Debian

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Debian
Debian logo
Debian 6.0 ("Squeeze")
Debian GNU/Linux 7.1 ("Wheezy") cùng với hệ giao diện người dùng GNOME 3
Công ty / Nhà phát triển Debian Project
Họ Tương tự Unix, Linux
Tình trạng Đang hoạt động
Kiểu mã nguồn Phần mềm tự do
Phát hành lần đầu 16 tháng 8, 1993 (1993-08-16)
Phiên bản ổn định 7.1 (Wheezy) / 15 tháng 6 2013[1]
Ngôn ngữ Đa ngôn ngữ (hơn 73)[2]
Hình thức nâng cấp APT
Quản lý gói cài đặt dpkg
Nền tảng hỗ trợ i386, amd64, PowerPC, SPARC, DEC Alpha, ARM, MIPS, PA-RISC, S390, IA-64
Kiểu nhân Đơn khối (nhân Linux , FreeBSD, NetBSD), Micro (Hurd)
Giao diện người dùng GNOME, KDE, Xfce, và LXDE
Giấy phép Chủ yếu là GNU GPL và các giấy phép khác [3]
Trang mạng www.debian.org

Debian (phát âm /ˈdɛbiən/) là một hệ điều hành máy tính do phổ biến[4] Dự án Debian xây dựng, là bản phân phối phần mềm tự do được phát triển từ sự cộng tác của các tình nguyện viên trên khắp thế giới. Kể từ lúc bắt đầu đến nay, hệ thống chính thức phát hành dưới tên gọi Debian GNU/Linux, được xây dựng dựa trên nhân Linux với nhiều công cụ cơ bản của hệ điều hành, lấy từ dự án GNU. Hiện tại có các phiên bản Debian dựa trên các hạt nhân khác, gồm có nhân của GNU Hurd, NetBSDFreeBSD.

Debian có tiếng về mối liên kết chặt chẽ với triết lí Unix và phần mềm tự do. Nó cũng có tiếng về sự phong phú cho các chọn lựa: phiên bản phát hành hiện tại có hơn 29000 [5] gói phần mềm cho 11 kiến trúc máy tính, từ kiến trúc ARM thường gặp ở các hệ thống nhúng và kiến trúc máy tính lớn s390 của IBM cho đến các kiến trúc thường gặp trên máy tính cá nhân hiện đại như x86PowerPC.

Debian được hỗ trợ nhờ các khoản quyên góp thông qua tổ chức Software in the Public Interest, một tổ chức bảo trợ phi lợi nhuận cho các dự án phần mềm tự do.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Debian được thành lập vào năm 1993 bởi Ian Murdock khi còn là sinh viên tại Đại học Purdue. Ian Murdock viết Tuyên ngôn Debian kêu gọi xây dựng một bản phân phối Linux được quản lí theo phong cách mở, trong tinh thần của Linux và GNU. Tên "Debian" được Ian Murdock đặt ra bằng cách kết hợp tên của bạn gái lúc bấy giờ (bây giờ là vợ) của anh là Debra với tên của chính anh Ian.[6]

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện tại có rất nhiều hệ điều hành Linux được xây dựng dựa trên Debian GNU/Linux, trong đó có Ubuntu, Linux Mint, Knoppix, MEPIS, DreamLinux, Damn Small Linux và các hệ điều hành khác.

Debian nổi tiếng với hệ thống quản lí gói của nó, mà cụ thể APT (công cụ quản lí gói cao cấp, Advanced Packaging Tool), chính sách nghiêm ngặt đối với chất lượng các gói và bản phát hành, cũng như tiến trình phát triển và kiểm tra mở. Cách thức làm việc này đã giúp cho việc nâng cấp giữa các bản phát hành và việc cài đặt hay gỡ bỏ các gói phần mềm được dễ dàng hơn.

Phát hành[sửa | sửa mã nguồn]

Các phiên bản của Debian vẫn được lấy tên mã (code name) theo các nhân vật phim hoạt hình Toy Story. Hiện nay phiên bản stable (ổn định) là Lenny, và phiên bản testing (thử nghiệm) là Squeeze. Phiên bản unstable (không ổn định) luôn luôn mang tên là sid (tên cậu bé hàng xóm phá phách trong phim Toy Story).

