Đặng Thân

Đặng Thân
Nhà văn, nhà thơ Đặng Thân
Công việc	Nhà văn, Nhà thơ, Nhà giáo
Quốc gia	Việt Nam
Trào lưu	Hậu Đổi Mới: văn chương đa chiều, cách tân, hậu hiện đại, tiểu thuyết

Đặng Thân là nhà thơ song ngữ, nhà văn nổi tiếng ở Việt Nam về tiểu thuyết hư cấu, truyện ngắn và tiểu luận. Giới phê bình Việt Nam đánh giá ông là "điển hình của văn học hậu-đổi mới". Có người còn cho rằng ông là "thiên tài thông minh khủng khiếp". Báo chí Mỹ đã nhận định: "In the literary circles he runs in, Dang is praised for his idiosyncratic prose and rebellious style." (Trong những dòng văn chương ông theo đuổi, Đặng Thân được ca ngợi nhờ có giọng văn rất độc đáo và phong cách 'nổi loạn').

Tiểu sử

Đăng Thân hiện (2009) là Giám đốc đào tạo của Viện nghiên cứu hỗ trợ phát triển giáo dục IVN, kiêm Chủ nhiệm bộ môn Dự trắc học của Trung tâm nghiên cứu và phát triển Kinh Dịch.

Sự nghiệp

Đặng Thân vừa dạy học và sáng tác bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

Ông có nhiều sáng tác bằng tiếng Anh đã được xuất bản tại Hoa Kỳ trong các tuyển thơ The Colors of Life, Eternal Portraits và The International Who's Who in Poetry... Một số tác phẩm của ông được in trên các tạp chí văn học như Wordbridge, The Writers Post, Beehive hay trong tuyển tập Blank Verse

Ông viết nhiều tác phẩm độc đáo bằng tiếng Việt trong nhiều thể loại: thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết và tiểu luận.

Tháng 12 năm 2008, Đặng Thân cho ra mắt tác phẩm Ma Net gồm 12 truyện ngắn mà một số truyện đã được tác giả đưa lên blog và các tạp chí mạng trước khi xuất bản. Ma Net nhận được rất nhiều quan tâm từ độc giả và các phương tiện truyền thông đại chúng và những bình luận nhiều chiều giữa các nhà chuyên môn. Lối viết của Đặng Thân đã được kiến giải đặc sắc là lối viết "phi thực", thể hiện "không gian n chiều" và được ví với "cách nhìn của đại bàng"..

Tháng 1 năm 2009, hai nhà thư pháp Trịnh Tuấn và Phạm Long Hà đã ra mắt tác phẩm Tiền vệ Phụ âm Thư trên 23m giấy xuyến chỉ bồi đế thể hiện 7 bài thơ phụ âm (alliteration) độc đáo của Đặng Thân.

Tháng 11 năm 2011, tiểu thuyết 3.3.3.9 [những mảnh hồn trần] được xuất bản trong nước, ngay lập tức làm chao đảo văn đàn, với "cái mới và cái lạ nổi rõ, cái hay khi ẩn khi hiện." Nó làm "thay đổi cả thế giới tư duy lẫn nhận thức", "nó khơi mở định nghĩa, xác lập cái bản chất của đời sống, bản chất của xã hội chúng ta đang sống", thậm chí còn được gọi là một "thoát giun luận" cho dân tộc trong thời đại toàn cầu hóa. Có nhà phê bình khẳng định, với 3.3.3.9 [những mảnh hồn trần] sẽ chỉ có những ý kiến "cực khen hoặc cực chê", và cho rằng: "tiểu thuyết của Đặng Thân đáng có một số phận như vậy." Đặng Thân được coi là "đã tạo ra một thế giới nghệ thuật đi xa hơn những gì nhiều nhà văn hàng đầu khác đã làm." Với tác phẩm này, giới phê bình còn đề nghị đưa ra khái niệm "Tiểu-thuyết-Đặng-Thân" cho những đóng góp về thi pháp tiểu thuyết của ông, bởi nó đã trình bày những quan niệm khác, những ý niệm lạ trong thể loại tiểu thuyết ở Việt Nam, và cũng là trên thế giới. Cuốn sách mới lạ và kỳ vĩ trong mọi vấn đề: cấu trúc, văn phong, nghệ thuật kể chuyện, kỹ thuật viết, bề kích, thi pháp học hình thức và tư duy, thể loại, thẩm mỹ, văn bản, Việt tính, ngôn ngữ, tôn giáo, sex... và nhất là chất hài hước phúng dụ.

