Cách mạng Vinh Quang

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cách mạng Vinh quang
Prince of Orange engraving by William Miller after Turner R739.jpg
The Prince of Orange lands at Torbay
Địa điểm Đảo Anh
Thời gian 1688–1689[nb 1]
Tên gọi khác Cách mạng năm 1688
Chiến tranh Kế vị Anh
Cách mạng không đổ máu
Tham gia Xã hội Anh
Hậu quả

Vua James II bị lật đổ, hai vua William và Mary lên nối ngôi
Chiến tranh Jacobite tại Scotland
Chiến tranh Williamite tại Ireland
Chiến tranh với Pháp; nước Anh tham chiến trong Đại Liên minh

Luật về các quyền ra đời ở nước Anh

Cuộc Cách mạng Vinh Quang, cũng gọi là Cách mạng năm 1688, là sự kiện vua James II của Anh (VII của Scotland và II của Ireland) bị lật đổ vào năm 1688 bởi liên minh giữa các thành viên Quốc hội và đội quân viễn chinh do quan Tổng đốc Hà LanWilliam III của Orange-Nassau (William của Orange), với kết cả là William lên ngôi báu nước Anh (tức vua William III của Anh) đồng trị vì với vợ là Nữ hoàng Mary II của Anh.

Cuộc khủng hoảng vây quang Quốc vương James II đã lên tới đỉnh điểm vào năm 1688, khi Hoàng hậu sinh hạ một hoàng tử là James Francis Edward Stuart vào ngày 10 tháng 6 (theo lịch Julian).[nb 1] Cho đến lúc đó, ngai vàng có khả năng được trao cha con gái của ông là Mary - một tín đồ Kháng Cách, vợ của William xứ Orange. Với việc hoàng tử James Francis Edward Stuart ra đời thì càng có khả năng một Vương triều Công giáo La Mã lên ngôi ở các Vương quốc Anh, Ireland, và Scotland. Vốn đã phẫn nộ vì nhà vua sùng Công giáo và thân Pháp, những lãnh đạo chủ chốt của phái Tory liên minh với các thành viên của phái Wig và mời William xứ Orange đến Anh, để giải quyết cuộc khủng hoảng.[1]

Từ "Cách mạng Vinh Quang" (Glorious Revolution) được John Hampden sử dụng lần đầu tiên vào cuối năma 1689,[2] và cho đến nay, từ này vẫn được sử dụng bởi Quốc hội Anh.[3] Có khi cuộc Cách mạng Vinh Quang cũng được gọi là Cách mạng không đổ máu, dù bảo vậy là sai. Tại Anh Quốc, có hai cuộc chạm trán lớn giữa hai đội quan, và những cuộc nổi dậy chống Công giáo ở vài thị trấn.[nb 2] Cũng có cuộc Chiến tranh Williamite tại Irelandcuộc giao chiến ác liệt tại Scotland (nổi bật với các trận đánh tại KillicrankieDunkeld).[nb 3] Cuộc Cách mạng cũng dẫn tới việc xóa bỏ thuộc địa New England và sự sụp đổ của chính quyền Maryland.

Cuộc Cách mạng gắn liền với các sự kiện của cuộc Chiến tranh Đại Liên minh tại lục địa châu Âu, và có thể được xem là cuộc viễn chinh nước Anh cuối cùng giành thắng lợi.[4] Có thể kết luận rằng việc lật đổ James đã mở đầu cho chế độ dân chủ Quốc hội của nước Anh cận hiện đại: từ đây, không một Quân vương nào nắm giữ đại quyền, và Luật về các Quyền trở thành một trong những văn kiện quan trọng trong lịch sử chính trị của nước Anh. Việc phế truất ông vua Công giáo La Mã James II đã xóa bỏ bất kỳ một cơ hội lập lại Công giáo nào tại Anh Quốc, và dẫn tới sự tự do hạn chế đối với các tín đồ Kháng Cách ly khai; sẽ còn có một khoảng thời gian ngắn trước khi họ có đầy đủ quyền lợi chính trị. Tuy nhiên, đối với các tín đồ Công giáo, cuộc Cách mạng là một thảm họa về mặt chính trị và xã hội. Họ bị mất quyền bầu cử và ngồi trên nghế Quốc hội Westminster trong suốt hơn 100 năm sau đó. Họ cũng không có được các nghĩa vụ trong Quân đội; và một Quân vương bị cấm làm người Công giáo hoặc cưới một người Công giáo, từ đó đem lại quyền kế vị cho người Kháng Cách.

