Danh pháp IUPAC

Danh pháp IUPAC là Danh pháp Hóa học theo Hiệp hội Hóa học Quốc tế - IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry Nomenclature).

Danh pháp IUPAC là một hệ thống cách gọi tên các hợp chất để có thể phân biệt được các chất và xác định công thức của hợp chất từ các tên gọi một cách đơn giản.

Cách đọc tên các hidro cacbon

• Xác định mạch chính là mạch chứa nhiều cacbon nhất. Trong trường hợp có nhiều mạch chứa cùng số cacbon thì ưu tiên chọn mạch có nhiều nhánh nhất
• Chọn đầu mạch gần mạch nhánh nhất đánh STT 1 sau đó tăng dần
• Nếu cả hai đầu mạch cùng có cacbon có nhánh ở vị trí như nhau thì chọn mạch chính sao cho tổng đại số STT của cacbon có nhánh là nhỏ nhất
• Đọc mạch nhánh trước (gốc có đuôi -yl), mạch chính sau. Thứ tự đọc các gốc theo bảng chữ cái abc

Cách đọc và viết tên các hợp chất vô cơ

Theo Hệ thống Danh pháp IUPAC, tên các hợp chất vô cơđược gọi theo:

• Tên của ion đơn giản tạo thành hợp chất
• Tên của ion phức chất đối với ion phức tạp

Tất cả các hợp chất đều có thể phân thành hai hợp phần: hợp phần phân cực dương và hợp phần phân cực âm. Danh pháp được đọc cùng với hợp phần phân cực dương trước và hợp phần phân cực âm sau.

Các nguyên tố

• Các nguyên tố được đọc tên theo tiếng La tinh của nguyên tố nhưng có bỏ bớt tiếp vị ngữ -um, -us.

Ví dụ :

Tên La tinh	Danh pháp Việt Nam
Lithium	Liti
Beryllium	Berili
Hidrogenium	Hiđrô
Nitrogenium	Nitơ
Oxygenium	Ôxi
Fluorum	Flo
Chlorum	Clo
Iodum	Iốt
Borium	Bo
Silicium	Silic
Phosphorus	Phốtpho

• Một số tên nguyên tố được Việt hoá thì đọc theo tiếng Việt

Ví dụ :

Tên La tinh	Danh pháp Việt Nam
Sulfur	Lưu huỳnh
Ferrum	Sắt
Cuprum	Đồng
Zincum	Kẽm
Argentum	Bạc
Platinum	Bạch kim
Gold	Vàng
Hydragyrum	Thủy ngân
Plumbum	Chì

• Các tên nguyên tố Việt hoá tiếp tục được sử dụng trong các hợp phần phân cực dương nhưng bắt buộc phải sử dụng tên La tinh trong các hợp phần phân cực âm.

Ví dụ :

Tên La tinh	Danh pháp Việt Nam
Cu(NO3)2	Đồng Nitrat
Na[CuI2]	Natri diiodocuprat

Một số nhóm chất cần chú ý cách viết

Các chất axít

Axít không có ôxi

Công thức chính xác của tên axít loại này là: axít + (tên phi kim) + hiđric Ví dụ: HCl: axít clohiđric

      H2S: axít sunfuhiđric

Axít có ôxi

Đối với axít phổ biển hình thành từ các ôxít tối đa của phi kim: axít + tên của phi kim + ic Đối với axít có ít ôxi hơn: axít + tên của phi kim + ơ

Ví dụ:

H₂SO₄: axít sunfuaric

H₂SO₃: axít sunfuarơ