Tác phẩm

Tiểu thuyết

• 3.3.3.9 [những mảnh hồn trần] - Xem: Chương 1, Chương 16, Chương 29, Chương 29, Chương 33, Chương 53 trên Da Màu
• Những kênh bão người / Channels of the Homo Storms - Xem: "Sử thi Ba Bựa/Tam Tài xứ Xích Đạo Thổ" trên Da Màu
• Factum [a] Cave - Xem: các phần i, ii, iii trên Tiền Vệ

Thơ

Các tập thơ:

1- [phô] phố: Đêm Đê..., Đêm Sương Mù Trên Phố, Raped in Vietnam, Sao Em Chỉ Uống Cà Phê Chiều..., Tháp Bút, Quá Nguyên tiêu, 1 ngày nghỉ, 7 ngày ngân 7 nốt, Phố âm u ngày Đông, Một vì sao, Nước Mắt trên Sa Mạc, ngái em, Cơn Sóng Đầu Tiên Năm Mới Đến, Mưa '68', cô đơn em, Khóc cạn sông Hồng

2- TỪ ĐIỂN THI X/X LOẠI [chúng sinh] - Xem: A, B1 & B2, C1 & C2, D, G1 & G2, J, L1 & L2, M, N, P1 & P2, S1 & S2, V... trên Tiền Vệ

3- Thơ phụ âm (Alliteration): Phụ âm [ân đạo hệ / Khoa lão mẫu thân từ], Xao xuyến & Sung sướng, 6i +Hi i - ii - iii - iv - v - vi

4- hài ku[l] - Xem: i, ii... trên Da Màu

5- TAO'S POETRY - or the Poetic Pursuit of the Truest-self

Truyện ngắn

• Đã 20 mùa thu người Hà Nội
• Cú hých về nguồn
• Đêm trắng của Nam Việt Vương
• Người Thầy của em
• "Thùng thuốc nổ"
• Người Thầy của những tuyên ngôn
• "Yêu"
• Người anh hùng bất tử
• "Hiếp"
• ma net
• Mẩu Thịt Thừa
• ma nhòa
• Bài học tiếng Việt mới

Tiểu luận & Chân dung

• Mộc Dục Luận (về cái sự tắm rửa)
• Kẻ Sỹ: Cội nguồn cảm hứng sáng tạo & Xuất xử
• Mơ
• [Ngồ] ngộ Ngôn Sư
• "Hình như" Từ Chi
• Hình như "khói" (về Châu Diên)
• Hình như có người "cởi áo" trước hư không (về Dư Thị Hoàn)
• Hình như là "cởi quần" (về Nguyễn Huy Thiệp)
• Tiếng ngựa hoang... (về Lê Anh Hoài)
• Đọc Bình Ngô đại cáo [nhân ngày nhà giáo]
• Những chuồ/trường đại học (ĐH) d/ranh já/tiếng nhất thế jới vs. ĐH "R"
• Tú Xương & những con giòi [bò trong...tủy]
• Vai diễn & Số phận
• Bán[h]
• Gustav Mahler - lời tiên tri của chủ nghĩa hiện đại & chủ nghĩa hậu-hiện đại
• Thơ phụ âm (alliteration) [& tôi]
• James Joyce: vầng hồng từ đồng cỏ Ireland
• Và đã "phải lòng" (về Đặng Thiều Quang)
• Nguyễn Viện - v[i]ết mật ngôn trên d[r]a
• Mai Văn Phấn & công nghệ cách tân thơ
• Quite connects (về Thơ đến từ đâu của Nguyễn Đức Tùng)
• "Nước mắt trên sa mạc" (về Không khóc ở Kuala Lumpur của Linh Lê)
• "Còn lũ nào ác như phát xít?" (về Có được là người của Primo Levi)
• "Nỗi đau [đáu] của trực giác(hay là tiếng gầm của sư tử)" (về Hoàng Ngọc Hiến)
• "Đoàn tầu 'Thống Nhất'(hay là 'quân tử dĩ hậu đức tải vật')" (về Đỗ Lai Thúy)
• "Quên Henry Miller / Nhớ Phạm Công Thiện"
• "Hành trình cỏ cây xuyên tâm l[iên/inh]" (đọc dọc Thơ tuyển Mai Văn Phấn)
• "Cần thêm một dấu hỏi cho độc giả Việt?" (với Mùa mưa ở Singapore của Linh Lê)
• "Những góc nhìn luễnh loãng Đông & Tâykhi đọc Đỗ Minh Tuấn bên Nabokov & Trang Tử & Muhammad & v.v..." (Văn Chương Việt, Văn hóa Nghệ An)

Giải thưởng

• Giải thưởng dành cho truyện ngắn trong cuộc thi “Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long 2005-2006” của Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội.