Cuộc viễn chinh đã chấm dứt tất cả những nỗ lực của Anh, trong các cuộc Chiến tranh Anh-Hà Lan vào thế kỷ 17, để khuất phục Cộng hòa Hà Lan bằng lực lượng quân sự. Tuy nhiên, liên minh cá nhân và sự hợp tác giữa Hải quân Anh và Hải quân Hà Lan làm thay đổi tình hình nền thương mại thế giới từ Cộng hòa Hà Lan tới Anh Quốc.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú giải[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú
  1. ^ a ă In this article "New Style" means the start of year is adjusted to 1 January. Events on the European mainland are usually given using the Gregorian calendar, while events in Great Britain and Ireland are usually given using the Julian calendar with the year adjusted to 1 January. Dates with no explicit Julian or Gregorian postscript will be using the same calendar as the last date with an explicit postscript.
  2. ^ The English Civil War (also known as the Great Rebellion) was still within living memory for most of the major English participants in the events of 1688, and for them, in comparison to that war (or even the Monmouth Rebellion of 1685) the deaths in the conflict of 1688 were mercifully few.
  3. ^ England, Scotland, and Ireland at time shared a king but were still in theory separate realms with their own parliaments. However in practice the Irish parliament had been completely under the control of Westminster since Poynings Law of 1494, but Scotland still had a degree of independence.
Chú thích
  1. ^ Coward 1980, tr. 298–302
  2. ^ In testimony before a House of Lords committee in the autumn of 1689 (Schwoerer 2004, tr. 3).
  3. ^ “The Glorious Revolution”. www.parliament.uk. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2010. 
  4. ^ See e.g. Israel 1991, tr. 105; see also Israel & Parker 1991, tr. 335–364

