Văn minh Etrusca

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Rasna
Rasenna
1200 TCN–550 TCN
Vị trí của Etrusca
Extent of Etruscan civilization and the twelve Etruscan League cities.
Thủ đô Velzna- (Orvieto)
Ngôn ngữ Tiếng Etrusca
Tôn giáo Etruscan paganism
Chính thể Liên bang
Luchume
 - Unknown Tyrrhenus
 - Unknown Tarchon
Lập pháp Etruscan League
Thời đại lịch sử Cổ đại
 - Villanova 1200 TCN
 - Bị đồng hóa vào La Mã 550 TCN

Etrusca là một nền văn minh cổ từng tồn tại ở khu vực mà ngày nay tương ứng với vùng Toscana, Ý. Những người La Mã cổ gọi những người tạo ra nền văn minh này là Tusci hay Etrusci.[1]

Những người Attic Hy Lạp gọi người Etrusca là Τυρρήνιοι (Tyrrhēnioi), phiên âm Tyrsenoi, từ này là nguồn gốc cho tên người La Mã sử dụng Tyrrhēni (Etruscans), Tyrrhēnia (Etruria), và Mare Tyrrhēnum (biển Tyrrhenus).[2] Người Etrusca tự gọi bản thân là Rasenna, từ này được rút gọn thành Rasna hay Raśna.[3]

Người Etrusca có ngôn ngữ riêng biệt, nền văn mninh Etrusca tồn tại từ khoảng thời gian có những bản khắc cổ sớm nhất bằng tiếng Etrusca vào năm 700 TCN[4] trước khi bị đồng hóa với Cộng hòa La Mã vào thế kỷ thứ 1 TCN.[4] Ở thời kỳ đỉnh cao, khi mà Roma và Vương quốc La Mã vẫn còn đang ở giai đoạn khai sinh, thì nền văn minh Etrusca đã phát triển rực rỡ với liên minh ba thành phố: Etruria ở thung lũng Po, Latium và Campania.[5] Roma được thành lập ở khu vực trong hoặc gần với lãnh thổ Etrusca, có bằng chứng cho rằng người Etrusca đã thống trị Roma trước khi Veii bị quân La Mã đánh chiếm năm 396 TCN.

Khu vực phát triển của nền văn hóa Etrusca tương ứng với nền văn hóa Villanova 800 năm trước đó ở thời đại đồ sắt.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ According to Félix Gaffiot's Dictionnaire Illustré Latin Français, the term Tusci was used by the major authors of the Roman Republic: Livy, Cicero, Horace, et al. A number of cognate words developed, including Tuscia and Tusculanensis. Tusci was clearly the principal term used to designate things Etruscan. Etrusci and Etrūria were used less often, mainly by Cicero and Horace, and they lack cognates. According to the Online Etymological Dictionary, the English use of Etruscan dates from 1706.
  2. ^ Gaffiot's.
  3. ^ Rasenna comes from Dionysius of Halicarnassus I.30.3. The syncopated form, Rasna, is inscriptional and is inflected. The topic is covered in Pallottino, page 133. Some inscriptions, such as the cippus of Cortona, feature the Raśna (pronounced Rashna) alternative, as is described in Gabor Z. Bodroghy's site, The Palaeolinguistic Connection, under Origins.
  4. ^ a ă Rix, Helmut. "Etruscan." In The Ancient Languages of Europe, ed. Roger D. Woodard. Cambridge University Press, 2008, pp. 141-164.
  5. ^ A good map of the Italian range and cities of the culture at the beginning of its history can be found at [1], the mysteriousetruscans.com site. The topic of the "League of Etruria" is covered in Freeman, pages 562-565. The league in northern Italy is mentioned in Livy, Book V, Section 33. The passage also identifies the Raetii as a remnant of the 12 cities "beyond the Apennines." The Campanian Etruscans are mentioned (among many sources) by Polybius, (II.17). The entire subject with complete ancient sources in footnotes was worked up by George Dennis in his Introduction. In the LacusCurtius transcription, the references in Dennis's footnotes link to the texts in English or Latin; the reader may also find the English of some of them on WikiSource or other Internet sites. As the work has already been done by Dennis and Thayer, the complete work-up is not repeated here.

Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]