Lực lượng sản xuất

Lực lượng sản xuất là toàn bộ những năng lực sản xuất của xã hội ở các thời kỳ nhất định. Về mặt cấu trúc, lực lượng sản xuất xã hội bao gồm hệ thống những tư liệu sản xuất mà người ta dùng cho sản xuất, trong đó quan trọng nhất là công cụ lao động.

Tư liệu sản xuất bao gồm tư liệu lao động và các đối tượng lao động. Ba yếu tố vật chất quan trọng nhất của quá trình sản xuất là: lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động. Ba yếu tố đó trong bất cứ thời đại nào, ở bất cứ xứ sở nào cũng không thể thiếu để tiến hành quá trình sản xuất.

Những tư liệu lao động như trên cùng với các đối tượng lao động tạo thành cái gọi là những tư liệu sản xuất. Tư liệu sản xuất là gồm hai "yếu tố vật chất" kể trên, không kể đến người lao động. Khoa học kinh tế xem xét các yêu tố đó dưới một góc nhìn tổng hợp thì có những khái niệm sau đây: Người lao động và tư liệu sản xuất tạo thành lực lượng sản xuất của một xã hội. Bất cứ xã hội nào không thể chỉ có người lao động. Một lực lượng để sản xuất ra của cải phải gồm có người lao động và tư liệu sản xuất. Do đó hai yếu tố này tạo thành cái gọi là lực lượng sản xuất. (Theo William Petty: Đất là mẹ, lao động là cha của mọi của cải xã hội)

Bản thân con người lao động với những tri thức, phương pháp sản xuất, kĩ năng, kĩ xảo và thói quen lao động của họ. Ngày nay khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp.

Lực lượng sản xuất phản ánh mối quan hệ và tác động của con người với tự nhiên. Nó phản ánh năng lực hoạt động thưc tiễn của con người trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất.