Hố va chạm
Hố va chạm là một vùng trũng hình tròn hoặc gần tròn trên bề mặt của một hành tinh, vệ tinh tự nhiên hay các thiên thể khác trong hệ Mặt Trời được hình thành từ sự va chạm với vận tốc cực cao của các thiên thể nhỏ vào bề mặt của các thiên thể lớn hơn. Khác với miệng núi lửa, nó là kết quả của các vụ nổ hoặc sự sụp đổ từ bên trong,[1] các hố va chạm đặc biệt nhô cao ở các rìa và đáy có địa hình thấp hơn địa hình xung quanh.[2] Các hố va chạm có nhiều kích thước khác nhau như các trùng trũng nhỏ, đơn giản có dạng chén đến các bồn trũng lớn, phức tạp và có nhiều vòng tròn. Các hố va chạm do thiên thạch có lẽ là một ví dụ về hố va chạm nhỏ phổ biến nhất trên bề mặt Trái Đất.
Mục lục |
Danh sách các hố va chạm[sửa]
Trên Trái Đất[sửa]
Trên Trái Đất, các hố va chạm được nghiên cứu gồm:
- Hố va chạm Barringer, aka Meteor Crater (Arizona, USA)
- Hố va chạm Chesapeake Bay (Virginia, USA)
- Hố va chạm Chicxulub (Mexico)
- Clearwater Lakes (Quebec, Canada)
- Hố va chạm Gosses Bluff (Northern Territory, Australia)
- Hố va chạm Haughton (Nunavut, Canada)
- Hố va chạm Kaali (Estonia)
- Hố va chạm Karakul (Tajikistan)
- Hố va chạm Lonar (India)
- Hố va chạm Manicouagan (Quebec, Canada)
- Hố va chạm Manson (Iowa, USA)
- Hố va chạm Mistastin (Labrador, Canada)
- Nördlinger Ries (Germany)
- Hố va chạm Pingualuit (Quebec, Canada)
- Hố va chạm Popigai, (Siberia, Russia)
- Hố va chạm Shoemaker (Western Australia, Australia)
- Siljan Ring (Sweden)
- Sudbury Basin (Ontario, Canada)
- Hố va chạm Vredefort (South Africa)
- Hố va chạm Wolfe Creek (Western Australia, Australia)
xem thêm Earth Impact Database,[3] trang web với hơn 170 hố va chạm trên Trái Đất đã được nhận dạng.
Trên các hành tinh khác[sửa]
- Caloris Basin (Sao Thủy)
- Hellas Basin (Sao Hỏa)
- Mare Orientale (Mặt Trăng)
- Hố va chạm Petrarch (Sao Thủy)
- Skinakas Basin (Sao Thủy)
- South Pole – Aitken basin (Mặt Trăng)
- Hố va chạm Herschel (Mimas)
Các hố va chạm lớn nhất trong Hệ Mặt Trời[sửa]
- North Polar Basin/Borealis Basin (disputed) - Mars - Diameter: 10,600 km
- South Pole-Aitken basin - Moon - Diameter: 2,500 km
- Hellas Basin - Mars - Diameter: 2,100 km
- Caloris Basin - Mercury - Diameter: 1,550 km
- Imbrium Basin - Moon - Diameter: 1,100 km
- Isidis Planitia - Mars - Diameter: 1,100 km
- Mare Tranquilitatis - Moon - Diameter: 870 km
- Argyre Planitia - Mars - Diameter: 800 km
- Rembrandt – Mercury – Diameter: 715 km
- Mare Serenitatis - Moon - Diameter: 700 km
- Mare Nubium - Moon - Diameter: 700 km
- Beethoven - Mercury - Diameter: 625 km
- Valhalla - Callisto - Diameter: 600 km, with rings to 4,000 km diameter
- Hertzsprung - Moon - Diameter: 590 km
- Turgis - Iapetus - Diameter: 580 km
- Apollo - Moon - Diameter: 540 km
- Engelier - Iapetus - Diameter: 504 km
- Mamaldi - Rhea - Diameter: 480 km
- Huygens - Mars - Diameter: 470 km
- Schiaparelli - Mars - Diameter: 470 km
- Rheasilvia - 4 Vesta - Diameter: 460 km
- Gerin - Iapetus - Diameter: 445 km
- Odysseus - Tethys - Diameter: 445 km
- Korolev - Moon - Diameter: 430 km
- Falsaron - Iapetus - Diameter: 424 km
- Dostoevskij - Mercury - Diameter: 400 km
- Menrva - Titan - Diameter: 392 km
- Tolstoj - Mercury - Diameter: 390 km
- Goethe - Mercury - Diameter: 380 km
- Malprimis - Iapetus - Diameter: 377 km
- Tirawa - Rhea - Diameter: 360 km
- Mare Orientale - Moon - Diameter: 350 km, with rings to 930 km diameter
- Evander - Dione - Diameter: 350 km
- Epigeus - Ganymede - Diameter: 343 km
- Gertrude - Titania - Diameter: 326 km
- Telemus - Tethys - Diameter: 320 km
- Asgard - Callisto - Diameter: 300 km, with rings to 1,400 km diameter
- Hố va chạm Vredefort - Earth - Diameter: 300 km
- Powehiwehi - Rhea - Diameter: 271 km
- Mead - Venus - Diameter: 270 km
Xem thêm[sửa]
- Sự kiện tuyệt chuỷng Creta–Paleogene
- Sự kiện va chạm
- Độ sâu va chạm
- Traces of Catastrophe sách của Lunar and Planetary Institute - đề cập đến việc nghiên cứu các vụ va chạm
- Nemesis (hypothetical star)
- Hố va chạm Rampart
- Ray system
- Peter H. Schultz
Tham khảo[sửa]
- ^ Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html.
- ^ Consolmagno, G.J.; Schaefer, M.W. (1994). Worlds Apart: A Textbook in Planetary Sciences; Prentice Hall: Englewood Cliffs, NJ, p.56.
- ^ Impact Cratering on Earth
- Charles A. Wood and Leif Andersson, New Morphometric Data for Fresh Lunar Craters, 1978, Proceedings 9th Lunar and Planet. Sci. Conf.
- Bond, J. W., "The development of central peaks in lunar craters", Earth, Moon, and Planets, vol. 25, December 1981.
- Melosh, H.J., 1989, Impact cratering: A geologic process: New York, Oxford University Press, 245 p.
- Baier, J., Die Auswurfprodukte des Ries-Impakts, Deutschland, in Documenta Naturae, Vol. 162, 2007. ISBN 978-3-86544-162-1
FD9o5c thêm[sửa]
Mark, Kathleen (1987). Meteorite Craters. Tucson: University of Arizona Press. ISBN 0-8165-0902-6.
Liên kết ngoài[sửa]
| Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về Hố va chạm |
- Study of a South Carolina crater
- The Geological Survey of Canada Crater database, 172 impact structures
- Aerial Explorations of Terrestrial Meteorite Craters
- Impact Meteor Crater Viewer Google Maps Page with Locations of Meteor Craters around the world
- Solarviews: Terrestrial Impact Craters
- Lunar and Planetary Institute slidshow: contains pictures