Liên đại (địa chất)

Trong sử dụng thông thường, một liên đại hay liên đại địa chất là một thời kỳ được con người quy định ngẫu nhiên. Các nhà địa chất nói đến một liên đại như là đơn vị phân chia lớn nhất về thời gian trong niên đại địa chất. Ví dụ, liên đại Hiển Sinh (Phanerozoic), cho tới nay đã kéo dài khoảng 550 triệu năm, bao trùm lên khoảng thời gian mà trong đó các động vật với lớp vỏ cứng đã hóa thạch đã từng rất phổ biến.

Một liên đại địa chất bao gồm vài đại địa chất. Mỗi đại địa chất này lại bao gồm vài kỷ địa chất và mỗi kỷ địa chất lại bao gồm vài thế địa chất. Hiện nay, lịch sử Trái Đất đang ở trong liên đại Hiển Sinh, đại Tân Sinh, kỷ Neogen và thế Holocen. Trước đây, người ta chỉ công nhận một liên đại tồn tại trước liên đại Hiển Sinh: đó là đại Tiền Cambri. Gần đây, các đại Hỏa Thành, Thái Cổ và Nguyên Sinh của thời kỳ Tiền Cambri đã được coi là các liên đại. Niên biểu địa chất của Trái Đất tính theo các liên đại, đại, kỷ và thế như hình dưới đây:

Triệu năm

Mặc dù đã có đề nghị được đưa ra vào năm 1957 để xác định một liên đại như là đơn vị thời gian tương đương với 1 tỷ năm (1 Ga), nhưng ý tưởng này đã không được thông qua như là một đơn vị đo lường khoa học và nó rất ít khi được sử dụng cho các khoảng thời gian cụ thể. Người ta sử dụng liên đại với độ dài bất kỳ hay không xác định thời hạn. Từ này trong tiếng Hy Lạp "aion" có nghĩa là "tuổi" hay "đơn vị sự sống". Thuật ngữ Latinh tương tự "aevum" tuổi, thời kỳ vẫn còn hiện diện trong các từ như Tuổi thọ hay Trung cổ [1].

So sánh liên ngành

s  sử Các đơn vị trong địa thời học và địa tầng học
Các đơn vị thời địa tầng của hồ sơ địa chất	Các đơn vị địa thời của hệ thời gian địa chất	Bài chính: Niên đại địa chất Ghi chú
Liên giới	Liên đại	Tổng cộng 4, mở rộng nhất của thời gian địa chất
Giới	Đại	Tổng cộng 12, trải dài khoảng vài trăm triệu năm
Hệ	Kỷ	Chia thành 21 đơn vị lớn và 2 đơn vị nhỏ
Thống	Thế	48 đơn vị, mỗi đơn vị kéo dài vài chục triệu năm
Bậc	Kỳ	Trên 100 đơn vị, phần lớn kéo dài vài triệu năm
Ngoài hệ thống cấp bậc này, các đơn vị nhỏ hơn bậc và kỳ có thể dùng khi cần thiết nếu các địa tầng có các đặc trưng xác định niên đại tốt.
Đới	Thời	Chỉ có tại các địa tầng gần đây, được xác định bằng sinh địa tầng hay đảo ngược địa từ.*
* Các đơn vị phân chia thời gian nhỏ nhất và cụ thể nhất

Xem thêm

Niên đại địa chất

Tham khảo

• Biểu đồ địa tầng quốc tế của Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS)
• Cục vườn quốc gia Hoa Kỳ
• Đại học bang Washington
• Web cỗ máy thời gian địa chất
• Math Words – Chỉ mục ABC