Đạn núi lửa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Đạn núi lửa hình dạng chuỳ kéo sợi của núi lửa Capelinhos ở đảo Faial, quần đảo Açores, Bồ Đào Nha.
Đạn núi lửa của nón bã núi lửa ở Khu bảo tồn Quốc gia Mojave, Hoa Kì.
Đạn núi lửa ở Vulcania, tỉnh Puy-de-Dôme, Pháp quốc.

Đạn núi lửa (chữ Anh : Volcanic bomb), hoặc gọi là bom núi lửa, là một thứ mạt vụn núi lửa có đường kính lớn hơn 64 milimét, do bộ phận đặc và dính của dung nham núi lửa hình thành, ngưng kết thành chất rắn trước khi rơi về mặt đất, không có kết tinh, thuộc về đá mắc-ma phun ra. Đạn núi lửa có thể từ miệng núi lửa bay ra vài nghìn mét, thường hay thu được ngoại hình động lực học không khí ở trong quá trình đi bằng cách bay trên không. Đạn núi lửa có khả năng rất lớn, năm 1935 đạn núi lửa do núi lửa Asama, Nhật Bản phun bắn ra được suy đoán trực tiếp 5 - 6 mét nhưng mà bay ra ngoài 600 mét. Sự phun bắn ra của đạn núi lửa có khả năng gây nên tổn thất người và tài sản nghiêm trọng. Năm 1993 đạn núi lửa của núi lửa Geleras, Colombia đột nhiên phun bắn ra gây nên 6 người tử vong ở đỉnh núi. Ngày 16 tháng 7 năm 2018, ở trên một chiếc du thuyền sát gần núi lửa Kīlauea, đạn núi lửa do dung nham hình thành mà kích cỡ một trái banh bóng rổ gây nên 23 người thương vong.[1][2]

Đạn núi lửa đã biết đôi khi vào lúc lạnh ngay vì nguyên do áp lực chất khí nội bộ nên phát nổ. Cái này thông thường là đạn núi lửa kiểu da bánh mì.

Giới thiệu giản lược[sửa | sửa mã nguồn]

Đạn núi lửa là khối đá do núi lửa phun ra không mang theo mình góc cạnh và lớn hơn so với sỏi núi lửa. Là khối đá mà mạt vụn dung nham lúc phun đến bầu trời, có ngưng kết chút ít nhưng vẫn chưa hoàn toàn lạnh ngay để mà hoá cứng, trước khi rơi về mặt đất, vì nguyên do xoay tròn ở trong bầu trời nên có sẵn độ tròn nhất định, hình thành thể khối mà ngoại hình giống các hình dạng như bánh mì, cây lê và chuỳ kéo sợi. Đạn núi lửa do dung nham hình thành mà cứng và mang tính lưu động thì có độ tròn khá tốt ; ngoại hình của đạn núi lửa do dung nham hình thành mà mang tính nhớt thì tương đối bất quy tắc, mặt ngoài hoàn toàn có vằn nhỏ giống da bánh mì khô nứt. Tầng ngoài của đạn núi lửa thường hay có lỗ khí nhỏ và liền kín, hoặc là tính chất thuỷ tinh, lỗ khí của phần bên trong càng nhiều thêm hơn nữa khá lớn. Đạn núi lửa thông thường rơi đổ ở khu vực mà cách miệng núi lửa không xa. Hình thái của nó nhiều chủng loại đa đạng, thường là dáng bánh mì, hình chuỳ kéo sợi, hình êlípxôít, hình cây lê, hình đạn lạc và các hình bất quy tắc ; sai biệt kích thước rất lớn, đường kính thông thường ở 64 milimét trở lên, cái lớn có thể đạt đến nặng mấy tấn, phần bên trong thông thường hiện ra nhiều hình dạng lỗ hoặc hình dạng bọt khí, vỏ bên ngoài thường thường là tính chất thuỷ tinh. Thành phần của nó lấy dung nham cơ tính là chính, đạn núi lửa của dung nham mang tính axít thấy khá ít.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Đạn núi lửa không giống nhau của Viện bảo tàng Khoa học Quốc lậpTokyo, Nhật Bản.

Đạn núi lửa căn cứ vào hình dạng mà đặt tên, là do nơi chất lưu của mắc-ma hình thành quyết định.

  • Đạn núi lửa hình dạng trụ tròn
  • Đạn núi lửa hình dạng cầu
  • Đạn núi lửa hình dạng chuỳ kéo sợi
  • Đạn núi lửa hình dạng phân bò
  • Đạn núi lửa hình dạng da bánh mì
  • Đạn núi lửa hình dạng hạch

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]