Quan niệm

• "“Về nguồn” là một công cuộc sáng tạo mới lạ. Sự trở về với chân-thiện-mỹ tôi thấy nó khác hẳn cái sự không cần biết chân-thiện-mỹ là gì mà lại cứ đòi khư khư giữ lấy nó. Vậy nên tôi ủng hộ mọi sự bứt phá, dù là đi trên con đường chưa ai từng bước hay là trên những lối mòn đã có người đi mà vẫn vô cùng lạ lẫm... Cái tục hay cái “cấm kỵ” muốn đưa vào nghệ thuật càng cần phải có những thủ pháp nghệ thuật công phu, không phải cứ thích là “làm tới” được. Nhưng trước hết, phải loại bỏ khái niệm “cấm kỵ” ra khỏi sáng tác văn học. Thực tế cho thấy chính các đại văn hào là những người viết về cái “cấm kỵ” nhiều nhất và hay nhất. Vì có thể đó chính là những khu vực sâu kín, tiềm ẩn và đầy sức sống nhất làm hoàn thiện con người... Tôi nhận thấy tất cả những gì thuộc về con người đều cao quý. Vậy thì nên chăng chỉ cần đánh giá một tác phẩm là: “có hay không?”, “có người không?”..."

• "Văn chương thì lại càng hơn lúc nào hết phải thoát khỏi cái tình trạng “tam đại tiện” (là 3 cái đại đê tiện của người cầm bút; xin đừng nhầm với đại tiện/ỉa là việc thiết yếu/sung sướng với mọi con người lành mạnh, là một trong “tứ khoái”) là: nhạt như thể đang là nghề chính của bọn bán ốc luộc (úng thuỷ – tượng bí bách, hiểm trở); suốt ngày cúng cụ như bọn bán vòng hoa, hương, vàng mã và cờ phướn (hoả quá vượng nên nặng về lễ nghĩa xằng), dốt nát như bọn buôn hũ (thổ trung hoả/hoả nhập vào lòng đất thì là tượng của quẻ Địa Hoả Minh Di – tình trạng đau thương, ngu tối, điên dại, gẫy đổ, nát bét). Tức là phải làm làm sao để cho độc giả luôn được vừa bốc lửa vừa chẩy nước! Như thế mới được quẻ Thuỷ Hoả Kí Tế. Tế là vượt qua sông, là nên; kí tế là đã vượt qua, đã nên, đã thành. Quẻ này trên thuỷ dưới hoả; lửa có tính bốc lên mà ở dưới nước, nước thì chảy xuống, thế là nước với lửa giao với nhau, giúp nhau mà thành công..."

• "Nước ta trước đây là thuộc địa của Pháp, vì thế văn học Việt Nam hiện đại có ảnh hưởng của Pháp rất nhiều; cả Trung Quốc nữa (tất nhiên). Văn học của ta đã gắn chặt với các chủ nghĩa lãng mạn, hiện thực và hiện thực phê phán. Rồi các nền văn học từ Đông Âu cũng mang đến một dòng hiện thực mang tên hiện thực xã hội chủ nghĩa. Dường như chúng ta quá xa lạ với văn học tiếng Anh và Tây Ban Nha ưu trội của thế giới hiện đại, cho nên cũng xa lạ với nhiều thứ phổ biến trên thế giới như các chủ nghĩa duy mỹ, hiện đại, phi lý, hiện thực kỳ ảo, siêu thực hay hậu hiện đại…"

• "Sự sâu sắc của văn chương phải có sự hồn nhiên. Đó là điều bình thường của người làm văn. Bây giờ tôi ít nghĩ về sự thách thức. Cách đây cũng lâu tôi cũng có ý muốn nào đó, là khao khát mình có cách viết nào có thể chuyển tải thông tin đa chiều nhất, huyền nhiệm nhất, vượt qua giới hạn ngôn ngữ ba chiều chỉ luẩn quẩn trong đúng-sai. Bây giờ tôi không đặt ra vấn đề gì với mình, tôi cứ kệ ý tứ nó có thì nó sinh ra."

• "Người xưa đã nói: cái hoàn mỹ dường dở dang, lời hùng biện dường ấp úng, kiệt tác dường méo mó."

• "Một sự thật: bao lâu nay thơ Việt quá đì đẹt. Chúng ta thiếu thơ hay trầm trọng... Cái cần thiết nhất lúc này là phải mở cửa cho “cái hay” nó ra chứ không phải là nó đã chết. Có điều “cái hay” bây giờ nó mang sức sống mới mà các vị chủ xị lại chỉ nắm chặt trong tay cái hồn cũ. Thoáng nhìn thì cũng thấy “không gian thơ” hiện nay vô cùng tù túng, tủn mủn."

• "Không ai dám đẩy bất kỳ sự việc gì đến tận cùng? Văn chương sẽ còn lùng bùng đến bao giờ? Phải chăng đến hư cấu (hay “bịa”) mà chúng ta cũng vẫn còn sợ bị đánh thuế? Hình như cái gọi là trí tưởng tượng mà vẫn còn đầy rẫy những lớp lớp hàng rào kẽm gai?"

"Những biểu tượng đều có gốc. Mọi hình ảnh dường như đều có sẵn trong vô thức và tiềm thức. Nhà văn muốn khai thác được cả mỏ vàng hay mỏ kim cương nào phải đi tìm đâu thật xa. Khi 'tâm' đã 'linh' thì chỉ cần một 'niệm'."

