Hafez

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hāfez-e Šīrāzī
Tranh của họa sĩ Ba Tư Mahmud Farshchian vẽ Hafez
Công việc Nhà thơ
Quốc gia Ba Tư
Giai đoạn sáng tác Muzaffarids
Thể loại Thơ, chủ nghĩa thần bí
Trào lưu Thơ ca, Thần bí, Sufism, Metaphysics, ethics

Hafez (còn gọi là Hafiz, tên đầy đủ: Khwajeh Shams od-Din Muhammad Hafez-e Shirazi) (tiếng Ba Tư: خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی, khoảng 1321 – 1390) – là một nhà thơ lớn của Ba Tư trung cổ.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lăng mộ Hafiz

Hafez sinh ở Shiraz, miền nam Ba Tư. Bố là một người chuyên mua bán than và chết khi Hafez còn nhỏ. Tuy vậy Hafez là người rất thuộc Kinh Koran, tương truyền từ nhỏ Hafez đã thuộc lòng Koran nên mới được gọi là Hafez. Ngoài ra, từ nhỏ Hafez đã thuộc nhiều tác phẩm của Rumi, Saadi, Attar, Nezami, được học hành đến nơi đến chốn ở trường dòng (madrassah).

Năm 21 tuổi Hafez trở thành học trò của Attar ở Shiraz. Sau đó trở thành nhà thơ và người đọc Koran trong triều vua Abu Ishak ở thủ đô Esfahan. Năm 1333 Mubariz Muzaffar chiếm Shiraz thì Hafez làm thơ chống đối thay vì thơ lãng mạn. Sau đó Mabariz Muzaffar bị con trai là Shah Shuja giành ngôi và cho vào tù, Hafez lại trở thành nhà thơ của triều đình nhưng sau đấy ông từ chối vì cảm thấy nguy hiểm. Năm 52 tuổi, ông trở lại Shiraz. Tương truyền năm ông tròn 60 tuổi, ông cùng với bạn bè tổ chức lễ cầu siêu trong 40 ngày và ông được gặp lại linh hồn của Attar như 40 năm trước đó.

Hafez là tác giả của hàng trăm bài ghazal nổi tiếng thế giới. Thơ của ông về tình yêu, về rượu, về vẻ đẹp của thiên nhiên, về hoa hồng và chim họa mi. Ông mất năm 69 tuổi ở Shiraz. Người đời sau tập hợp thơ của ông thành tập Divan nổi tiếng.

Một vài bài thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Divan của Hafez
Mộ Hafez ở Shiraz
 
1
Thiếu tình yêu, anh không cần mùa xuân
Không có rượu thì chén anh chẳng cần.
 
Thiếu người yêu thì vườn hoa, đồng cỏ
Hương mùa xuân để làm gì cơ chứ?
 
Thiếu hoạ mi thì tất cả hoa hồng
Sẽ tả tơi, sẽ gục xuống, héo tàn.
 
Đêm, bầu trời và những vì tinh tú
Không có em, tất cả đều vô nghĩa.
 
Và nếu thiếu tình thì biết lấy đâu
Người tình duy nhất xứng với tình yêu?
 
Thiếu tình yêu, Hafiz, đời tẻ nhạt
Hồn hoang vu, buồn và chán ngắt.
 
2
Người đưa thư mang bức thư em đến
Nỗi buồn tiêu tan, mặt trời tỏa sáng.
 
Như ngày nào, em vui vẻ, đẹp xinh
Hạnh phúc bây giờ đã đến với anh.
 
Vì thư của em lòng mình anh trải
Em đừng trách sao cho em ít vậy.
 
Quả thực là anh đã thuộc về em
Không xẻ chia, mãi mãi, từ buổi đầu tiên.
 
Ước mong của em là lòng Thượng Đế
Anh cảm tạ những lời trong thư nhé.
 
Không gì chuyển lay lòng chung thuỷ của anh
Không bị cách xa cả không gian, thời gian.
 
Bụi trên đường theo bước chân em bước
Là thiêng liêng, với anh, là liều thuốc.
 
Anh sẽ đợi chờ người yêu dấu của mình
Và lòng em anh mãi mãi sẽ tin.
 
Hãy chịu đựng, Hafiz, và hy vọng
Rõ một điều số phận đà định sẵn.
 
