Ngữ tộc Celt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Chủ đề Ấn-Âu

Albani · Armeni · Balt
Celt · German · Hy Lạp
Ấn-Iran (Ấn-Aryan, Iran)
Ý · Slav  

tuyệt chủng: Tiểu Á · Cổ-Balkan (Dacia,
Phrygia, Thrace) · Tokharien

Từ vựng · Âm vị học · Sound laws · Ablaut · Racine · Danh từ · Động từ
 
Âu: Người Balt · Người Slav · Người Albania · Người gốc Ý · Người Celt · Người Germain · Người Hy Lạp · Cổ-Balkan (Người Illyrie · Người Thrace · Người Daci) ·

Á: Người Tiểu Á (Hittites, Louvites)  · Người Armenia  · Người Ấn-Iran (Người Iran · Người Ấn-Aryan)  · Tokhariens  

Urheimat · Xã hội · Tôn giáo
 
Văn hóa Abashevo · Văn hòa Afanasievo · Văn hóa Andronovo · Văn hòa Baden · Văn hòa Campaniforme · fr:Culture de la céramique cordée · Văn hóa Cernavodă · Văn hóa Chasséen · Văn hóa Chernoles · Văn hóa Cucuteni-Tripillia · Văn hóa Dnepr-Donets · Văn hóa Gumelnița-Kodjadermen-Karanovo · Văn hóa Hầm mộ · Văn hóa Karasuk · Văn hóa Kemi Oba · Văn hóa Khvalynsk · Văn hóa Kura-Araxes · Văn hóa Lusace · Văn hóa Maikop · Văn hóa Narva · Văn hóa Novotitorovka · Văn hóa Poltavka · Văn hóa Potapovka · Văn hóa Samara · Văn hóa Seroglazovka · Văn hóa Sredny Stog · Văn hóa Srubna · Văn hóa Terramare · Văn hóa Trung Dnepr · Văn hóa Usatovo · Văn hóa Vučedol · Văn hóa Xa Sư · Văn hóa Yamna
 

Nhóm ngôn ngữ gốc Celt (hay nhóm ngôn ngữ gốc Xen-tơ) là một nhóm ngôn ngữ nhỏ, bao gồm vào khoảng 10 ngôn ngữ, của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. Nhóm này tập trung tại đảo Anhđảo Ireland, có điển hình là tiếng Gaeilge (hay tiếng Gaelic tại Ireland) và tiếng Gaelic tại Scotland. Các nhà ngôn ngữ học chia nhóm này ra làm 4 nhánh: Nhánh Gaul, Nhánh Celtiberia, Nhánh BrythoniNhánh Goideli.

  1. Nhánh Gaul bao gồm nhiều ngôn ngữ một thời được dùng khắp Âu Châu nhưng nay đã hoàn toàn mai một như tiếng Gaul dùng tại Pháptiếng Nori dùng tại miền nam của ĐứcÁo trước khi các xứ này bị xát nhập vào Đế quốc La Mã, tiếng Galatia dùng tại Thổ Nhĩ Kỳ trong thời thượng cổ và tiếng Lepoti dùng tại miền bắc của Ý trước khi bị thay thế bằng tiếng Latin.
  2. Nhánh Celtiberia bao gồm 2, 3 ngôn ngữ gốc Celt dùng tại miền bắc của Tây Ban Nha trước khi bị xát nhập vào Đế quốc La Mã.
  3. Nhánh Brythoni bao gồm tiếng của xứ Wales, tiếng của các vùng CornwallCrumbia tại Anh, vùng Bretagne tại miền bắc của Pháp. Các tiếng này đang đi đến tình trạng gần mai một vì số người dùng còn quá ít.
  4. Nhánh Goideli là nhánh điển hình nhất trong nhóm với tiếng Gaelic (hay tiếng Gaelic tại Ireland; Hán-Việt: tiếng Ái Nhĩ Lan), tiếng Gaelic tại Scotlandtiếng Manx tại Đảo Man (còn gọi là tiếng Gaelic tại Man).

Một số nhà ngôn ngữ học xếp hai nhánh Gaul, Brythoni vào Nhóm P-Celt và hai nhánh Celtiberia, Goideli vào Nhóm Q-Celt. Một số khác dùng sự phân bổ địa lý để xếp hai nhánh Gaul, Celtiberia vào Nhóm Lục địa – vì chúng nằm trong lục địa của Âu Châu – và hai nhánh Brythoni, Goideli vào Nhóm Biệt lập – vì chúng phát triển biệt lập trên các đảo.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]