Ngủ trưa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Một giấc ngủ trưa thanh bình

Một giấc ngủ trưa là một giấc ngủ ban ngày ngắn của người vào giờ nghỉ trưa, thời gian khoảng buổi trưa hoặc đầu giờ chiều tùy theo trường lớp, cơ quan hoặc lịch sinh hoạt cá nhân, có thể theo sau bữa ăn trưa. Đây là một thói quen truyền thống ở nhiều nước, đặc biệt là các nước có khí hậu ấm áp[1], giấc ngủ trưa đặc biệt có lợi cho những người làm văn phòng, người lao động nặng nhọc 8 tiếng mỗi ngày, phụ nữ có thai và những người già.[2]

Tây Ban Nha, và theo sự ảnh hưởng của Tây Ban Nha, ở rất nhiều nước Mỹ La Tinh và Philippines, giấc ngủ trưa là một giấc ngủ ban ngày truyền thống. Theo tiếng Tây Ban Nha, giấc ngủ trưa là siesta, bắt nguồn từ tiếng La-tinh hora sexta "giờ thứ 6" (kể từ lúc bình minh, do đó mang nghĩa "giấc nghỉ trưa"). Ở Ý ngủ trưa cũng rất thông dụng, giờ nghỉ trưa ở đây được gọi là riposo, thời gian này các bảo tàng, nhà thờ và cửa hàng đóng cửa để chủ nhân có thể về nhà ăn trưa và chợp mắt một lúc trong khoảng thời gian nóng nhất trong ngày.

Các yếu tố chính giải thích cho phân bố địa lý của giấc ngủ trưa trên thế giới hiện nay nay là do nhiệt độ cao và do hấp thụ nhiều thức ăn vào bữa ăn trưa. Tổng hợp lại, 2 yếu tố trên dẫn đến cảm giác buốn ngủ sau bữa ăn. Ở nhiều nước có giấc ngủ trưa, cái nóng có thể lên đến cực độ vào đầu giờ chiều, dẫn đển việc giờ nghỉ trưa ở nhà là hợp lý. Tuy nhiên, giấc ngủ trưa cũng xuất hiện ở một số vùng lạnh như Patagonia. Điều này có thể nói lên rằng giấc ngủ trưa có tương quan với văn hóa hơn là điều kiện khí hậu.

Chu kỳ sinh học[sửa | sửa mã nguồn]

Ngủ trưa là một hoạt động chu kỳ bình thường của con người - cứ 24 giờ, con người lại có 2 quãng thời gian dành cho trạng thái ngủ sâu - một lần vào lúc 2 - 4h sáng và lần còn lại vào khoảng 10 tiếng sau, tức là 13 - 15h chiều. Nếu sáng ngủ dậy muộn, thì cơn buồn ngủ trưa sẽ đến muộn hơn và ngược lại với người dậy sớm.[2]

Tác dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Ngủ trưa có rất nhiều lợi ích như giúp giảm mệt mỏi, chống stress, cải thiện trí nhớ, tăng cường óc sáng tạo và sự tập trung, giảm bệnh tim mạch, đặc biệt cân bằng lại hoạt động của não bộ[3]. Đặc biệt, đối với những người do đặc thù công việc phải lao động chân tay hay trí óc nhiều về đêm. Một giấc ngủ ngắn trong ít phút sẽ giúp cho chúng ta bớt đi cảm giác buồn ngủ.[4][5]

Về mặt sinh học, khi làm việc liên tục không có lúc nghỉ thì cơ thể sẽ tích tụ sự mệt mỏi. Sự gắng sức không những làm tiêu hao sinh lực mà còn tạo ra nhiều hóa chất cặn bã và chất độc làm tê liệt hệ thần kinh. Tác hại này chỉ có thể được giải trừ bằng một giấc ngủ đầy đủ.[6]. Trong một ngày, hoạt động trí não của con người thường giảm dần đến 13h và tăng trở lại vào khoảng 17h-21h. Như vậy, giấc ngủ trưa giúp con người thích ứng với nhịp độ sinh học.[1]

Cách thức ngủ trưa[sửa | sửa mã nguồn]

Thời gian[sửa | sửa mã nguồn]

Tiêu chuẩn của một giấc ngủ hợp lý là 10 phút.[1][7][8][9] Tuy nhiên, số lần ngủ (một, hai hay ba), thời lượng ngủ (5 phút cho tới hơn 30 phút) tuỳ thuộc vào thời gian biểu, nhu cầu hay sở thích của mỗi người.[4]

Một giấc ngủ ngắn trong 20 phút sẽ thêm tỉnh táo, tăng khả năng tập trung. Một giấc ngủ kéo dài 90 phút sẽ đưa bạn vào một giấc ngủ sâu, kích thích sự sáng tạo. Còn nếu ngủ rất sâu, không bị đánh thức suốt lúc ngủ và vượt 90 phút thì sẽ dẫn đến khó ngủ vào ban đêm. Cố gắng không ngủ hơn 45 phút vì khi thức dậy, sẽ cảm thấy mệt mỏi, đầu óc không được tỉnh táo [1]. Và một giấc ngủ lý tưởng nhất là chỉ nên trong vòng 20 phút.[2]

Tư thế[sửa | sửa mã nguồn]

Tư thế ngủ cũng không bắt buộc phải nằm dài ra trên giường, ta có thể dựa lưng, ngả đầu ra phía sau để "chợp mắt". Và cách tốt nhất là thả lỏng cơ thể (chân tay không được bắt chéo), giãn đều các cơ bắp, nhắm mắt lại và thở nhịp nhàng.[4] Trước khi ngủ, không nên ăn những thức ăn nhiều dầu mỡ, không nên ăn quá no. Không nên ăn xong là nằm xuống ngủ ngay, tốt nhất là sau khi ăn khoảng 10 phút mới đi ngủ trưa. Khi ngủ phải nằm với tư thế đầu cao chân thấp và nằm nghiêng về bên phải. Như vậy sẽ giảm bớt áp lực cho tim. Có những người khi ngủ gối đầu vào khuỷu tay, gục đầu xuống bàn, như vậy sẽ đè nén con ngươi mắt, lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến mắt. Ngoài ra, gục đầu xuống bàn ngủ sẽ đè nén lồng ngực, ảnh hưởng đến hô hấp, đồng thời cũng ảnh hưởng đến sự tuần hoàn của máu và tác dụng dẫn truyền của hệ thần kinh, khiến cho hai bả vai và hai cánh tay bị tê, đau nhói, hoa mắt, chóng mặt.[10]

Ngoài ra các yếu tố như bóng tối, độ ấm, âm thanh nhẹ sẽ giúp ngủ nhanh và ngon hơn.[1][10] Ở Việt Nam, những công nhân nghèo phải làm việc cật lực và giấc ngủ trưa của họ diễn ra ngắn và không đảm bảo các yêu cầu của giấc ngủ.[11]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]