• "[N]hư một sáng thế cụ, văn chương không nên và không cần copy thô bạo tôn giáo và triết học. Nó có “con mắt thứ ba” của riêng mình. Độc đáo giữa vũ trụ."

"Bậc “Trí” cao nhất lại thường chủ trương “vô học”. Trên đời này toàn những vĩ nhân tạm bợ. Vĩ nhân bậc nhất phải có máu cờ bạc, những kẻ dám ăn chia “tứ-lục” hay thậm chí chơi bời “lục-cửu” với Thượng Đế. Bậc nhất mực anh hùng phải có gan xọc vào đúng tim đen của Thượng Đế."

"Chúa Lời, nếu có, là một tên ác dâm. Tên này rất khoái trá hành hạ con người… Kẻ có [...] đạo chẳng khá bàn về đạo; tất nhiên, bọn vô [...] đạo mới thường nói về đạo. Lạy Chúa, những kẻ đắc đạo đều vô đạo…"

• "Đừng đem những lý tưởng, dù hay hớm đến tuyệt đỉnh, ra làm giàn lửa tự thiêu mình."

Phê bình

• "Trong tập truyện Ma Net tôi đặc biệt chú ý đến truyện “ma nhòa [net ii]”, cách kể ở đây gần với cách kể thông thường, có thể gọi là cách kể “tuyến tính”. Đặc sắc của truyện này là ở giọng kể, một u-mặc (humour) hóm hỉnh hòa lẫn xót xa. Ở hầu hết những truyện còn lại, tác giả “phá cách”, Đặng Thân kể theo cách “phi tuyến tính” (non-linear)... Đặng Thân đọc tốt văn học tiếng Anh, tác giả có điều kiện lĩnh hội tự sự phi tuyến tính và trong sự thể nghiệm vào sáng tác của mình không bị sống sượng, có lẽ một phần ở anh có sự quan tâm đến văn hóa phương Đông. Về tính hài hước, Đặng Thân còn vượt cả Nguyễn Huy Thiệp."

• "Cái độc đáo nằm sâu bên trong văn của Đặng Thân là cách nhìn. Vẫn chính là mọi sự của đời sống với đi học, đi làm, vui chơi, tán tỉnh, yêu đương, có cả chiến tranh, sống, chết... nhưng được nhìn theo cách không-quan-trọng, bình-thường-thôi. Không sử thi, không anh hùng ca, không lãng mạn, không bi kịch. Mà không phải chỉ một con mắt. Có nhiều con mắt cùng nhìn trong truyện của Đặng Thân. Nhiều cái nhìn, tất thảy đều bình đẳng như nhau trong việc ghi nhận/phô bày hình ảnh và thái độ. Không có cái gì được ưu tiên hơn, không có cái gì bị đánh giá thấp. Mọi thước đo, mọi xếp loại đều được miễn trừ trong miền không gian truyện của Đặng Thân."

• "Ma Net chắc chắn mang đến một sự hoang mang tích cực cho độc giả."

• "Nếu cứ cần phải có một định nghĩa thì tôi xin mạn phép gọi lối viết đó là phương pháp “phi thực”... Loại văn chương mà tư tưởng của nó không nằm ở phía “thực” của cốt truyện, lại nằm ở phía “hư”. Việc phá bỏ cái giới hạn “3 chiều” của văn chương tự nó đã tạo ra một khung trời sáng tạo mới có thể tiệm cận tới… vô cùng. Chẳng khác nào đang từ trong các ao hồ phóng thẳng ra biển cả. Điều này đúng với cả người viết lẫn người đọc. Có khi viết như một kẻ đứng ngoài cuộc và đọc như chính mình là… nhân vật chính. Thử xem Đặng Thân bay lượn ngôn từ thỏa chí tang bồng trong các truyện “Hiếp”, “Yêu”, và đặc biệt với thiên truyện ngắn đặc sắc có cái tên nửa nôm nửa… bồi là “ma net”. Phải ghi công đầu cho y là người đã thực sự sáng tạo ra những nhân vật “phi thực”... Ôi cái “thực” mênh mông vô cùng vô tận, đời một con rùa bò đáng kể vào đâu. Huống chi một tí ti sự thật không bao giờ là sự thật. Vậy nên mới phải “phi thực”. Đó là phương pháp của… đại bàng. Bay lượn trên cái “thực”, vượt ra khỏi cái “thực” (may ra) mới có thể nhìn rõ toàn bộ hình hài của nó. Nói cách khác, phải ra khỏi cái “chuồng người” (ngôn theo kiểu Nietzsche) mới nhìn rõ con người... Một thứ văn chương “tươi” đến như thế, thoắt “tiên”, thoắt “tục” đến như thế, tất cả chỉ do ngôn từ và giọng điệu của y tạo ra cả. Đến truyện ngắn “ma net” thì tính chất cực kì phóng khoáng của lối viết phi thực đã thăng hoa thành một luồng gió tươi mát tràn ngập cả cõi “thực” lẫn cõi “hư”, xoá nhoà ranh giới giữa “hư” và “thực”. “ma net” (và cả “ma nhòa” nữa) hoà tan cả thế giới “ảo” vào thế giới “thực”. Và Đặng Thân đã đặc biệt thành công. Chỉ cần giọng văn thôi, đã hình thành “tứ” truyện; nói cách khác, “tứ” nằm ở giọng văn thì đó chính là một đặc sắc “ma quỷ” kiểu Đặng Thân. Câu chuyện về những sự dan díu giữa cõi Thực và cõi Ảo trong một cõi Ảo khác quay cuồng như cơn lốc, dào dạt như sóng biển, tươi mát đến rợn người... Vậy y là “đại bàng” chăng?"

