Trận Sedan (1870)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Trận Sedan)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trận chiến Sedan
Một phần của Chiến tranh Pháp-Phổ
1877 Camphausen Otto von Bismarck geleitet Kaiser Napoleon III anagoria.JPG
Bismarck giải Napoléon III đến gặp Vua Wilhelm I sau trận Sedan. Họa phẩm của Wilhelm Camphausen (1877).
.
Thời gian 12 tháng 9 năm 1870
Địa điểm Sedan, Pháp
Kết quả Quân đội Phổ-Đức giành thắng lợi quyết định, dẫn tới sự cao chung của Đệ nhị Đế chế Pháp. [1]
Tham chiến
Cờ của Vương quốc Phổ Vương quốc Phổ
Cờ của Đế quốc Đức Liên bang Bắc Đức
Cờ của Bayern Vương quốc Bayern
Cờ của Pháp Đế chế Pháp
Chỉ huy
Cờ của Vương quốc Phổ Wilhelm I
Cờ của Vương quốc Phổ Helmuth von Moltke
Cờ của Vương quốc Phổ Thái tử Friedrich
Cờ của Sachsen Thái tử Albert[2]
Cờ của Pháp Napoléon III Đầu hàng
Cờ của Pháp De Mac-Mahon Đầu hàng
Cờ của Pháp Auguste Ducrot
Cờ của Pháp De Wimpffen
Lực lượng
200.000–250.000 quân, 774 đại bác[3][4] 130.000 quân, 564 đại bác[3][5]
Tổn thất
2.320 tử trận, 5.980 bị thương, 700 mất tích[3] 3.000 tử trận, 14.000 bị thương, 25.000 bị bắt trước khi đầu hàng, 83.000 bị bắt sau khi đầu hàng, 3.000 trốn sang Bỉ, 419 đại bác, 6.000 ngựa chiến và hơn 1.000 xe goòng bị thu giữ [6][7]
.

Trận Sedan là một trận chiến quan trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ (18701871), đã diễn ra vào 1 tháng 9 năm 1870 tại Sedan trên sông Meuse, miền Đông Bắc nước Pháp. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Vua Phổ Wilhelm I và Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke, các lực lượng Phổ-Đức thuộc Tập đoàn quân số 3 thuộc quyền Thái tử Friedrich của Phổ và Tập đoàn quân Maas thuộc quyền Thái tử Albert của Sachsen đã hợp vây tiêu diệt Tập đoàn quân Châlons chủ lực của Pháp dưới quyền Thống chế Patrice de Mac-Mahon, buộc 83.000 quân tướng Pháp (trong đó có Hoàng đế Napoléon III) phải đầu hàng ngày 2 tháng 9. Được nhìn nhận là "thắng lợi vĩ đại nhất của quân lực Phổ trong thế kỷ 19" (theo Jonathan Steinberg[8]), trận chiến Sedan đã góp phần dẫn đến sự sụp đổ của Đế chế thứ hai trong lịch sử Pháp và sự thành lập Đế chế thứ hai trong lịch sử Đức. Mặc dù cuộc chiến vẫn chưa kết thúc, trận đánh trên thực tế đã quyết định phần thắng thuộc về Phổ và các đồng minh Đức. [4]

