Máy đơn giản

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Máy đơn giản (đầy đủ là máy cơ đơn giản) là một thiết bị cơ học dùng để biến đổi lực tác dụng (về hướng cũng như về độ lớn). Một cách tổng quát, có thể định nghĩa các máy đơn giản như là các cơ chế đơn giản nhất về hiệu suất cơ học (còn gọi là nguyên tắc đòn bẩy) để biến đổi lực.

Hiệu suất[sửa | sửa mã nguồn]

Một máy đơn giản sử dụng một lực tác dụng để chống lại một lực tải.

Nếu bỏ qua ma sát thì công do lực này sinh ra trên vật đúng bằng công của tải. Hệ thức này như sau:

\frac{F}{P} = \frac{h}{l}

Trong đó:

  • Flực tác dụng vào vật (tính theo N).
  • h là chiều cao của máy cơ đơn giản (tính theo m).
  • Ptrọng lượng của vật (tính theo N).
  • l là chiều dài máy cơ đơn giản (tính theo m).

Tỉ số giữa lực tải (lực cần tác dụng lên vật, còn gọi là công toàn phần) và lực do con người sinh ra (công có ích) được gọi là hiệu suất cơ học (mechanical advantage):

H = \frac{\mathit{A_i}}{\mathit{A_tp}} \times 100%

Trong đó:

  • H là hiệu suất của máy cơ đơn giản (tính theo % hoặc không theo %).
  • Ai là công có ích (Ai = P.h, tính theo J).
  • Atp là công toàn phần (Atp = F.l, tính theo J).

Các loại máy cơ[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà khoa học thời Phục hưng đã phân loại máy đơn giản thành 6 loại dưới đây:

Các máy đơn giản là các thành phân cơ bản để tạo nên mọi loại máy phức tạp khác. Ví dụ: trong chiếc xe đạp có sử dụng bánh xe, đòn bẩy, ròng rọc. Các máy đơn giản được chia thành 2 nhóm, một nhóm có sự phân tích lực (mặt phẳng nghiêng, con nêm, đinh ốc) và nhóm còn lại (đòn bẩy, bánh xe, ròng rọc) có sự cân bằng mô men quay.

Định luật về công[sửa | sửa mã nguồn]

Không một máy cơ đơn giản nào cho ta lợi về công. Được lợi bao nhiêu lần về lực thì thiệt bấy nhiêu lần về đường đi và ngược lại.