Bộ trình dịch GNU

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
GNU Compiler Collection
Bộ trình dịch GNU
GNU Compiler Collection logo.svg
Biểu tượng GCC
Thiết kế bởi Richard Stallman
Leonard H. Tower Jr.
Phát triển bởi Dự án GNU
Phát hành lần đầu Năm 1987
Bản mới nhất 4.9.0 (22 tháng 4, 2014; 2 tháng trước)
4.8.3 (22 tháng 5, 2014; 59 ngày trước)
4.8.2 (16 tháng 10, 2013; 8 tháng trước) sửa dữ liệu
Được viết bằng C (hầu hết), Ada
Hệ điều hành Đa nền tảng
Nền tảng GNU
Thể loại trình biên dịch
Giấy phép GPL/LGPL
Website gcc.gnu.org

Bộ trình dịch GNU (tiếng Anh: GNU Compiler Collection - thường được viết tắt thành GCC) là một tập hợp các trình dịch được thiết kế cho nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau. GCC là trình dịch chính thức của hệ thống GNU, và được hầu hết các hệ điều hành giống Unix, bao gồm Linux, dòng hệ điều hành BSD, và Mac OS X chọn làm trình dịch tiêu chuẩn. GCC đã tương thích với rất nhiều nền tảng kiến trúc máy tính đa dạng, và được sử dụng rộng rãi như một công cụ làm môi trường phát triển các phần mềm thương mại, có bản quyền và nguồn đóng. GCC cũng có thể dùng trong hầu hết các nền tảng nhúng, như Symbian[1], AMCCFreescale Power Architecture-trên chip[2], PlaystationSega Dreamcast.[cần dẫn nguồn]. Những công ty như CodeSourcery kinh doanh bằng cách hỗ trợ và phát triển tính tương thích của GCC với đa dạng các nền tảng, còn các nhà sản xuất chip ngày nay thì cho rằng một kiến trúc thành công thì phải có yếu tố cần thiết là sự tương thích với GCC.

Tên gốc của GCC là GNU C Compiler (Trình dịch C của GNU), do ban đầu nó chỉ hỗ trợ dịch ngôn ngữ lập trình C, GCC 1.0 được phát hành vào năm 1987, sau đó được mở rộng hỗ trợ dịch C++ vào tháng 12 cùng năm đó.[3] Các phần đầu vào sau đó cũng được phát triển cho các ngôn ngữ lập trình Fortran, Pascal, Objective C, Java, and Ada,....[4]

Quỹ phần mềm tự do (FSF) đã và đang phân phối GCC dưới giấy phép công cộng GNU (GNU GPL) và giấy phép công cộng cấp thấp GNU (GNU LGPL). GCC là một phần mềm tự do.

Lịch sử phát triển[sửa | sửa mã nguồn]

Richard Stallman bắt đầu phát triển GCC từ năm 1985. Ông đã mở rộng một trình dịch có sẵn để dịch ngôn ngữ C. Trình dịch nguyên dùng để dịch ngôn ngữ Pastel, một phần mở rộng và không tương thích với ngôn ngữ Pascal, và được viết bằng Pastel. Nó đã được Len Tower và Stallman viết lại bằng ngôn ngữ C,[5] và được cho ra mắt năm 1987[6] trong vai trò là trình dịch cho dự án GNU, nhằm mục đích tạo ra một trình dịch miễn phí. Quá trình phát triển GCC được giám sát bởi quỹ phần mềm tự do[7] Chi tiết về các lịch trình công bố của GCC được đăng tại: http://gcc.gnu.org/releases.html

EGCS[sửa | sửa mã nguồn]

Đến năm 1991, GCC 1.x đã đạt đến độ ổn định, nhưng những hạn chế trong thiết kế đã cản trở nhiều đòi hỏi cải thiện, do đó quỹ phần mềm tự do (FSF) đã bắt đầu phát triển phiên bản 2.x. Nhưng suốt những năm giữa thập kỷ 90, FSF không công khai những gì được đưa thêm vào phiên bản chính thức của GCC 2.x, đến nỗi GCC đã được Eric S. Raymond đưa vào bài luận The Cathedral and the Bazaar của ông - một bài luận về kỹ nghệ phần mềm - như một ví dụ cho mô hình phát triển "cathedral".

Do GCC là phần mềm tự do, nhiều nhà lập trình muốn sử dụng nó để phát triển các ứng dụng dùng ngôn ngữ khác ngôn ngữ C, đã tự do phát triển trình dịch này thành các nhánh khác nhau của riêng mình. Quá nhiều bản phân phối dẫn đến việc khó sử dụng và thiếu hiệu quả, tuy nhiên, phiên bản chính thức thì cũng không làm hài lòng nhiều người do không đáp ứng được nhu cầu sử dụng của họ.

Đến năm 1997, một nhóm các nhà phát triển lấy tên EGCS, đã hợp nhất nhiều nhánh của trình dịch này thành một dự án duy nhất. Quá trình hợp nhất cơ bản được tiến hành ở giữa hai phiên bản 2.7 và 2.81. Các dự án được hợp nhất có cả g77 của Fortran, PGCC (tối ưu GCC), các cải thiện về C++, và nhiều nhánh trên các kiến trúc và hệ điều hành khác nhau.[8][9]

Quá trình phát triển EGCS đã chứng tỏ sự vượt bậc đáng kể hơn so với sự phát triển của GCC, do đó FSF đã chính thức tạm dừng chương trình phát triển GCC 2.x của họ, phiên bản EGCS trở thành bản phân phối chính thức của GCC còn dự án EGCS được bổ nhiệm làm nhiệm vụ bảo trì và phát triển GCC từ tháng 4 năm 1999. Ngoài ra, dự án quyết định chọn mô hình phát triển "bazaar" thay cho mô hình "cathedral". Với phiên bản GCC 2.95 được công bố vào tháng 7 năm 1999, hai dự án một lần nữa đã hợp nhất.

Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]

GCC thường được lựa chọn làm trình dịch để phát triển các sản phẩm phần mềm yêu cầu phải chạy trên nhiều nền tảng phần cứng đa dạng. Sự khác biệt trong các trình dịch địa phương (chỉ dùng cho nền tảng đó) dẫn đến việc phát triển các đoạn mã để có thể dịch chính xác ở tất cả các trình dịch hay xây dựng các lệnh có thể chạy ở tất cả các nền tảng là hết sức khó khăn. Trong khi nếu dùng GCC, cùng một cú pháp có thể được dùng cho mọi nền tảng, do đó nếu đoạn mã có thể dịch chính xác ở một trong các nền tảng, cơ hội dịch chính xác ở các nền tảng khác sẽ cao hơn nhiều.

GCC hiện nay được bảo trì bởi rất nhiều nhóm phát triển trên khắp thế giới. Nó đã trở nên tương thích với nhiều loại CPUhệ điều hành hơn bất cứ trình dịch nào khác.[10]

Ngôn ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Phiên bản tiêu chuẩn 4.3 bao gồm hỗ trợ đầu vào cho: C, C++ (G++), Java (GCJ), Ada (GNAT), Objective-C, Objective-C++, và Fortran (GFortran). Các ngôn ngữ có hỗ trợ, nhưng không thuộc tiêu chuẩn bao gồm: Modula-2, Modula-3, Pascal, PL/I, D (gdc), Mercury, VHDL (GHDL).[11] Một ngôn ngữ mở rộng khá phổ biến là OpenMP cũng được hỗ trợ.

Các kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]

GCC phiên bản 4.3 tương thích với các vi xử lý:

Các vi xử lý ít thông dụng được phiên bản tiêu chuẩn hỗ trợ gồm có:

Các vi xử lý được hỗ trợ bởi các phiên bản GCC do FSF phát triển riêng gồm có:

Cấu trúc[sửa | sửa mã nguồn]

Giao diện ngoài của GCC nhìn chung là tiêu chuẩn cho một trình dịch của Unix. Người dùng sẽ gọi đến một chương trình điều khiển có tên là gcc, có nhiệm vụ thông dịch các lệnh và đối số, và đưa ra quyết định trình dịch cho ngôn ngữ nào sẽ được chọn đối với từng tập tin đầu vào, chạy chương trình dịch mã máy ở đầu ra quá trình này, sau đó sẽ liên kết mã nguồn để tạo ra chương trình mã nhị phân thực thi.

Mỗi trình dịch của một ngôn ngữ là một chương trình tách biệt đưa vào đầu vào mã nguồn và đưa ra mã hợp ngữ. Tất cả đều có một cấu trúc thông thường bên trong.

Gần như toàn bộ GCC được viết bằng ngôn ngữ C ngoại trừ chương trình khởi tạo cho Ada; rất nhiều phần của trình khởi tạo cho Ada được viết bằng chính ngôn ngữ Ada.

Gỡ lỗi các chương trình với GCC[sửa | sửa mã nguồn]

Công cụ cơ bản để sửa lỗi các đoạn mã GCC là trình gỡ lỗi GNU (gdb). Ngoài ra cũng có các công cụ chuyên dụng hơn như Valgrind dùng để tìm lỗi bộ nhớ và các lỗ hổng. Chương trình GNU Profiler (gprof) có thể cho biết thời gian dùng để chạy chương trình, cũng như tần xuất được gọi đến của hàm có thường xuyên hay không; điều này đòi hỏi các chương trình phải được dịch với các tùy chọn profiling.

Bản quyền[sửa | sửa mã nguồn]

"GCC 4.2.1 là phiên bản cuối cùng được phân phối bằng giấy phép công cộng GNU phiên bản 2. Tất cả những phiên bản tiếp theo sẽ được phân phối bởi giấy phép cùng loại phiên bản 3." [12]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Symbian GCC Improvement Project”. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2007. 
  2. ^ “Linux Board Support Packages”. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2008. 
  3. ^ “GCC Releases”. GNU Project. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2006. 
  4. ^ “Programming Languages Supported by GCC”. GNU Project. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2006. 
  5. ^ Stallman, Richard M. (tháng 2 năm 1986). “GNU Status”. GNU's Bulletin (Free Software Foundation) 1 (1). Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2006. 
  6. ^ Tower, Leonard (1987) "GNU C compiler beta test release," comp.lang.misc USENET newsgroup; see also http://gcc.gnu.org/releases.html#timeline
  7. ^ Stallman, Richard M. (2001) "Contributors to GCC," in Using and Porting the GNU Compiler Collection (GCC) for gcc version 2.95 (Cambridge, Mass.: Free Software Foundation)
  8. ^ “A Brief History of GCC”. 
  9. ^ “The Short History of GCC development”. 
  10. ^ Linux Information Project (LINFO) truy cập 2007-03-20
  11. ^ GCC Front Ends, GCC.org, Truy cập 11 tháng 5 năm 2008.
  12. ^ “Tools: GCC 4.2.1 Released”. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2012.  Đã bỏ qua văn bản “ KernelTrap” (trợ giúp) 080208 kerneltrap.org

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:FLOSS