Sau hàng loạt thắng lợi của quân đội Đức, quân đội Pháp bị cắt làm đôi giữa tháng 8 năm 1870. Để lại Tập đoàn quân số 1 và 4 quân đoàn thuộc Tập đoàn quân số 2 nhằm vây hãm Tập đoàn quân Rhine dưới quyền Thống chế BazaineMetz, Moltke biến phần còn lại của Tập đoàn quân số 2 thành Tập đoàn quân Maas dưới quyền Thái tử Albert xứ Sachsen để cùng với Tập đoàn quân số 3 do Thái tử Phổ Friedrich chỉ huy tây tiến đánh quân của Thống chế MacMahon. Trong khi đó, sau khi thành lập Tập đoàn quân Châlons, MacMahon và Napoléon III quyết định bắc tiến về Metz để giải vây cho Bazaine. Tuy nhiên, Moltke đã phát giác được cuộc hành quân này và ông nhanh chóng ra tay hành động. Sau khi bị đánh bại ở Beaumont ngày 30 tháng 8, viên Thống chế bị buộc phải rút quân vào Sedan gần biên giới Pháp-Bỉ. Tại đây, Moltke huy động 20 vạn quân hình thành thế gọng kìm bao vây Tập đoàn quân Châlons. Trận chiến mở đầu vào rạng sáng ngày 1 tháng 9 năm 1870 với các cuộc pháo kích của phía Đức. Các khẩu pháo rãnh xoắn nạp hậu tối tân của Đức nhanh chóng giành được ưu thế tuyệt đối trước các cỗ đại bác Pháp và đẩy quân Pháp vào tình thế khốn cùng. Bên cạnh đó, lính thủy quân lục chiến Pháp đã anh dũng cầm cự tại Bazeilles trước khi bị đánh đuổi khỏi đây. Buổi đầu trận đánh, MacMahon bị thương do trúng một quả đạn pháo của Đức. Người kế nhiệm ông là tướng Auguste Ducrot lập tức phát lệnh triệt binh, nhưng viên tướng vừa được chính quyền Paris phái đến là De Wimpffen đã tới trận địa và hủy bỏ mệnh lệnh của Ducrot.[4][1][9]

Giữa ngày, quân đội Đức đã khép kín vòng vây của mình. Buổi chiều, họ đập tan các cuộc phản công trong tuyệt vọng của quân đoàn kỵ binh nhẹ Chasseurs d'Afrique tại Floing, cách Sedan không xa về phía bắc[4]. Chênh lệch ghê gớm giữa con số thiệt hại của quân đội hai bên trong trận chiến đã nói lên sự ưu việt của đại bác Đức[6]. Đứng trước tình hình vô vọng, Napoléon quyết định đầu hàng.[4] Ông ta ra lệnh cắm cờ trắng trên nóc thành lũy Sedan, bất chấp sự phản kháng của tướng De Wimpffen. Hai bên tiến hành ngừng bắn vào tối hôm đó.[10] Các cuộc đàm phán điều kiện đầu hàng kéo dài tới ngày hôm sau, khi Wimpffen ký văn kiện đầu hàng. Napoléon III cùng 83.000 của mình bị bắt làm tù binh. Thắng lợi quyết định ở Sedan mở đường cho quân đội Đức tiến đánh và bao vây Paris, nơi một chính phủ Cộng hòa vừa lên nắm quyền, vào ngày 19 tháng 9. [4]

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Những thắng lợi ban đầu của quân đội Phổ-Đức tại SpicherenWœrth ngày 6 tháng 8 năm 1870 đã mở đầu cuộc một cuộc rút lui dài của quân đội Pháp. Ngày 12 tháng 8, Hoàng đế Napoléon III trao quyền tổng chỉ huy Tập đoàn quân Rhine cho Thống chế Bazaine. Những mệnh lệnh "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" từ Paris đã làm cho tình hình quân Pháp trở nên hỗn loạn: Tập đoàn quân Alsace của Thống chế Mac-Mahon rút về Châlons-sur-Marne trong khi Tập đoàn quân Rhine của Bazaine rút về Metz. Bazaine quyết định bỏ lại Metz và rút xuống pháo đài Verdun để hội quân với Mac-Mahon, nhưng, thất bại đẫm máu ở Trận Mars-la-Tour ngày 16 tháng 8 đã chặn mất đường rút của ông ta xuống Verdun. Bazaine triệt binh đến Gravelotte, nơi Tổng tham mưu trưởng Phổ Helmuth von Moltke huy động toàn bộ lực lượng của các Tập đoàn quân số 1 và số 2 tấn công vào ngày 18 tháng 8. Thua trận, Bazaine buộc phải rút vào pháo đài Metz. [11][10]

