Nhóm ngôn ngữ Đông Slav
| Nhóm ngôn ngữ Đông Slav | |
|---|---|
| Phân bố địa lý: |
— |
| Phân loại ngôn ngữ học: | Bản mẫu:Infobox language/genetic
|
| Phân khu: |
tiếng Rusyn (không phải ngôn ngữ tách rời và tiếng địa phương Ukraina)
|
| ISO 639-5: | zle |
 Các nước dùng ngôn ngữ chính thức |
|
Nhóm ngôn ngữ Đông Slav là một trong ba nhóm phụ của nhóm ngôn ngữ Slav, được dùng ở Đông Âu. Đây là nhóm ngôn ngữ có lượng người nói lớn nhất, ngoài nhóm ngôn ngữ Tây Slav và ngôn ngữ Nam Slav. Nhóm ngôn ngữ Đông Slav là tiếng Belarus, tiếng Nga và tiếng Ukraina. [1] Rusyn được xem là tiếng địa phương của Ukraina.[2]
Nhóm ngôn ngữ Đông Slav có nguồn gốc từ ngôn ngữ nguyên thủy, một ngôn ngữ thời trung cổ Kievan Rus (từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 13 sau Công nguyên). Tất cả ngôn ngữ này đều dùng bảng chữ cái Cyrill, nhưng với các chuyển đổi kí hiệu riêng.
Mục lục |
Phân loại [sửa]
- Dead written languages: các ngôn ngữ mất hoàn toàn
- Live written languages: các ngôn ngữ đang sử dụng
- Unwritten dialects: các tiếng địa phương không có chữ viết
Sự khác biệt [sửa]
Vùng Đông Slav cho thấy một ngôn ngữ kế thừa với nhiều tiếng địa phương đi kèm. Giữa Belarus và Ukraina có tiếng địa phương Polesia cùng chia sẻ một số đặt điểm giữa 2 ngôn ngữ.
Tiếng Đông Polesia là trung gian giữa tiếng Belarus và tiếng Ukraina; tiếng Nam Nga và tiếng Ukraina. Trong khi đó tiếng Belarus và tiếng Nam Nga được hình thành giữa 2 khu vực, tuy nhiên chúng lại không có điểm chung.
Tiếng Trung Nga (với tiếng địa phương Moscow) là trung gian giữa tiếng miền Bắc và miền Nam, trở tành tiếng chuẩn trong văn học Nga. Tiếng Bắc Nga với sự đa dạng về nguồn gốc hình thành, chính là tiếng địa phương Novgorod cổ có nhiều đặc tính và nguồn gốc khác nhau.
Cũng như ở vài quốc gia ở khối thịnh vượng chung BaLan-Lithuania, Belarus và Ukraina cùng có nhiều đặc điểm, từ ngữ và ngữ pháp giống nhau. Ngôn ngữ Ruthenia, là sự pha trộn giữa ngôn ngữ Belarus và Ukraina với ngôn ngữ nhà thờ Slav (mức thấp) và ngôn ngữ Ba Lan (thêm vào), thành ngôn ngữ chính thức của Belarus và Ukraina đến tận thế kỷ thứ 17.
Các đặc điểm [sửa]
| Isoglosses | tiếng Bắc Nga |
Tiếng Nga chuẩn (tiếng địa phương Moscow) |
tiếng Nam Nga |
tiếng Belarus | tiếng Ukraina |
|---|---|---|---|---|---|
| giảm của việc không nhấn /o/ (akanye) |
no | yes[n 1] | không[n 2] | ||
| PSl *g | /g/ | /ɣ/ | /ɦ/ | ||
| pretonic /ʲe/ (yakanye) | /ʲe/ | /ʲɪ/ | /ʲæ/ | /e/[n 3] | |
| PSl *i | /i/ | /ɪ/[n 4] | |||
| PSl *y | /ɨ/ | ||||
| âm nhấn CoC | /o/ | /i/[n 5][n 6] | |||
| PSl *ě | /e̝~i̯ɛ~i/ | /e/ | |||
| PSl *č | /t͡ʃʲ/[n 7] | /tʂ/ | |||
| PSl *c | /t͡s/[n 8] | /t͡ɕ/ | |||
| PSl *skj, zgj | /ʃʲː/,[n 9] /ʒʲː/ | /ʂtʂ/, /ʐdʐ/ | |||
| soft dental stops | /tʲ/ , /dʲ/[n 10] | /t͡ɕ/ , /d͡ʑ/ | /tʲ/ , /dʲ/ | ||
| PSl *v | /v/ | /w~u̯/ | |||
| /f/ (including devoiced /v/) | /f/[n 11] | /x~xv~xw~xu̯/ | |||
| Protetic /v~w~u̯/ | no[n 12] | yes | |||
| PSl * -ъj-, -ьj- | /oj/, /ej/ | /ɨj/, /ij/ | /ɪj/ | ||
| PSl * CrьC, ClьC, CrъC, CrъC |
/rʲe/, /lʲe/, /ro/, /lo/, |
/rɨ/, /lʲi/, /rɨ/, /lɨ/ |
/rɪ/, /lɪ/, /rɪ/, /lɪ/ |
||
| Hardening of soft /rʲ/ | no | có[n 13] | |||
| Hardening of final soft labials | no | có | |||
| PSl adj. end. *-ьjь | /ej/ | /ij/,[n 14] /ej/ | /ej/[n 15] | /ij/ | /ɪj/, /ij/ |
| PSl adj. end. *-ъjь | /oj/ | /ɨj/,[n 14] /oj/ | /oj/[n 16] | /ɨj/ | /ɪj/ |
| Vocative case | yes | no[n 17] | có | ||
| 3 sg. & pl. Pres. Ind. | /t/ | /tʲ/ | /t͡ɕ/[n 18] | /tʲ/ | |
| Droping out of 3 sg. Pres. Ind. |
no | có | |||
| 3 sg. musc. Past. Ind. | /v~w~u̯/[n 19] | /l/ | /v~w~u̯/ | ||
| 2nd palatalization in oblique cases | no | có | |||
Ghi chú [sửa]
- ^ Ngoại trừ cho tiếng Polesian của Brest
- ^ ngoại trừ cho tiếng ĐôngPolesia
- ^ Consonants are hard before /e/
- ^ Except for some dialects
- ^ In some Ukrainian dialects C/o/C can be /y~y̯e~y̯i~u̯o/
- ^ In some Ukrainian dialects PSl *ě can be /e̝~i̯ɛ/
- ^ It also can be /ʃʲ/ in Southern Russian
- ^ It also can be /s/ in South Russian
- ^ It can be /ʃʲt͡ʃʲ/, /ʂː/
- ^ In Russian light affrication can occur /tˢʲ/ , /dˢʲ/
- ^ Nevertheless in some Northern Russian sub-dialects /v/ is not devoiced to /f/
- ^ Except for восемь "eight" and some others
- ^ All /r/ in Belarusian, partially in Ukrainian
- ^ a b Only unstressed, Church Slavonic influence
- ^ Stressed, unstressed is usually reduced to [ʲəj]
- ^ Stressed, unstressed is usually reduced to [əj]
- ^ New Vocative from a pure stem: мам, пап, Машь, Вань etc.
