Kafka bên bờ biển

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Kafka bên bờ biển
海辺のカフカ
Umibe no Kafuka'
Kafka bên bờ biển.JPG
Tác giả Haruki Murakami
Quốc gia Nhật Bản
Ngôn ngữ Tiếng Nhật
Thể loại Tiểu thuyết
Nhà xuất bản Công ty Văn hóa Truyền thông Nhã Nam & NXB Văn học
Kiểu sách Sách in
Số trang 531
ISBN ISBN 1-84343-110-6
Bản tiếng Việt
Người dịch Dương Tường

Kafka bên bờ biển (海辺のカフカ Umibe no Kafuka?) là tiểu thuyết của nhà văn người Nhật Bản Haruki Murakami (2002). Sự xuất sắc của tác phẩm này đã giúp ông được trao giải thưởng văn học Franz Kafka năm 2006[1]. Bản dịch tiếng Việt của Dương Tường được hoàn tất và đưa ra công chúng trong năm 2007.

Các nhân vật chính[sửa | sửa mã nguồn]

Con người[sửa | sửa mã nguồn]

Gần như đã định hình thành mô típ, nhân vật trong các tác phẩm của ông đều có nét khác người thường:

  • Kafka Tamura: Nhân vật xưng là tôi, 15 tuổi, cao ráo và khỏe mạnh. Kafka bỏ nhà khi sinh nhật sắp đến vì những nỗi ám ảnh không nguôi về người mẹ và chị gái, những người đã rời xa cậu khi cậu chưa kịp nhớ mặt. Kafka là con trai của nhà điêu khắc nổi tiếng Koichi Tamura. Cái tên của cậu như một ẩn dụ hướng đến nhà văn người Séc Franz Kafka, "ông trùm" của thể loại văn học phi lý.
  • Satoru Nakata: Một người kỳ lạ với một kiểu nói chuyện khác người, ông không biết đọc sau một tai nạn khi còn nhỏ nhưng lại có khả năng nói chuyện với mèo và do vậy là chuyên gia tìm mèo lạc. Nakata không có vợ hay con cái và gần như không có người bạn nào, ông không bao giờ ra khỏi thành phố và dường như xa cách với thế giới thực cùng nền công nghiệp hiện đại của Nhật Bản. Nhưng Nakata không điên, ông chỉ là một người kỳ lạ.
  • Oshima: Một thanh niên có thân hình mảnh dẻ và tỏ ra là người hiểu biết, anh cùng làm ở thư viện với bà Miss Saeki, Oshima có giới tính không rõ ràng và bị chứng máu khó đông. Anh chính là người đã giúp Kafka có chỗ ăn ngủ trong hoàn cảnh khó khăn và chia sẻ nhiều tâm sự với cậu.
  • Hoshino: Người lái xe tải khoảng 25 tuổi, người đã theo ông lão Satoru Nakata suốt chặng đường dài vì thấy ông có nhiều nét giống ông ngoại của mình. Hoshino cũng tò mò vì sự kỳ lạ của con người Nakata.
  • Miss Saeki: Người phụ nữ chạc 50 tuổi, đẹp và quý phái, chủ một thư viện tư nhân, người đã gần như suy sụp hoàn toàn sau cái chết của người yêu khi ở độ tuổi đôi mươi. Miss Saeki nổi tiếng và trở nên giàu có sau khi viết bản nhạc "Kafka bên bờ biển". Bà có thể là mẹ của Kafka.
  • Sakura: Cô gái khoảng 21 tuổi, người mà Kafka gặp trên chuyến xe khi bỏ nhà và sau này đã giúp đỡ cậu. Sakura có thể là chị gái của Kafka.
  • Johnnie Walker: Gầy, rất cao và ăn mặc quái dị, người chuyên đi hạ sát mèo với tham vọng tạo ra chiếc sáo từ những linh hồn mèo. Tên ông ta giống một loại rượu whisky. Johnnie Walker có thể là một hình ảnh khác của Koichi Tamura - bố của Kafka.
  • Colonel Sanders: Một ông lão có lý lịch bí ẩn, Sanders đã giúp đỡ rất nhiều cho Nakata và Hoshino. Tên của ông giống với người phát triển thương hiệu gà rán KFC[2].

Mèo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Goma: con mèo bị mất tích của gia đình Koizumi sau này được ông lão Nakata tìm lại.
  • Kawamura: Con mèo với cách nói chuyện khó hiểu kết quả từ việc bị thương khi nhỏ sau khi va vào xe đạp. Nakata không thể hiểu được những gì con mèo này nói.
  • Mimi: Con mèo xiêm dễ thương và thông minh.
  • Okawa: Một con mèo mướp, nó từ chối nói cho Nakata biết về tung tích của Goma vì sợ mang vạ vào thân.
  • Toro: Con mèo đen, đã đưa ra những lời chỉ dẫn cho Hoshino khi anh này gặp khó khăn.