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Baxter, Stephen B (1966). William III. Longmans. 
  • Beddard, Robert (1988). A Kingdom without a King: The Journal of the Provisional Government in the Revolution of 1688. Phaidon. 
  • Black, Donald M.; MacRaid (2000). Studying History (ấn bản 2). Palgrave. ISBN 0333801830. 
  • Carpenter, Edward (1956). The Protestant Bishop. Being the Life of Henry Compton, 1632–1713. Bishop of London. London: Longmans, Green and Co. 
  • Childs, John (1980). The Army, James II, and the Glorious Revolution. Manchester University Press. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Coward, Barry (1980). The Stuart Age. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Dalrymple, John (1790). Memoirs of Great Britain and Ireland; from the Dissolution of the last Parliament of Charles II till the Capture of the French and Spanish Fleets at Vigo. London. 
  • Dekrey, Gary S. (2008), Between Revolutions: Re-appraising the Restoration in Britain 6, tr. 738–773  Đã bỏ qua tham số không rõ |section= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |jounrnal= (trợ giúp)
  • Davies, D. (1989). “James II, William of Orange and the admirals”. Trong Cruickshanks, E. By force or default? The revolution of 1688–1689. Edinburgh. 
  • Engels, Friedrich (1997). “Introduction to Socialism: Utopian and Scientific”. Trong Engles, F. German Socialist Philosophy. Continuum International Publishing Group. ISBN 082640748X. 
  • Goodlad, Graham (2007), “Before the Glorious Revolution: The Making of Absolute Monarchy? Graham Goodlad Examines the Controversies Surrounding the Development of Royal Power under Charles II and James II”, History Review 
  • Hoak, D. (year?). The Anglo-Dutch revolution of 1688–89. publisher?. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Horwitz, Henry (1977). Parliament, Policy and Politics in the Reign of William III. Manchester University Press. 
  • Information Services, “William of Orange's Itinerary”, Manuscripts and Special Collections, University of Nottingham, truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2010 
  • Israel, Jonathan I. (1991). “The Dutch role in the Glorious Revolution”. Trong Israel, J.I. The Anglo-Dutch Moment. Essays on the Glorious Revolution and its world impact. Cambridge University Press. ISBN 0-521-39075-3. 
  • Israel, Jonathan I.; Parker, Geoffrey (1991). “Of Providence and Protestant Winds: the Spanish Armada of 1588 and the Dutch armada of 1688”. Trong Israel, J.I. The Anglo-Dutch Moment. Essays on the Glorious Revolution and its world impact. Cambridge University Press. ISBN 0-521-39075-3. 
  • Israel, Jonathan I (2003). The Anglo-Dutch Moment: Essays on the Glorious Revolution and its World Impact. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54406-8. 
  • Jardine, Lisa (2008). Going Dutch: How England Plundered Holland's Glory. Harper. ISBN 978-0-00-719734-7.  one of the few scholarly studies that sides with James II and denounces the episode as a Dutch invasion and British defeat
  • Jones, C (1973), “The Protestant Wind of 1688: Myth and Reality”, European Studies Review III: 201–221 
  • Jones, J. R. (1988). The Revolution of 1688 in England. Weidenfeld and Nicolson. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Macaulay, Thomas Babington (1889). The History of England from the Accession of James the Second. Popular Edition in Two Volumes. Volume I. London: Longmans. 
  • Mitchell, Leslie (2009) [1790]. “Introduction”. Trong Burke. Reflections on the Revolution in France. Oxford University Press. ISBN 9780199539024.  Đã định rõ hơn một tham số trong |editor=|editor-last= (trợ giúp)
  • Pincus, Steve (2009). 1688: The First Modern Revolution. Yale University Press. ISBN 978-0-300-17143-3. 
  • Prud'homme van Reine, Ronald (2009). Opkomst en Ondergang van Nederlands Gouden Vloot — Door de ogen van de zeeschilders Willem van de Velde de Oude en de Jonge. Amsterdam: De Arbeiderspers. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Rodger, N.A.M (2004). The Command of the Ocean: A Naval History of Britain 1649—1815. Penguin Group. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Schuchard, Keith (2002). Restoring the Temple of Vision: Cabalistic Freemasonry and Stuart. Brill. ISBN 9004124896. 
  • Schwoerer, L.G. (2004). The Revolution of 1688–89: Changing Perspectives. Cambridge University Press. ISBN 0521526140. 
  • Speck, W. A. (1989). Reluctant Revolutionaries. Englishmen and the Revolution of 1688. Oxford University Press. 
  • Swetschinsky, D.; Schönduve, L. (1988). De familie Lopes Suasso: financiers van Willem III. Zwolle. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Troost, Wout (2001). Stadhouder-koning Willem III: Een politieke biografie. Uitgeverij Verloren, Hilversum. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Vallance, Edward (2007). “The Glorious Revolution”. BBC History. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2010. 
  • Van der Kuijl, Arjen (1988). De glorieuze overtocht: De expeditie van Willem III naar Engeland in 1688. Amsterdam. 
  • Williams, E. N. (1960). The Eighteenth-Century Constitution. 1688–1815. Cambridge University Press. 
  • Western, J. R. (1972). Monarchy and Revolution. The English State in the 1680s. London: Blandford Press. 
  • Windeyer, W. J. Victor (1938). “Essays”. Trong Windeyer, W.J.V. Lectures on Legal History. Law Book Co. of Australasia. 

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ashley, Maurice (1966). The Glorious Revolution of 1688. Hodder & Stoughton.  Also published by Panther History (1968).
  • Cruickshanks, Eveline (2000). The Glorious Revolution (British History in Perspective). Palgrave Macmillan. ISBN 0312230095. 
  • DeKrey, Gary S. (2007). Restoration and Revolution in Britain: A Political History of the Era of Charles II and the Glorious Revolution. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp).  A scholarly history of the era.
  • Glassey, Lionel K. J. biên tập (1997). The Reigns of Charles II and James VII and II.  Articles by scholars.
  • MacCubbin, R. P.; Hamilton-Phillips, M. biên tập (1988). The Age of William III and Mary II. ISBN ???? Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • McCaffrey, Carmel (2006). In Search of Ireland's Heroes. Ivan R Dee. ISBN 9781566636155. 
  • Miller, John (1997). The Glorious Revolution (ấn bản 2). ISBN 0582292220. 
  • Ogg, David (1956). William III.  A brief scholarly biography.
  • Onnekink, David (2007). The Anglo-Dutch Favourite: The Career of Hans Willem Bentinck, 1st Earl of Portland (1649–1709). Ashgate Publishing. ISBN 0-754-65545-8. 
  • Pincus, Steven C. A. (2005). England's Glorious Revolution 1688–89: A Brief History with Documents. Bedford/St. Martin's. ISBN 0312167148. 
  • Prall, Stuart (1972). The Bloodless Revolution: England, 1688. Anchor Books. 
  • Vallance, Edward (2006). The Glorious Revolution: 1688 — Britain's Fight for Liberty. Brown Little. ISBN 1933648244. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]