Văn Đàn: The Firmament Literacy Journal, 2018”. online.fliphtml5.com. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2022.
  7. ^ “Thu-Trang Vuong. (2011). The Master”. mindsponge.info (bằng tiếng Anh). 21 tháng 12 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2022.
  8. ^ Dân, Trương Văn. “Người muôn năm cũ…”. khoavanhoc-ngonngu.edu.vn. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2022.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]