Chu kỳ tự quay

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trục quay của một vật thể gắn liền với hệ tọa độ định vị bởi nền bầu trời sao

Trong thiên văn học, chu kỳ tự quay là khoảng thời gian mà một vật thể thực hiện hoàn tất một vòng quay quanh trục, tính theo hệ tọa độ gắn với nền vũ trụ cố định. Thông thường, hệ tọa độ này được gắn với vị trí các ngôi sao xa trên bầu trời, bỏ qua ngôi sao gần nhất. Với các vật thể trong hệ Mặt Trời, hệ tọa độ này (en:Fixed stars) gắn với bầu trời sao mà không tính đến Mặt Trời.

Một vật thể gọi là thực hiện hết một vòng quay khi phần lớn (80% hoặc 90%, tùy từng trường hợp) vật chất quan sát được của vật thể đó thực hiện hết một vòng quay, trở về vị trí tương đối trước đó. Trường hợp các phần của vật thể đó quay với chu kỳ khác nhau, người ta phải xem xét chu kỳ từng phần tách biệt (trường hợp Mặt Trời, xem xét chu kỳ tự quay tại xích đạo, tại vĩ độ 16° và tại cực).

Chu kỳ tự quay của một số thiên thể trong hệ Mặt Trời[sửa | sửa mã nguồn]

Vật thể Chu kỳ tự quay
Mặt Trời 25.379995 ngày (xích đạo)[1][2]
35 ngày (vùng cực)
25d 9h 7m 11.6s
35d
Sao Thủy 58.6462 ngày[3] 58d 15h 30m 30s
Sao Kim –243.0187 ngày[3][4] –243d 0h 26m
Trái Đất 0.99726968 ngày[3][5] 0d 23h 56m 4.100s
Mặt Trăng 27.321661 ngày[6]
(so với Trái Đất)
27d 7h 43m 11.5s
 
Sao Hỏa 1.02595675 ngày[3] 1d 0h 37m 22.663s
Ceres 0.37809 ngày[7] 0d 9h 4m 27.0s
Sao Mộc 0.4135344 ngày (deep interior)[8]
0.41007 ngày (equatorial)
0.41369942 ngày (high latitude)
0d 9h 55m 29.37s[3]
0d 9h 50m 30s[3]
0d 9h 55m 43.63s[3]
Sao Thổ 0.44403 ngày (deep interior)[8]
0.426 ngày (equatorial)
0.443 ngày (high latitude)
0d 10h 39m 24s[3]
0d 10h 14m[3]
0d 10h 38m[3]
Sao Thiên Vương –0.71833 ngày[3][4][8] –0d 17h 14m 24s
Sao Hải Vương 0.67125 ngày[3][8] 0d 16h 6m 36s
Sao Diêm Vương –6.38718 ngày[3][4]
(synchronous with Charon)
–6d 9h 17m 32s
 
Haumea 0.163145 ngày[9] 0d 3h 54m 56s

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

(tiếng Anh)

  1. ^ Rotation and pole position for the Sun and planets Rotation period in ngày is 360° divided by the coefficient of d.
  2. ^ Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: 2000PDF (215KB) pp7–8
  3. ^ a ă â b c d đ e ê g h i k Clabon Walter Allen and Arthur N. Cox (2000). Allen's Astrophysical Quantities. Springer. tr. 296. ISBN 0387987460. 
  4. ^ a ă â This rotation is negative because the pole which points north of the ecliptic rotates in the opposite direction to most other planets.
  5. ^ Reference adds about 1 ms to Earth's stellar day given in mean solar time to account for the length of Earth's mean solar day in excess of 86400 SI seconds.
  6. ^ Clabon Walter Allen and Arthur N. Cox (2000). Allen's Astrophysical Quantities. Springer. tr. 308. ISBN 0387987460. 
  7. ^ Chamberlain, Matthew A.; Sykes, Mark V.; Esquerdo, Gilbert A. (2007). “Ceres lightcurve analysis – Period determination”. Icarus 188: 451–456. doi:10.1016/j.icarus.2006.11.025. 
  8. ^ a ă â b Rotation period of the deep interior is that of the planet's magnetic field.
  9. ^ Pedro Lacerda, David Jewitt and Nuno Peixinho (2 tháng 4 năm 2008). “High-Precision Photometry of Extreme KBO 2003 EL61”. The Astronomical Journal 135: 1749–1756. doi:10.1088/0004-6256/135/5/1749. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2008. 

(tiếng Việt)