Phiên bản stable là phiên bản phát hành chính thức. Phiên bản testing là phiên bản sẽ trở thành phiên bản chính thức sau khi Debian xác nhận là đã chạy ổn định. Phiên bản sid là phiên bản rolling (quay), tức là luôn luôn ở trạng thái phát triển liên tục.

Các bản trong chế độ bảo trì[sửa | sửa mã nguồn]

Debian luôn luôn có ít nhất 3 bản trong chế độ bảo trì tích cực, gọi là "stable", "testing" và "unstable".

stable (ổn định)
Đây là bản được phát hành chính thức mới nhất của Debian, được xem là bản ổn định và dùng cho môi trường sản xuất.
testing (thử nghiệm)
Bản này chứa các gói chưa được chấp nhận vào "stable" nhưng đang được xếp hàng để vào đó. Ưu điểm của bản này là nó có các phiên bản phần mềm gần đây, khuyết điểm chính là nó chưa được kiểm tra hoàn toàn và không được nhóm an ninh của Debian hỗ trợ.
unstable (không ổn định)
Đây là nơi việc phát triển Debian tích cực diễn ra. Thông thường bản này được các nhà phát triển hoặc những người muốn dùng phần mềm mới nhất sử dụng.

Lịch sử phát hành[sửa | sửa mã nguồn]

Phiên bản[7] Tên mã Ngày phát hành Số lượng nền tảng hỗ trợ Số lượng gói phần mềm Hết thời hạn hỗ trợ
0.93R6 26 tháng 10 1995 1
1.1 Buzz 17 tháng 6 1996 1 474 1996
1.2 Rex 12 tháng 12 1996 1 848 1996
1.3 Bo 5 tháng 6 1997 1 974 1997
2.0 Hamm 24 tháng 7 1998 2 ≈ 1,500 1998
2.1 Slink 9 tháng 3 1999 4 ≈ 2,250 tháng 12 năm 2000
2.2 Potato 15 tháng 8 2000 6 ≈ 3,900 tháng 4 năm 2003
3.0 Woody 19 tháng 7 2002 11 ≈ 8,500 tháng 8 năm 2006
3.1 Sarge 6 tháng 7 2005 11 ≈ 15,400 tháng 4 năm 2008
4.0 Etch 8 tháng 4 2007 11 ≈ 18,000 tháng 2 năm 2010
5.0 Lenny 14 tháng 2 2009 12[8] >23,000 tháng 2 2012[9]
6.0 Squeeze[10] 6 tháng 2 2011[11] 9+2 >29,050 Sẽ được thông báo sau
7.0 Wheezy[12] 4 tháng 5 2013 11+2 >36,000 Sẽ được thông báo sau
8.0 jessie[12] sẽ thông báo sau sẽ thông báo sau sẽ thông báo sau Sẽ được thông báo sau
Ký hiệu:
Đang phát triển Phiên bản hiện tại Đang hỗ trợ Không hỗ trợ

Các kho gói phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]

Bản hướng dẫn phần mềm tự do Debian (DFSG) tuân thủ ngiêm ngặt định nghĩa của phần mềm tự do (FOSS), mặc dù hệ điều hành này chưa nhận được sự công nhận của Free Software Foundation vì sự tích chứa các phần mềm độc quyền trong các kho gói phần mềm. Những gói phần mềm không tự do này được tách rà thành kho phần mềm riêng có tên gọi là non-free. Danh sách các kho phần mềm khác của Debian:

  • contrib chứa các phần mềm đã đạt được tiêu chuẩn DFSG, nhưng không đáp ứng với các tiêu chuẩn phần mềm tự do khác.Ví dụ, phần mềm bị phụ thuộc vào phần mềm độc quyền nào đó.
  • experimental chứa các gói phần mềm thử nghiệm. Đây không phải là một kho gói phần mềm hoàn thiện: các phần mềm trong kho này có thể phụ thuộc vào các goi trong kho unstable.
  • backports chứa các phần mềm mới,chủ yếu dàng những hệ điều hành Debian ổn định.
  • oldstable (còn gọi là lenny) chứa các phần mềm cho hệ điều hanh Debian cũ.

