Nhóm ngôn ngữ Đông Slav

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nhóm ngôn ngữ Đông Slav
Khu vực Đông Âu
Ngữ hệ
Phân nhánh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-5 zle
Phân bố
Slavic europe.svg
   Các nước dùng ngôn ngữ chính thức

Nhóm ngôn ngữ Đông Slav là một trong ba nhóm phụ của nhóm ngôn ngữ Slav, được dùng ở Đông Âu. Đây là nhóm ngôn ngữ có lượng người nói lớn nhất, ngoài nhóm ngôn ngữ Tây Slavngôn ngữ Nam Slav. Nhóm ngôn ngữ Đông Slav là tiếng Belarus, tiếng Ngatiếng Ukraina. [1] Rusyn được xem là tiếng địa phương của Ukraina.[2]

Nhóm ngôn ngữ Đông Slav có nguồn gốc từ ngôn ngữ nguyên thủy, một ngôn ngữ thời trung cổ Kievan Rus (từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 13 sau Công nguyên). Tất cả ngôn ngữ này đều dùng bảng chữ cái Cyrill, nhưng với các chuyển đổi kí hiệu riêng.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

  • Dead written languages: các ngôn ngữ mất hoàn toàn
  • Live written languages: các ngôn ngữ đang sử dụng
  • Unwritten dialects: các tiếng địa phương không có chữ viết

East Slavic Languages Tree en.png

Sự khác biệt[sửa | sửa mã nguồn]

Vùng Đông Slav cho thấy một ngôn ngữ kế thừa với nhiều tiếng địa phương đi kèm. Giữa BelarusUkraina có tiếng địa phương Polesia cùng chia sẻ một số đặt điểm giữa 2 ngôn ngữ.

Tiếng Đông Polesia là trung gian giữa tiếng Belarustiếng Ukraina; tiếng Nam Ngatiếng Ukraina. Trong khi đó tiếng Belarustiếng Nam Nga được hình thành giữa 2 khu vực, tuy nhiên chúng lại không có điểm chung.

Tiếng Trung Nga (với tiếng địa phương Moscow) là trung gian giữa tiếng miền Bắc và miền Nam, trở tành tiếng chuẩn trong văn học Nga. Tiếng Bắc Nga với sự đa dạng về nguồn gốc hình thành, chính là tiếng địa phương Novgorod cổ có nhiều đặc tính và nguồn gốc khác nhau.

Cũng như ở vài quốc gia ở khối thịnh vượng chung BaLan-Lithuania, Belarus và Ukraina cùng có nhiều đặc điểm, từ ngữ và ngữ pháp giống nhau. Ngôn ngữ Ruthenia, là sự pha trộn giữa ngôn ngữ BelarusUkraina với ngôn ngữ nhà thờ Slav (mức thấp) và ngôn ngữ Ba Lan (thêm vào), thành ngôn ngữ chính thức của BelarusUkraina đến tận thế kỷ thứ 17.

Các đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Isoglosses tiếng Bắc
Nga
Tiếng Nga chuẩn
(tiếng địa phương Moscow)
tiếng Nam
Nga
tiếng Belarus tiếng Ukraina
giảm
của việc không nhấn /o/ (akanye)
no yes[n 1] không[n 2]
PSl *g /g/ /ɣ/ /ɦ/
pretonic /ʲe/ (yakanye) /ʲe/ /ʲɪ/ /ʲæ/ /e/[n 3]
PSl *i /i/ /ɪ/[n 4]
PSl *y /ɨ/
âm nhấn CoC /o/ /i/[n 5][n 6]
PSl *ě /e̝~i̯ɛ~i/ /e/
PSl *č /t͡ʃʲ/[n 7] /tʂ/
PSl *c /t͡s/[n 8] /t͡ɕ/
PSl *skj, zgj /ʃʲː/,[n 9] /ʒʲː/ /ʂtʂ/, /ʐdʐ/
soft dental stops /tʲ/, /dʲ/[n 10] /t͡ɕ/, /d͡ʑ/ /tʲ/, /dʲ/
PSl *v /v/ /w~u̯/
/f/ (including devoiced /v/) /f/[n 11] /x~xv~xw~xu̯/
Protetic /v~w~u̯/ no[n 12] yes
PSl * -ъj-, -ьj- /oj/, /ej/ /ɨj/, /ij/ /ɪj/
PSl * CrьC, ClьC,
CrъC, CrъC
/rʲe/, /lʲe/,
/ro/, /lo/,
/rɨ/, /lʲi/,
/rɨ/, /lɨ/
/rɪ/, /lɪ/,
/rɪ/, /lɪ/
Hardening of soft /rʲ/ no [n 13]
Hardening of final soft labials no
PSl adj. end. *-ьjь /ej/ /ij/,[n 14] /ej/ /ej/[n 15] /ij/ /ɪj/, /ij/
PSl adj. end. *-ъjь /oj/ /ɨj/,[n 14] /oj/ /oj/[n 16] /ɨj/ /ɪj/
Vocative case yes no[n 17]
3 sg. & pl. Pres. Ind. /t/ /tʲ/ /t͡ɕ/[n 18] /tʲ/
Droping out
of 3 sg. Pres. Ind.
no
3 sg. musc. Past. Ind. /v~w~u̯/[n 19] /l/ /v~w~u̯/
2nd palatalization in oblique cases no

