Ono no Komachi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ono no Komachi
Ono no Komachi do Kikuchi Yosai vẽ

Ono no Komachi (小野小町 Tiểu Dã Tiểu Đinh?) (825?-900?)[1] là nhà thơ nữ của Nhật Bản, nổi tiếng với thể loại Waka (Hoà ca). Bà được biết đến với nhan sắc hiếm có và là một biểu tượng cho vẻ đẹp của người phụ nữ Nhật Bản. Bà cũng là một trong số 36 vị tiên thơ (Tam thập lục ca tiên) do nhà thơ Fujiwara no Kintō lựa chọn.

Cuộc đời và huyền thoại[sửa | sửa mã nguồn]

Ono no Komachi do Kanō Tan'yū vẽ năm 1648

Nơi sinh và nơi mất của Komachi vẫn chưa được xác định. Theo một truyền thuyết, bà sinh tại nơi ngày nay là quận Akita, vùng Tōhoku, phía bắc đảo Honshu. Bà là con gái của Yoshisada, lãnh chúa vùng Dewa. Vị trí xã hội của bà cũng không rõ ràng. Bà có thể ở trong nhóm tì thiếp hạng dưới của một vị hoàng đế.

Với tư cách nhà thơ, Komachi chuyên sáng tác những bài thơ theo giọng lả lơi gợi tình với thi pháp phức tạp. Phần lớn các bài waka của bà đều viết về những tình yêu khắc khoải, cô đơn hoặc đầy đam mê. Bà là nhà thơ nữ duy nhất được nhắc đến trong lời tựa của tập thơ Kokin Wakashū (Cổ kim Hoà ca tập), trong đó miêu tả phong cách thơ của bà "chứa đựng vẻ ngây thơ cổ điển và thanh tao".

Có nhiều truyền thuyết kể về tình yêu của Komachi. Giai thoại được biết đến nhiều nhất là câu chuyện về mối quan hệ của bà với Fukakusa no Shosho, một cận thần trong triều đình. Komachi hứa rằng nếu người này đến thăm bà trong 100 đêm liên tiếp, bà sẽ trở thành người tình của ông ta. Fukakusa no Shosho đã đến trong vòng 99 đêm nhưng bỏ lỡ đêm cuối cùng. Tuyệt vọng, ông lâm bệnh rồi qua đời sau đó. Khi Komachi biết rằng ông đã chết, bà đã kiệt sức vì đau buồn.

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu trong cuốn Thơ ca Nhật Bản, nhận định:

Một Komachi như một cô gái của lịch sử có lẽ không bao giờ phục hiện được. Ta chỉ có một Komachi huyền thoại, như một nhan sắc tuyệt trần, một cô gái đam mê và đào hoa, một bóng ma..."[2]

Ảnh hưởng sau này[sửa | sửa mã nguồn]

Komachi được nhắc đến nhiều lần trong văn chương đời sau, bao gồm cả thơ của Matsuo Basho[3] hay các vở kịch Noh, thậm chí cả trong sân khấu kịch nghệ mới với các vở kịch do Mishima Yukio sáng tác. Những tác phẩm này có xu hướng tập trung vào tài năng thơ ca, những cuộc tình và sự phù phiếm trong cuộc đời của bà. Tuổi già của Komachi cũng thường được khắc hoạ: Khi nhan sắc của bà đã phai tàn, bị những người tình cũ bỏ rơi, lang thang ăn xin và nuối tiếc cuộc đời. Đây là một mô tả hư cấu chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo và có thể không có sự giống nhau giữa những miêu tả này và thực tế lịch sử.

Để vinh danh bà, tàu cao tốc Akita Shinkansen có biệt hiệu là Komachi. Một số giống lúa cũng mang tên bà. Một trong những bài thơ 31 âm tiết của bà được Fujiwara no Teika chọn vào hợp tuyển thơ rất nổi tiếng là Hyakunin Isshu (Bách nhân nhất thủ).

Ono no Komachi cũng là chủ đề cho vở kịch hiện đại mang tên Call me Komachi do Lemon Tart Productions sản xuất. Vở kịch do Christie Nieman viết kịch bản, Miki Oikawa đạo diễn và Kaori Hamamoto đóng vai chính đã thu được thành công khi lưu diễn ở Australia từ năm 2003 đến 2006.


Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nhật Chiêu, trong Thơ ca Nhật Bản, NXB Giáo dục, H. 1998, trang 65), áng chừng năm sinh năm mất của Ono no Komachi là khoảng 833-857.
  2. ^ Nhật Chiêu, Thơ ca Nhật Bản, NXB Giáo dục, H. 1998, trang 65
  3. ^ Basho từng có bài haiku có thể được dịch như sau Vầng trăng đầy / Nghiêng mình về biển / Bảy nàng Komachi