• "Người kể chuyện là người chơi cái thú kể chuyện, mà không thực sự kể. Xin được nhắc lại rằng trò chơi luôn luôn có phép tắc và khuôn khổ. Và người ta vẫn chấp nhận một tiền đề: người chơi được xem xét trong một vài ngoại lệ làm thay đổi khuôn khổ chơi."

• "...Có không ít sinh linh cần phải bị hiếp như thế, để “thoát khỏi thảm kiếp trường cửu”. Và cần có những “đại sư” như thế. Một cú hiếp ngoạn mục... Như Đặng Thân đã bạo động hiếp tiếng Việt, cú hiếp đầy ý thức nghệ thuật. Không dừng lại ở đó, Đặng Thân hình như còn làm cú hiếp thứ ba: hiếp thể loại... Chính ba [có thể nhiều hơn] cú hiếp này đã tạo nên cái độc đáo của Ma Net. Và có thể nói, Đặng Thân là nhà văn đầu tiên dám động đến. Không phải không nặng trĩu ý nghĩa, thú vị... Bị hiếp và được giải thoát! Đây là điểm sáng đẫm tính nhân văn của Ma Net. Bởi văn chương làm gì, nếu nó thiếu mất khoảnh khắc đột biến khả năng làm trong suốt khoảng mờ đục của ý thức, đánh thức giác quan, và chuyển hóa tâm hồn. "

• "Những truyện ngắn trong tập này được viết có tính chất hậu hiện đại khá rõ, cho thấy văn chương còn nhiều lối đi mở, nhưng cũng đòi hỏi người đọc phải thích nghi với cách viết khác để có cách đọc khác."

• "Một nền văn học nào đó là nền văn học thiếu máu và chết nếu như nó thiếu vắng những nỗ lực tự làm mới mình, và, điều quan trọng hơn, là nếu nó không có khả năng dung chứa những kẻ "nổi loạn", "chẳng giống ai" kia."

• "Giọng viết đầy ăm ắp năng lượng, cứ dồn người đọc lên đỉnh xuống dốc của cảm xúc, trí vừa những muốn dừng lại suy ngẫm, hài nhận thức đã kéo tuột lương tri ấn xuống bùn, để không thể không đọc một mạch, vừa sướng, vừa cáu, vừa tức anh ách, vừa cười rinh rích liên tục khiến mắt lúc nào cũng nhoà lệ... Bằng cái giọng viết đặc sệt chất Hà Thành: ngông nghênh mà lịch lãm, du côn nhưng biết điều, giữ khoảng cách nhưng “sát” ngôn từ không thương tiếc, Đặng Thân khiến ta ngơ ngẩn bởi không biết nên trở thành cái gì đây trong cái hiện thực ngồn ngộn thông tin tự thân cắn xé này."

• "Với một lối viết văn không giống ai, viết mà như không viết, những câu chuyện của Đặng Thân trong Ma Net đọc lên nghe cứ tưng tửng, thoạt đầu không biết là tác giả đang phê phán hay ca ngợi về nhân vật chính của câu chuyện... Ma Net của Đặng Thân đã hạ bệ không thương tiếc những thần tượng giả dối và nhảm nhí. Hơn ai hết, tác giả của Ma Net mong có một cuộc dọn dẹp hết những rác rưởi trong xã hội để làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn, văn minh hơn. Và đấy chính là ý nghĩa sâu xa từ những câu chuyện dí dỏm trong Ma Net... Cái tài của Đặng Thân là anh thể hiện rất linh hoạt trong việc chuyển đổi các trạng thái đối lập của những câu chuyện kể. Một điều tưởng như là thiêng liêng có khi lại là điều tầm thường. Và một sự ngớ ngẩn có khi lại chứa đựng nhiều ‎ý nghĩa, triết lí... Ma Net có tất cả 12 câu chuyện. Mỗi chuyện là một giọng điệu. Đó là sự biến ảo của cách viết Đặng Thân. Anh không chơi chữ trong viết văn mà anh viết văn như một tay đánh cờ lão luyện. Đánh kiểu gì cũng thắng. Sự biến ảo của văn phong ấy khiến cho bạn đọc phải phát sốt."