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ngoại trừ cho tiếng Polesian của Brest
  2. ^ ngoại trừ cho tiếng ĐôngPolesia
  3. ^ Consonants are hard before /e/
  4. ^ Except for some dialects
  5. ^ In some Ukrainian dialects C/o/C can be /y~y̯e~y̯i~u̯o/
  6. ^ In some Ukrainian dialects PSl *ě can be /e̝~i̯ɛ/
  7. ^ It also can be /ʃʲ/ in Southern Russian
  8. ^ It also can be /s/ in South Russian
  9. ^ It can be /ʃʲt͡ʃʲ/, /ʂː/
  10. ^ In Russian light affrication can occur /tˢʲ/, /dˢʲ/
  11. ^ Nevertheless in some Northern Russian sub-dialects /v/ is not devoiced to /f/
  12. ^ Except for восемь "eight" and some others
  13. ^ All /r/ in Belarusian, partially in Ukrainian
  14. ^ a ă Only unstressed, Church Slavonic influence
  15. ^ Stressed, unstressed is usually reduced to [ʲəj]
  16. ^ Stressed, unstressed is usually reduced to [əj]
  17. ^ New Vocative from a pure stem: мам, пап, Машь, Вань etc.
  18. ^ Affrication of /tʲ/
  19. ^ In the dialect of Vologda

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Việc ngôn ngữ cổ ở Đông Slav tách từ tiếng Slav cổ đại là ngôn ngữ chung của người Slav rất khó xác định, mặc dù vào thế kỷ 12, ngôn ngữ phổ biến Rus vẫn được xem là ngôn ngữ chung Slav. Vì vậy, có sự khác biệt lớn giữa lịch sử tiếng địa phương Đông Slav và các ngôn ngữ văn học được sử dụng bởi người Đông Slav.

Mặc dù hầu hết các bản văn cổ đại không phản ánh việc xác định tác giả hoặc người ghi chép, chúng ta cũng thấy được rằng các nhà văn thời đó đã cố gắng viết bằng ngôn ngữ Giáo Hội Slav và tránh những sai lầm trong việc xác định vị trí của họ ngày nay.

Trong cả hai trường hợp, người ta xem lịch sử của các ngôn ngữ Đông Slav là một quá trình lịch sử bằng văn bản. Vì vậy, gần như không thể xác định việc nhà văn thời đó đã bảo quản các văn bản bằng cách nào.

Sự ảnh hưởng của nhà thờ Slav[sửa | sửa mã nguồn]

Khi người Kitô giáo đến vùng Đông Slav, họ đã mượn 1 số sách từ BulgariMacedonia được viết bằng ngôn ngữ Giáo Hội Slav.[3] Ngôn ngữ Giáo Hội Slav chỉ dùng cho dạng văn bản, giấy tờ; trong khi ngôn ngữ Bulgaria dùng cho giao tiếp trong đời sống hằng ngày. Trong thời Trung cổ (và 1 số nơi tồn tại đến ngày nay), luôn có sự tồn tại song song giữa ngôn ngữ Giáo Hội Slav được xem như dạng cao cấp được dùng trong các kinh thánh và ngôn ngữ phổ thông dùng trong văn bản đời sống hàng ngày. Người ta gọi việc đề xuất mô tả trong trường hợp này là diglossia, mặc dù có sự tồn tại các văn bản hỗn hợp và đôi khi khó xác định tại sao người viết lại dùng ngôn ngữ phổ thông hoặc ngôn ngữ Giáo Hội Slav.

Ngôn ngữ Giáo hội Slav là nhân tố chính trong sự phát triển ngôn ngữ tiếng Nga hiện đại. Tiếng Nga đã vay mượn nhiều "cao độ từ" trong ngôn ngữ này. [4]

Tình trạng hiện tại[sửa | sửa mã nguồn]

Tất cả nhóm ngôn ngữ Đông Slav ngày nay tách biệt thành các ngôn ngữ riêng biệt. Đế chế Nga xem các ngôn ngữ như Belarus ("Bạch Nga" - "White Russian"), tiếng Uckraina ("tiểu Nga" - "Little Russian") và tiếng Nga ("Đại Nga"-"Great Russian") là các tiếng địa phương của tiếng Nga (ngôn ngữ chung của nhóm ngôn ngữ Đông Slav). Trong giai đoạn thế kỷ 20, tiếng ("Đại Nga") được xem tiếng Nga, "Tiểu Nga" là tiếng Uckraina và "Bạch Nga" là tiếng Belarus.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]