Lewis Carroll

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lewis Carroll
tinted monochrome 3/4-length photo portrait of seated Dodgson holding a book
Bút danh Lewis Carroll
Công việc Nhà văn, Nhà toán học
Quốc gia Anh
Thể loại văn học thiếu nhi, tưởng tượng, thơ
Tác phẩm nổi bật Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên, Nhìn qua gương soi, "Săn tìm quái vật", "Jabberwocky"

Charles Lutwidge Dodgson (/ˈdɒdsən/) (27 tháng 1 năm 1832 – 14 tháng 1 năm 1898), nổi tiếng với bút danh Lewis Carroll (/ˈkærəl/), là một nhà văn, nhà toán học, nhà thần học, nhà logic học kiêm nhà nhiếp ảnh người Anh.

Những tác phẩm nổi tiếng nhất của Carroll là Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên và phần tiếp Nhìn qua gương soi cũng như tập thơ "Săn tìm quái vật" và "Jabberwocky", tất cả đều là tác phẩm tưởng tượng.

Thời niên thiếu[sửa | sửa mã nguồn]

Xuất thân[sửa | sửa mã nguồn]

Gia đình Dodgson là người miền Bắc Anh, gốc Ái Nhĩ Lan. Bảo thủ và thuộc phe Anh giáo, phần lớn nhà Dodgson đều gia nhập quân đội Hoàng gia hoặc tăng lữ Anh giáo. Ông cố của ông, cũng tên Charles Dodgson, là một ngài giám mục. Ông nội, cũng Charles, là sĩ quan phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh, hi sinh năm 1803 khi hai người con trai còn thơ bé. Mẹ của ông là bà Frances Jane Lutwidge.

Ngwời con cả Charles là cha của Lewis. Ông tiếp quản gia sản và tiếp tục theo tín ngưỡng gia đình.Vào học trường Rugby, và sau đó tới Christ ChurchOxford. Ông tốt nghiệp môn Toán loại Ưu và rất có thể sẽ thành một tài năng lỗi lạc. Nhưng thay vì tiếp tục sự nghiệp, ông cưới cô em họ năm 1827 và trở thành cha xứ.[1]

Thơ ấu[sửa | sửa mã nguồn]

Dodgson sinh ra ở toà tư dinh cha xứ tại Daresbury, Cheshire, là con thứ ba. Năm 11 tuổi 11, cha ông được bổ nhiệm đến Croft-on-Tees ở bắc Yorkshire, và cả gai đình cùng đi theo. Nơi đây trở thành nơi cư ngụ của họ trong 25 năm.

Suốt tuổi thơ của mình, cậu bé Dodgson tự học tại nhà. Những cuốn sách cậu đọc trong tủ sách gia đình thể hiện một trí tuệ sớm nảy nở: năm 7 tuổi, đọc Sự kinh lí của Pilgrim . Cậu cũng bị nói lắp như các anh chị em trong gia đình, điều này ảnh hưởng lớn đến cuộc đời và sự nghiệp sau này. Năm 12 tuổi, ông được gửi đến một trường trung học ở Richmond, nơi gắn bó nhiều kỉ niệm hạnh phúc. Nhưng đến năm 1846, Dodgson chuyển tới trường Rugby- thực sự là cơn ác mộng, cậu viết sau khi rời trường:

Tôi không thể hiểu... rằng điều gì đã xui khiến tôi huỷ hoại ba năm trời ở đây... Thành thực mà nói, nếu tôi có thể ... chịu được sự quấy rầy mỗi đêm thì những sóng gió trong cuộc đời chắc cũng chỉ như chuyện vặt.[2]

Dù vậy cậu vẫn tỏ ra vô cùng xuất sắc. "Tôi ít khi những học sinh đầy triển vọng như thế kể từ khi đến Rugby" - lời nhận xét của Thạc sĩ R.B. Mayor.[2]

Oxford[sửa | sửa mã nguồn]

Ông rời Rugby cuối năm 1849 và đến tháng 1 năm 1851 nhập học tại Oxford, dự ngôi trường mà cha ông đã từng học, Christ Church. Ông mới đến Oxford hi ngày thì nhận được tin mẹ mất ở tuổi 47.

Sự học của ông thường bị xao lãng. Ông không thường chăm chỉ lắm, nhưng vẫn đạt được những thành quả dễ dàng. Năm 1852 ông nhận được văn bằng đầu tiên và được giữ lại trường làm giáo sư đến năm 26 tuổi. Thu nhập khá nhưng công việc lại tẻ nhạt. Nhiều học sinh của ông lớn tuổi và giàu có hơn ông, và phần lớn đều không chăm chú học. Tuy nhiên, Dodgson vẫn ở lại trường trong nhiều chức vụ khác nhau cho đến khi qua đời.[3]

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoại hình[sửa | sửa mã nguồn]

Chàng trai trẻ Charles Dodgson cao hơn 6 feet, mảnh dẻ và trông khá ưa nhìn, với mái tóc màu hạt dẻ quăn dày và đôi mắt xanh hoặc xám (tuỳ vào độ sáng của ảnh). Về sau ông được miêu tả là không được cân đối lắm và khá bẽn lẽn. Khi còn bé, ông bị điếc một tai sau một cơn sốt. Năm 17 tuổi ông bị ho mãn tính và bệnh kéo dài cho đến suốt cuộc đời.[4]

Bệnh nói lắp[sửa | sửa mã nguồn]

Bệnh nói lắp là một trong những giai thoại nổi tiếng về Dodgson; có ý kiến cho rằng ông đã dùng chính tật đó của mình khắc học nhân vật Dodo trong Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên.[3]