Quạ[sửa | sửa mã nguồn]

Con Quạ màu đen hay trò chuyện với Kafka Tamura và chính là nửa cái tôi của cậu, nó luôn động viên Kafka là "trang thiếu niên 15 tuổi kiên cường nhất trên thế giới". Không phải ngẫu nhiên khi tác giả lựa chọn loài vật này vì Kafka trong tiếng Séc có nghĩa là con quạ.

Thủ pháp nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Murakami sử dụng đa dạng các thủ pháp cũng như đưa vào rất nhiều kiến thức thuộc các lĩnh vực khác nhau, như dịch giả Dương Tường đã viết ở phần giới thiệu: Nói theo thuật ngữ chưởng thì Murakami tung ra hơi nhiều "chiêu thức".

Kết cấu[sửa | sửa mã nguồn]

So với các tác phẩm trước đây đã từng được dịch sang tiếng Việt, kết cấu của truyện có phần khác lạ. Câu chuyện được xẻ đôi thành hai tuyến, với chương lẻ tập trung vào Kafka Tamura và chương chẵn là ông lão Nakata, người đọc cảm thấy họ không liên quan tới nhau ở những phần đầu nhưng càng về cuối mắt xích nối họ lại với nhau càng rõ nét.

Huyền ảo[sửa | sửa mã nguồn]

Xét về yếu tố huyền ảo, nó xuất hiện ít ở hai tác phẩm trước của ông là Phía nam biên giới, phía tây mặt trờiRừng Na Uy, tuy rằng người đọc có cảm thấy sự chuyển biến mạnh ở tác phẩm Biên niên ký chim vặn dây cót với khá nhiều tình huống hư hư thực thực nhưng phải ở tác phẩm này huyền ảo mới được Murakami đẩy lên cao độ và trở thành một phần trọng yếu của tác phẩm[3][4]. Người đọc rơi vào một thế giới gần như hoang đường với những trận mưa đỉa, mưa cá, linh hồn sống, vùng đất kỳ lạ mà thời gian không còn quan trọng...

Mặc cảm Oedipus[sửa | sửa mã nguồn]

Tác giả người Nhật Bản đưa vào tác phẩm của mình cả nội dung thuộc lĩnh vực phân tâm học của Sigmund Freud, Kafka mang lời nguyền giống như nhân vật huyền thoại Oedipus sẽ giết cha và ngủ với mẹ. Độc giả tự hỏi, Murakami muốn gửi gắm gì qua thông điệp này, phải chăng nó đại diện cho phần bản ngã xấu xí luôn hiện diện trong mỗi con người?

Chấn thương tâm lý[sửa | sửa mã nguồn]

Đó là Nakata khi còn là học sinh tiểu học, sau khi bị cô giáo-một người trước đó luôn luôn hiền dịu tát mạnh vào mặt, đã hôn mê và sau khi tỉnh dậy mất hết khả năng đọc. Nhưng cái tát chỉ là giọt nước tràn ly, bởi vì ở đứa trẻ này từ trước đã mất đi tính hồn nhiên và trong môi trường gia đình phải nhận sự đối xử bạo ngược.

Âm nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Như mọi tiểu thuyết trước đây, ông không bao giờ quên đưa những giai điệu vào tác phẩm của mình, lần này không chỉ có những ca khúc nhạc pop dân dã đã quen thuộc mà còn có nhạc không lời của các tác giả trứ danh như Beethoven, Franz Schubert, Joseph Haydn, nhạc kịch của Giacomo Puccini

Truyền thống[sửa | sửa mã nguồn]

Rõ ràng yếu tố phương Tây là luôn nổi bật trong mọi tác phẩm của Murakami và Kafka bên bờ biển cũng vậy tuy nhiên người ta vẫn thấy truyền thống Nhật Bản được nhắc đến, ví dụ như thơ tanka, haiku, truyện kể Genji...

Bản dịch[sửa | sửa mã nguồn]

Bản dịch tiếng Việt do Dương Tường thực hiện dựa chủ yếu trên bản tiếng Anh Kafka on the shore của Philip Gabriel, ngoài ra để tránh sai sót ông có tham khảo bản tiếng Pháp Kafka sur le rivage của Cornne Atlan. Dịch giả Dương Tường còn nhờ cô Suzuki Kotona ở Đại sứ quán Nhật Bản xem những đoạn mà ông cảm thấy chưa thực sự tin tưởng[5].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]