Khác với vua Wilhelm I, Moltke không dám chắc rằng chiến thắng Gravelotte và sự cô lập Tập đoàn quân Rhine tại Metz là thời điểm quyết định của cuộc chiến. Vì vậy, vào buổi sáng ngày 19 tháng 8 năm 1870, ông chuyển trọng tâm của mình sang đạo quân của MacMahon ở Châlons về hướng tây. Sau khi cho quân nghỉ ngơi trong các ngày 19 và 20 tháng 8, Moltke tách các Quân đoàn Vệ binh, IV và II từ Tập đoàn quân số 2 và để lại 4 quân đoàn còn lại của tập đoàn quân này ở Metz để phối hợp với Tập đoàn quân số 1 bao vây Tập đoàn quân Rhine. Từ ba quân đoàn kia, Moltke thành lập Tập đoàn quân Maas dưới sự thống lĩnh của Thái tử xứ SachsenAlbert, rồi rồi đưa tập đoàn quân này này cùng Tập đoàn quân số 3 dưới quyền Thái tử Friedrich Wilhelm tiến về hướng tây để dứt điểm chiến dịch. [9]

Sau khi rời bỏ Tập đoàn quân Rhine, Napoléon đến Châlons với MacMahon vào ngày 16 tháng 8.[9] Họ thành lập Tập đoàn quân Châlons tiến về Metz để giải nguy cho Thống chế Bazaine. Napoléon III đích thân chỉ huy quân đoàn với Thống chế Mac-Mahon, hành binh theo cánh trái theo hướng biên giới Bỉ để tránh đụng độ với các lực lượng Phổ trước khi quặt về hướng nam để hội quân với Bazaine. Moltke tận dụng sự yếu kém của cuộc hành binh này để kẹp quân Pháp trong một gọng kìm. Quân ông bắt kịp quân Pháp tại Beaumont ngày 30 tháng 8. Sau một trận kịch chiến, quân Pháp mất 5.000 người và 40 khẩu pháo, phải rút về Sedan. Sau khi vừa tập hợp lại lực lượng, Đạo quân Châlons đã ngay lập tức bị các đạo quân Phổ hợp vây. Napoléon III hạ lệnh nhanh chóng phá vây. Do Thống chế Mac-Mahon bị thương một ngày trước đó, tướng Auguste-Alexandre Ducrot nắm quyền chỉ huy quân Pháp.

Diễn biến[sửa | sửa mã nguồn]

Napoléon IIIBismarck sau Trận Sedan

Ngày 1 tháng 9 năm 1870, trận chiến mở màn khi Đạo quân Châlons, với 202 tiểu đoàn bộ binh, 80 khối kỵ binh và 564 pháo, tấn công Đệ tam đại quân Phổ và Đạo quân sông Meuse với tổng cộng 222 tiểu đoàn bộ binh, 186 khối kỵ binh và 774 pháo. Tướng De Wimpffen, chỉ huy Quân đoàn 5 dự bị, hy vọng mở cuộc tấn công kết hợp bộ binh và kỵ binh vào Quân đoàn 11 Phổ, nhưng tới 11 giờ, pháo binh Phổ gây tổn thất nặng nề cho quân Pháp trong khi ngày càng nhiều quân Phổ tiến về chiến trường. Kỵ binh Pháp, chỉ huy bởi tướng Marguerite, xung phong ba lần vào làng Floing gần đó, nơi Quân đoàn 11 Phổ tập trung. Tướng Marguerite bị giết ngay từ cuộc xung phong đầu tiên khi đang chỉ huy kỵ binh, và hai cuộc xung phong kế tiếp cũng bị đẩy lui với tổn thất rất nặng nề.