3
Lòng tôi đau – thầy thuốc không chữa được
Tôi và em đã từ lâu xa cách.
 
Người yêu đến thì tôi sẽ chữa lành
Trước mặt tôi em khó nhọc hiện lên.
 
Người yêu đến – ban cho niềm hy vọng
Ở Shiraz sắc đẹp em nổi tiếng.
 
Người yêu đến – người xua đi nỗi buồn
Dây hạnh phúc lên tiếng ở trong hồn.
 
Người yêu đến – người làm tôi say đắm
Trong lòng tôi trào lên từng đợt sóng.
 
Người yêu đến cho lòng tôi mê say
Cơn khát xua đi – hạnh phúc đã đầy!
 
Đừng buồn nhé, Hafiz, đừng than vãn!
Người yêu đến – người dịu dàng, đằm thắm!
Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

Lời hay ý đẹp của Hafez[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tất cả mọi tòa nhà rồi sẽ sụp đổ một khi nào đó và hoa cỏ của sự quên lãng sẽ trùm lên, chỉ có mỗi ngôi nhà của tình yêu sẽ còn mãi mãi.
  • Trên con đường tìm kiếm của mình đừng sợ gì tai họa – theo thời gian chúng sẽ được thay thế bằng những niềm vui.
  • Để không tỏ ra yếu kém và không trải nghiệm sự khắt khe thì đừng đưa ra những lời hứa suông và đừng nói những lời ác độc.
  • Để có được hòa bình ở cả hai thế giới, hãy giữ hai quy tắc: kiềm chế với thù và khoan dung với bạn.
  • Để xua tan bóng đêm cho thế giới, hãy trở thành ngôi sao dẫn đường và đốt mình thành tro bụi.
  • Sống hết đời, muốn có bao nhiêu thứ!
Trời đất quay, tôi được gì kia chứ?
Những người gặp, tôi mong muốn bạn bè
Tất cả thành thù. Số phận tôi là thế!
  • Lời giữ lại trong mình – là đầy tớ của anh.
Lời thoát ra khỏi miệng – là ông chủ của anh.


  • Chỉ con tim giải thích được cho con tim về niềm vui nhận thức
Đừng rao giảng về điều này và đừng gửi đi thông điệp.
  • Tình yêu như biển. Muôn vàn con sóng bạc
Trao cả máu và hồn: không có mức nào khác.
Bản dịch của Hồ Thượng Tuy

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • E.G. Browne. Literary History of Persia. (Four volumes, 2,256 pages, and twenty-five years in the writing). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
  • Will Durant, The Reformation. New York: Simon and Schuster, 1957
  • Jan Rypka, History of Iranian Literature. Reidel Publishing Company. 1968 OCLC 460598. ISBN 90-277-0143-1
  • Hafiz, Dikter, translated by Ashk Dahlén, Umeå, 2006. 91-85503-04-5 / 978-91-85503-04-9 (Swedish)
  • Hafiz, Divan-i-Hafiz, translated by Henry Wiberforce-Clarke, Ibex Publishers, Inc., 2007. ISBN 0-936347-80-5
  • Peter Avery, The Collected Lyrics of Hafiz of Shiraz, 603 p. (Archetype, Cambridge, UK, 2007). ISBN 1-901383-09-1
    Note: This translation is based on Divān-e Hāfez, Volume 1, The Lyrics (Ghazals), edited by Parviz Natel-Khanlari (Tehran, Iran, 1362 AH/1983-4).
  • Erkinov A. “Manuscripts of the works by classical Persian authors (Hāfiz, Jāmī, Bīdil): Quantitative Analysis of 17th-19th c. Central Asian Copies”. Iran: Questions et connaissances. Actes du IVe Congrès Européen des études iraniennes organisé par la Societas Iranologica Europaea, Paris, 6-10 Septembre 1999. vol. II: Périodes médiévale et moderne. [Cahiers de Studia Iranica. 26], M.Szuppe (ed.). Assocation pour l`avancement des études iraniennes-Peeters Press. Paris-Leiden, 2002, pp. 213–228.
  • Browne, Edward Granville (1999). A Literary History of Persia (4 Volumes). Routledge. ISBN 070070406X. 
  • “Hafez”. Encyclopædia Iranica. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]