- ^ Affrication of /tʲ/
- ^ In the dialect of Vologda
Lịch sử [sửa]
Việc ngôn ngữ cổ ở Đông Slav tách từ tiếng Slav cổ đại là ngôn ngữ chung của người Slav rất khó xác định, mặc dù vào thế kỷ 12, ngôn ngữ phổ biến Rus vẫn được xem là ngôn ngữ chung Slav. Vì vậy, có sự khác biệt lớn giữa lịch sử tiếng địa phương Đông Slav và các ngôn ngữ văn học được sử dụng bởi người Đông Slav.
Mặc dù hầu hết các bản văn cổ đại không phản ánh việc xác định tác giả hoặc người ghi chép, chúng ta cũng thấy được rằng các nhà văn thời đó đã cố gắng viết bằng ngôn ngữ Giáo Hội Slav và tránh những sai lầm trong việc xác định vị trí của họ ngày nay.
Trong cả hai trường hợp, người ta xem lịch sử của các ngôn ngữ Đông Slav là một quá trình lịch sử bằng văn bản. Vì vậy, gần như không thể xác định việc nhà văn thời đó đã bảo quản các văn bản bằng cách nào.
Sự ảnh hưởng của nhà thờ Slav [sửa]
Khi người Kitô giáo đến vùng Đông Slav, họ đã mượn 1 số sách từ Bulgari và Macedonia được viết bằng ngôn ngữ Giáo Hội Slav.[3] Ngôn ngữ Giáo Hội Slav chỉ dùng cho dạng văn bản, giấy tờ; trong khi ngôn ngữ Bulgaria dùng cho giao tiếp trong đời sống hằng ngày. Trong thời Trung cổ (và 1 số nơi tồn tại đến ngày nay), luôn có sự tồn tại song song giữa ngôn ngữ Giáo Hội Slav được xem như dạng cao cấp được dùng trong các kinh thánh và ngôn ngữ phổ thông dùng trong văn bản đời sống hàng ngày. Người ta gọi việc đề xuất mô tả trong trường hợp này là diglossia, mặc dù có sự tồn tại các văn bản hỗn hợp và đôi khi khó xác định tại sao người viết lại dùng ngôn ngữ phổ thông hoặc ngôn ngữ Giáo Hội Slav.
Ngôn ngữ Giáo hội Slav là nhân tố chính trong sự phát triển ngôn ngữ tiếng Nga hiện đại. Tiếng Nga đã vay mượn nhiều "cao độ từ" trong ngôn ngữ này. [4]
Tình trạng hiện tại [sửa]
Tất cả nhóm ngôn ngữ Đông Slav ngày nay tách biệt thành các ngôn ngữ riêng biệt. Đế chế Nga xem các ngôn ngữ như Belarus ("Bạch Nga" - "White Russian"), tiếng Uckraina ("tiểu Nga" - "Little Russian") và tiếng Nga ("Đại Nga"-"Great Russian") là các tiếng địa phương của tiếng Nga (ngôn ngữ chung của nhóm ngôn ngữ Đông Slav). Trong giai đoạn thế kỷ 20, tiếng ("Đại Nga") được xem tiếng Nga, "Tiểu Nga" là tiếng Uckraina và "Bạch Nga" là tiếng Belarus.
Tham khảo [sửa]
- ^ Sussex & Cubberley 2006, tr. 79–89
- ^ Dulichenko, Aleksandr The language of Carpathian Rus': Genetic Aspects
- ^ Sussex & Cubberley 2006, tr. 63–65
- ^ Sussex & Cubberley 2006, tr. 477–478
Xem thêm [sửa]
- Comrie, Bernard; Corbett, Greville G biên tập (1993). “East Slavonic languages”. The Slavonic languages. London, New York: Routledge. tr. 827–1036. ISBN 0-415-04755-2.
- Sussex, Roland; Cubberley, Paul (2006). The Slavic languages. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-22315-7.
 |
Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về Nhóm ngôn ngữ Đông Slav. |