• "Truyện của Đặng Thân cực kỳ ấn tượng và có một lối viết điêu luyện."

• "Đặng Thân có sở trường đưa ra những sự việc thường nhật giản dị nhưng lại thể hiện rõ một đầu óc nhậy cảm, sâu sắc và mang tính triết học. Tác giả đã phản ánh những đặc tính cơ bản nhất của cuộc sống và những mối quan hệ của con người; đồng thời cũng tìm tòi và thể hiện rõ được giá trị, chiều sâu và tầm quan trọng của chúng đối với đời sống chúng ta bằng một ngôn ngữ vừa dễ đọc vừa sâu xa và giầu cảm xúc."

• "Sức hút của một cái đầu có nhiều ma lực bởi chứa nhiều kênh kiến thức tạp hỗn Đông-Tây làm cho chữ [thư] bị bãi miễn tước nhiệm vinh dự là vỏ của âm thanh [ngôn] hay xiêm y lộng lẫy ngoài cùng của tư duy. Thứ chữ này tiệm biên với [họa] để giải bày những lập ngôn mới... Ma Net là một cuốn lý thuyết cho những nhà thư pháp khi bàn về âm/hình/nghĩa trong một giới hạn của “trung lộ tư tưởng”. Và là một phác thảo mang trong mình cái nhìn “một mắt” về những chật chội văn chương đương đại..."

• "Chơi-với-Chữ (chứ không chỉ là chơi chữ – tất nhiên chơi chữ không mới), nhưng chơi chữ kiểu Đặng Thân có nhiều cái đáng nghĩ. Dương Tường cách tân trên âm. Nhưng Đặng Thân phá chữ. Chữ nghĩa không phải là cái gì nên được tôn sùng quá, vui với nó chẳng làm cho đầu óc được tự do hơn ư?"

• "...Các biểu hiện được xem là khuynh hướng hậu hiện đại… được ông vận dụng nhuần nhuyễn tới mức ma ảo để làm thành sự xô lệch cố ý về câu chữ, tạo những trường nghĩa nhòe mờ, đa hướng. Thơ Đặng Thân là lời bông đùa đa nghĩa, tiếng va đập dây chuyền của đời sống này… Ông càng đi càng xa với ‘lâu đài thi ca’ mà các vị làm thơ ‘đạo mạo’ vẫn tôn thờ từ xưa đến giờ. Nó giống như sự phản biện đến từ dòng cảm thức trái chiều, đối trọng với lối tư duy và biểu hiện phổ biến, một ‘kẻ phá đám’ để nhìn nhận lại những giá trị nguyên bản trong một chiều kích mới..."

• "Hãy chú ý nhịp điệu của những chữ, của những phụ âm đầu lặp lại liên lỉ, sẵn sàng lặp lại lần nữa, làm trương nở và phá vỡ cấu trúc câu/đoạn thơ; khiến bài thơ ngập tràn âm thanh, gai góc mà bay bổng. Chúng ta chưa giã từ thói quen thưởng thức thơ theo lối cũ. Đặng Thân đã trải nghiệm gần như đủ loại thơ. Từ thơ cổ điển đậm đà bản sắc dân tộc, thơ “vay mượn học đòi”, cho tới những sáng tạo khác của anh về thơ “vô thức”, thơ “âm thanh”, thơ “phá chữ”... Nhưng thơ phụ âm đang là thứ lôi cuốn anh, đang quyến rũ anh. Loại thơ gần như thuần tuý mang tính kĩ thuật. Đây là một ý niệm mới và quan trong. Thơ phụ âm của Đặng Thân sẽ đặt dấu ấn riêng trong tiến trình thơ Việt. Nó mở lối, và điều chắc chắn là sẽ có thi sĩ nối gót nó. Không phải giẫm lên lối mòn nó vừa đi qua mà là, từ những gì nó đã gợi hứng, gợi mở."

• "Trong những dòng văn chương ông theo đuổi, Đặng Thân được ca ngợi nhờ có giọng văn rất độc đáo (idiosyncratic) và phong cách 'nổi loạn'."

• "Đặng Thân là điển hình của văn chương hậu-Đổi mới… (Với tiểu thuyết 3.3.3.9 [những mảnh hồn trần]) tác giả không phải chỉ là kẻ dẫn chuyện, mà là một nhân vật trong truyện, như các nhân vật khác. Có thể, vị thế “chân trong chân ngoài”, hoặc hoàn toàn là “người trong cuộc” này làm cho tính diễu nhại Đặng Thân trở thành tự diễu nhại. Người đọc cũng tự diễu nhại. Biết nhìn mình như một kẻ khác, nhất là có thái độ với mình vừa nghiêm túc vừa hài hước, bao dung là bước đầu của sự thức tỉnh. Một mã đọc mới phù hợp với thời-hiện-nay đã hình thành trong văn học thế giới và đang hình thành trong văn học Việt Nam. Nên điều không thể, hoặc tưởng như không thể, đang lừng lững trở thành có thể."