Tới cuối ngày, khi hy vọng phá vây không còn, Napoléon III hủy bỏ lệnh tấn công. Quân Pháp mất hơn 17.000 người chết và bị thương, với 21.000 người bị bắt sống. Quân Phổ mất 2.320 người bị giết, 5.980 bị thương và 700 người bị bắt hoặc mất tích. Thực chất, điềm báo về thảm bại ở Sedan đã có thể được tìm thấy trong lá thư Hoàng đế Pháp gửi cho Hoàng hậu :[12]

Ta thà chết còn hơn là phải chứng kiến một cuộc đầu hàng nhục nhã như vậy.

—Napoléon III

Kết cục[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày hôm sau, ngày 2 tháng 9, Napoléon III đầu hàng và bị bắt làm tù binh cùng 104.000 binh lính Pháp. Đó là một chiến thắng toàn diện với quân Phổ, vì họ không những bắt làm tù binh hoàn toàn quân đội Pháp, mà cả Hoàng đế nước Pháp. Thắng trận Sedan là người Phổ đã thắng trong cuộc chiến tranh. Với đạo quân Pháp bị cầm chân và vây hãm trong thành phố Metz, người Pháp không còn lực lượng nào có thể cản nổi sức tấn công của quân Phổ, tuy vậy cuộc chiến sẽ vẫn còn tiếp diễn trong 5 tháng nữa.

Trận Sedan được xem là một trong những trận đánh quan trọng nhất trong lịch sử thế giới cận đại.[13] Con đường cho sự thống nhất nước Đức đã rộng mở theo sau đại thắng Sedan và sự đầu hàng của Napoléon III. Và, bốn thắng sau chiến thắng vang dội ấy, tại cung điện Versailles, Wilhelm I đã đăng ngôi Hoàng đế nước Đức (Deutscher Kaiser).[14]

Với ý nghĩa trọng đại, chiến thắng vang dội của Quân đội Đức ở Sedan luôn được kỷ niệm hằng năm sau đó.[15] Đối với Thủ tướng Otto von Bismarck, lễ kỷ niệm chiến thắng Sedan là rất hệ trọng, thôi thúc chủ nghĩa yêu nước Đức.[16]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Richard Holmes, Martin Marix Evans, Battlefield: Decisive Conflicts in History
  2. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên rocitino163
  3. ^ a ă â David G. Chandler, A Traveller's Guide to the Battlefields of Europe: Western Europe, trang 95
  4. ^ a ă â b c d Spencer Tucker, Battles That Changed History: An Encyclopedia of World Conflict, trang 369
  5. ^ David Eggenberger, An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 B.C. to the Present, trang 389
  6. ^ a ă Geoffrey Wawro, The Franco-Prussian War: The German Conquest of France in 1870-1871, trang 224
  7. ^ Wilhelm Rüstow, The War for the Rhine Frontier, 1870: Its Political and Military History, Tập 2, trang 70
  8. ^ Jonathan Steinberg, Bismarck: A Life
  9. ^ a ă â Philipp Elliot-Wright, [books.google.com.vn/books?id=H0WkcZbeqc4C&pg=PT37&dq="sedan" Gravelotte-St-Privat 1870: End of the Second Empire], Osprey Publishing, 18-06-2013. ISBN 1472804430.
  10. ^ a ă Alistair Horne, The Fall of Paris: The Siege and the Commune 1870-71
  11. ^ George Childs Kohn, Dictionary of Wars
  12. ^ R. S. Alexander, Europe's Uncertain Path 1814-1914: State Formation and Civil Society, trang 157
  13. ^ Lynda G. Adamson, Literature Connections to American History, K-6: Resources to Enhance and Entice, Tập 1, trang 145
  14. ^ germany a companion to german sutdies, các trang 247-249.
  15. ^ Anna von der Goltz, Hindenburg: Power, Myth, and the Rise of the Nazis, các trang 14-19.
  16. ^ R. S. Alexander, Europe's Uncertain Path 1814-1914: State Formation and Civil Society, trang 174