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc dù gặp vấn đề về nói lắp nhưng điều đó ít ngăn cản Dodgson trong công việc. Ông có có thể hát rất du dương và không hề ngại thể hiện điều đó trước khán giả. sing tolerably well and was not afraid to do so before an audience. Ông tỏ ra có năng khiếu bắt chước và kể chuyện, và chơi đố chữ rất cừ khôi.[4]

Dodgson luôn mong muốn được lưu danh tên tuổi như một nhà văn hay một nghệ sĩ. Ông gặp John Ruskin năm 1857 và hai người trở thành bạn bè. Ông cũng chơi thân với Dante Gabriel Rossetti và gia đình ông ta, quen với William Holman Hunt, John Everett Millais, và Arthur Hughes. Ông có quen biết George MacDonald — những đứa trẻ nhà McĐonal say mê đọc Alice và khuyên ông xuất bản cuốn sách.[4][5]

Văn nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Hồi trẻ, Dodgson đã viết thơ và truyện ngắn, đóng góp nhiều cho tạp chí gia đình Mischmasch và sau đó gửi chúng cho nhiều nhà xuất bản khác, thu được một số thành công. Từ năm 1854 đến năm 1856, ông có việc làm trong nhà xuất bản Quốc gia, The Comic TimesThe Train, as cũng như vài tạp chí nhỏ khác như Whitby GazetteOxford Critic. Phần lớn là truyện cười, thỉnh thoảng châm biếm.

Năm 1856 ông đăng một bài thơ lãng mạn tên "Solitude" trên The Train dưới bút danh nỏi tiếng "Lewis Carroll". Bút danh này là một phép chơi chữ của tên ông; Lewis là dạng tiếng Anh của Ludovicus- dạng La tinh của Lutwidge, và Carroll là dạng tiếng Anh của Carolus- dạng La tinh của Charles.[1]

Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Alice xoay xở điều khiển con hồng hạc

Năm 1856, một chủ nhiệm khoa, Henry Liddell, tới Christ Church, mang theo cả gia đình, và bọn họ đều có ảnh hưởng lớn tới cuộc đời cũng như sự nghiệp của Dodgson trong những năm sau đó. Dodgson trở thành bạn thân của vợ Liddell, Lorina, và lũ trẻ gồm 3 cô bé: Lorina, Edith và Alice Liddell. Ông hay đùa rằng ông lấy cảm hứng Alice từ cô bé Alice Liddell. Tuy vậy, đến cuối đời Dodgson lại phủ nhận rằng Alice được xây dựng trên một cô bé cụ thể nào.[6][7]

Ngày 4 tháng 7 năm 1862, Dodgson xây dựng được cốt truyện của mình. Được mọi người cổ vũ, đặc biệt là bạn bè và những cháu bé, ông tiếp tục viết và năm 1863 gửi bản thảo sơ lược đến nhà xuất bản Macmillan. Sau khi cân nhắc nhiều cái tên như Alice giữa chốn thần tiênKỉ niệm vàng của Alice, tác phẩm cuối cùng được xuất bản dưới tên Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên năm 1865 bút danh Lewis Carroll mà Dodgson lần đầu sử dụng 9 năm về trước.[5] ,minh hoạ bởi Ngài John Tenniel.

Thành công về thương mại của cuốn sách đã làm thay đổi cuộc đời Dodgson. Danh tiếng của "Lewis Carroll" lừng lẫy trên toàn thế giới. Ông ngập trong thư người hâm mộ và thỉnh thoảng bị để ý quá mức. Theo một giai thoại nổi tiếng, Nữ hoàng Victoria thích Alice ở xứ sở thần tiên tới mức thuyết phục ông đề tặng tập tiếp theo dành cho bà, tập sách mang tên An Elementary Treatise on Determinants.[8][9] Ông cũng bắt đầu hái ra tiền. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là ông bỏ công việc dường như rất chán ghét ở Christ Church.[5]

Năm 1872, phần tiếp theo — Nhìn qua gương soi và điều mà Alice tìm thấy ở đây — được phát hành. Nó dường như thể hiện cái nhìn bi quan hơn. Cha ông vừa qua đời (1868), đẩy ông vào suy sụp trong nhiều năm sau đó.[5]

Săn tìm quái vật[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1876, Dodgson xuất bản tập thơ Săn tìm quái vật, nói về cuộc phiêu lưu của một nhóm thuỷ thủ kì quặc và một con hải li đi săn tìm sinh vật lạ.

Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Cohen, Morton N. (26 tháng 11 năm 1996). Lewis Carroll: A Biography. Vintage Books. tr. 30–35. ISBN 978-0-679-74562-4. 
  2. ^ a ă Collingwood, Stuart Dodgson. The Life and Letters of Lewis Carroll, 18.
  3. ^ a ă Leach, Karoline In the Shadow of the Dreamchild Ch. 2.
  4. ^ a ă â Leach, Karoline In the Shadow of the Dreamchild Ch. 2
  5. ^ a ă â b Cohen, Morton N. (26 tháng 11 năm 1996). Lewis Carroll: A Biography. Vintage Books. tr. 100–4. ISBN 978-0-679-74562-4. [cần số trang]
  6. ^ Cohen, Morton N. (ed), The Letters of Lewis Carroll, London: Macmillan, 1979.
  7. ^ Leach, Karoline In the Shadow of the Dreamchild Ch. 5 "The Unreal Alice"
  8. ^ Wilson, Robin (17 tháng 11 năm 2008). Lewis Carroll in Numberland: His Fantastical Mathematical Logical Life. W.W. Norton. ISBN 978-0-393-06027-0. 
  9. ^ “Lewis Carroll - Logician, Nonsense Writer, Mathematician and Photographer”. The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. BBC. 26 tháng 8 năm 2005. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2009. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]