• "Đặng Thân tìm lối diễn đạt cực kỳ riêng trong lối kể chuyện lê thê, có vẻ sặc mùi báo chí (trong tiểu thuyết). Nếu không nhận ra sắc diện thiên tài thông minh khủng khiếp của Đặng Thân từ các nhận định đôi khi rất có vẻ tình cờ giữa các đoạn văn, người ta cứ tưởng Đặng Thân đang viết báo, hoặc cao hơn một chút, đang tổng hợp tư liệu kiến thức... Có một cách đọc Đặng Thân: nếu cần hãy gạch đít những câu hoặc những đoạn văn, những ý văn mình ưa thích. Sau một thời gian đọc, bắt đầu hiểu ra tên cầm bút thiên tài mênh mang này với khối tư liệu và ý tưởng đồ sộ miên mang này muốn gì."

• "Những cái thư như "Thơ phụ âm", "[Ngồ] ngộ Ngôn Sư" hay "Mộc Dục luận" v.v... là những tư tưởng xa xỉ được nắn nót bằng những ngôn từ tinh tế, tuyển lựa và tài hoa nhất. Những thứ ấy, dẫu có làm cho Thân đoạt giải Nobel thì cũng phải đợi cả trăm năm nữa may ra có mặt trong giáo khoa thư."

• "Đặng Thân là kiểu nghệ sĩ nổi loạn. Anh viết nhiều nhưng sung sức và vạm vỡ nhất ở các sáng tác mang phong cách hậu hiện đại. Ở thời điểm hiện nay, Đặng Thân là chất liệu phong phú bậc nhất cho những người quan tâm nghiên cứu văn xuôi hậu Đổi mới ở nước ta. Người nghiên cứu có thể tìm thấy trong sáng tác của Đặng Thân nhiều vấn đề có ý nghĩa lịch sử và lí thuyết liên quan tới việc vẽ bản đồ văn học, nguồn gốc của một hiện tượng văn học, cách viết và cách đọc một tác phẩm văn học."

Cảm tưởng

• Nhà thư pháp Ngọa Sơn Trịnh Tuấn viết trong bài "Thư [hộ] ngôn" (2008):

Nhỡ quây một đóa vuông tròn

Ngữ ngôn hiệp triển vẫn còn ngác ngơ

Lồng xưa nhốt kẻ bây giờ

Thâm u tư tưởng nghẹn chờ hóa long...

• Nhà văn Thế Dũng (CHLB Đức) viết về các truyện ngắn của Đặng Thân (đã in trong tập Ma Net, Nxb Văn học 2008) trong trường ca Lục bát lên đồng (Nxb Lao Động 2010):

Mất bao đêm trắng đỏ đen

Hóa thùng thuốc nổ, huých em về nguồn

Thử nhập vai Nam Việt Vương

Hiếp như làm phúc? Âm Dương kinh hồn…

Ma nhòe, Ma net như cồn

Văn ngôn hun hút bông lơn cay người

Yêu sao cho đặng thân tôi?

Nhân Thiên hợp lực thì Người thành Văn!

• Hà Minh (Australia) viết (2010):

vừa đọc vừa rên

là anh Ma Net

vừa xem vừa rét

Những Mảnh Hồn Trần

đọc phải lên gân

là thơ Âm Phụ

đọc như còi … hụ

là món … Hài Ku[l]

triết lý suy tư

Từ Điển X Loại ...

Tham khảo

• Khoan cắt bê tông, (tập thơ in chung của 47 tác giả), Nhà xuất bản Giấy Vụn, tháng 10, 2005.
• Đặng Thân trong Tác Giả Việt Nam, Lê Bảo Hoàng, Nhân Ảnh Press, 2006, Canada.
• Truyện ngắn trên trang Web, Văn nghệ sông Cửu Long.
• Tuyển tập thơ Tân hình thức (Blank Verse, An Anthology Of Vietnamese New Formalism Poetry), Khế Iêm biên tập, Joseph Đỗ Vinh chuyển ngữ (USA: Tân Hình Thức Publishing Club, 2006).
• Tuyển tập Tiền Vệ I, Nguyễn Hưng Quốc và Hoàng Ngọc-Tuấn biên tập (Australia: Tiền Vệ, 2007).
• "Tọa đàm văn nghệ ở...gốc cây Ưu Bà", Phạm Lưu Vũ, trang mạng Talawas.
• Có jì dùng jì - có nấy dùng nấy, (tập thơ in chung của 47 tác giả), Nhà xuất bản Giấy Vụn, tháng 10, 2007.
• "Văn chương tiếng Việt 2008", Inrasara, BBC.