Cài đặt phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]

Cài đặt và xóa bỏ các gói phần mềm trên Debian.

dpkg, cài đặt các gói phần mềm .deb[sửa | sửa mã nguồn]

dpkg - là một chương trình dòng lệnh quản lý các gói phần mềm trên Debian. Chương trình này giúp người dùng cài đặt và xoá bỏ các gói phần mềm dạng .deb.Hiện nay có phiên bản đồ họa của phần mềm này mang tên GDebi.

APT, cài đặt phần mềm từ các kho trên mạng[sửa | sửa mã nguồn]

APT - là một chương trình có chức năng tương tự với dpkg. Nhưng khác với dpkg, APT biết cài đặt và cập nhập các gói phần mềm từ các kho trên mang.

Tổ Chức[sửa | sửa mã nguồn]

Trưởng dự án[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Ian Murdock (tháng 8 1993 – tháng 3 1996), nhà thành lập Debian Project
  2. Bruce Perens (tháng 4 1996 – tháng 12 1997)
  3. Ian Jackson (tháng 1 1998 – tháng 12 1998)
  4. Wichert Akkerman (tháng 1 1999 – tháng 3 2001)
  5. Ben Collins (lập trình viên) (tháng 4 2001 – tháng 4 2002)
  6. Bdale Garbee (tháng 3 2002 – tháng 3 2003)
  7. Martin Michlmayr (tháng 3 2003 – tháng 3 2005)
  8. Branden Robinson (tháng 4 2005 – tháng 4 2006)
  9. Anthony Towns (tháng 4 2006 – tháng 4 2007)
  10. Sam Hocevar (tháng 4 2007 – tháng 4 2008)
  11. Steve McIntyre (tháng 4 2008 – tháng 4 2010)
  12. Stefano Zacchiroli (tháng 4 2010 – Hiện tại)

Quản lý phát hành[sửa | sửa mã nguồn]

  • Brian C. White (1997 – 1999)
  • Richard Braakman (1999 – 2000)
  • Anthony Towns (2000 – 2004)
  • Steve Langasek, Andreas Barth and Colin Watson (2004 – 2007)
  • Andreas Barth and Luk Claes (2007 – 2008)
  • Luk Claes and Marc Brockschmidt (2008 – 2009)
  • Luk Claes and Adeodato Simó (2009 – 2010)
  • Adam D. Barratt and Neil McGovern (2010 – Hiện tại)[13]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Updated Debian 7: 7.1 realeased”. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2013. 
  2. ^ “Debian Installer 7.0 Release Candidate 3 published”. Debian. 13 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2011. 
  3. ^ “Giấy phép Debian”. Software in the Public Interest, Inc. Truy cập 4 tháng 1 2009.  Đã bỏ qua tham số không rõ |datepublished= (trợ giúp)
  4. ^ Linux Distributions — Facts and Figures
  5. ^ Debian package list
  6. ^ «About Debian» debian.org. Dọc thêm về lịch sử của Debian: www.debian.org.
  7. ^ Lịch sử phát hàng trên trang Debian
  8. ^ “Debian GNU/Linux 5.0 released”. Debian. 14 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2009. 
  9. ^ Debian - Debian security FAQ
  10. ^ Claes, Luk (1 tháng 9 năm 2008). “Release Update: freeze guidelines, testing, BSP, rc bug fixes”. Danh sách thư debian-devel-announce. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2008. 
  11. ^ Debian 6.0 "Squeeze" released
  12. ^ a ă McGovern, Neil (3 tháng 9 năm 2010). “Release Update: freeze guidelines, transitions, BSP, rc bug fixes”. Danh sách thư debian-devel-announce. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010. 
  13. ^ “Bits from the (chilly) release team”. 

Liên kết bên ngoài[sửa | sửa mã nguồn]