Liên kết ngoài

Tiếng Việt

• Họ Đặng & Những người Việt Nam họ Đặng nổi tiếng - Wikipedia
• Đặng Thân trên Wikivietlit & Popular Pages
• Đặng Thân trên Wapedia
• Đặng Thân – Tiểu sử và tác phẩm, tạp chí Tiền Vệ.
• "Đặng Thân: Cần phải loại bỏ khái niệm 'cấm kỵ' ra khỏi sáng tác văn học" (phỏng vấn) - Văn nghệ Sông Cửu Long (2006).
• "Hậu hiện đại: cần nó thì nó đến" (phỏng vấn) - Văn nghệ Trẻ.
• "Đặng Thân xuất bản tập Ma Net" - eVăn.
• "Đặng Thân: viết Ma Net khi nội công lông bông thâm hậu" (phỏng vấn) - Người Hà Nội (12/2008).
• "Thế giới [văn chương] luôn có nhiều con đường..." (phỏng vấn) - báo điện tử Hội Nhà văn VN & tạp chí Viết Văn.
• "Còn Đặng Thân thì... cười!" - talami
• "Trò chuyện cùng Đặng Thân" (phỏng vấn) - Văn Chương Việt (2/2012).
• "Đặng Thân và cái 'siêu thị' hậu hiện đại" (phỏng vấn) - Tiền Phong (4/2012).

Tiếng Anh

• Đặng Thân trên Wikipedia (bản tiếng Anh)
• Đặng Thân's Bio trên Beehive Magazine - USA
• MSE Portal & RealTech
• Dang Than's Bio tại The Writers Post - USA
• "The Shock to Root", The Writers Post - USA
• "I Bathe...", The Writers Post - USA
• "The First Tsunami Of the New Year" trong tập Blank Verse, An Anthology Of Vietnamese New Formalism Poetry
• "Poetry Living Room Vol 8", Beehive Magazine - USA
• "Demilitarized Zone: Report From Literary Vietnam" của Stephen Morison Jr. trên Poets& Writers Magazine
• Ma Net tại Fairfield Branch Library, NSW, Australia + Ma Net trên Port Adelaide Enfield Public Library Service, Australia + Ma Net/Cyber Ghost in Raker Library Services, Inc. - Boston, MA, USA + Ma Net in Indianapolis-Marion County Public Library, USA
• "A trivia question" do Lobstergirl thực hiện trên Goodreads.com
• "Who are some most notable Vietnamese poets or writers?", Quora

Tiếng Pháp

• Quelle est votre citation préférée?, Julie-Anne Boudreau - Résumé (Professeure-chercheure, titulaire de la chaire de recherche du Canada sur la ville et les enjeux politiques liés à l’insécurité)

Tiếng Bồ Đào Nha

• Đặng Thân trên sensAgent: "definição e sinónimos de Dang Than", "todas as traduções do Dang Than"

Video Clips

- GÕ CỬA NGÀY MỚI (2/2008): VTV1 phỏng vấn

- ĐẶNG THÂN ra mắt MA NET (4/12/2008):

• "Truyền thống & Hiện đại"
• "Thơ trong Văn xuôi" - Phạm Xuân Nguyên, Đặng Thân & Trần Ngọc Vương
• "Đặng Thân kể từ Nét đến Nhòa" - Phạm Lưu Vũ
• "Ý kiến & Tranh luận về Ma Net" - Phạm Ngọc Tiến & Lê Anh Hoài
• "Bàn cờ thế độc đáo" - Nguyễn Chí Hoan
• "6 điều tâm đắc" của Đỗ Quyên (Canada)
• "Cơn cuồng khát" của nhà thư pháp Trịnh Tuấn
• Báo Đất Việt phỏng vấn - Kim Sen
• Phạm Xuân Nguyên

- TIỀN VỆ PHỤ ÂM THƯ ra mắt (3/1/2009): O2TV & VTV1

- HỘI THẢO VỀ "THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU" TẠI L'ESPACE (6/1/2010): "Quite Connects" - Tham luận của Đặng Thân

+ Video clips on New Edition, Việt Giải Trí

- TỌA ĐÀM VỀ "3.3.3.9 [NHỮNG MẢNH HỒN TRẦN]" TẠI L'ESPACE (7/1/2012):

• Nguyễn Quang Thiều khai mạc
• Đỗ Lai Thúy đọc tham luận
• Nguyễn Thị Minh Thái phản hồi Đỗ Lai Thúy
• Phạm Xuân Thạch trao đổi & nhận định
• Uông Triều & Nguyễn Quang Thiều
• Đỗ Minh Tuấn đọc tham luận - Đặng Thân phản hồi
• Đỗ Ngọc Yên & Nguyễn Quốc Trọng
• Đặng Thân trả lời 1 độc giả
• Kết thúc