Anđehyt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Anđehyt hay andehit là hợp chất trong hóa hữu cơ có nhóm chức cacbonyl: R-CHO. Tên andehit (aldehyde) gốc từ tiếng La Tinh alcohol dehydrogenatus có nghĩa: rượu đã được khử hyđrô.

Mục lục 1 Các andehit thông dụng 2 Tính chất hóa học 2.1 Phản ứng cộng với rượu 2.2 Phản ứng với các amin 2.3 Phản ứng hỗn hợp 2.4 Phản ứng cộng hạt nhân 3 Điều chế 4 Lĩnh vực sử dụng

[sửa] Các andehit thông dụng

Các chất trong nhóm andehit gọi theo IUPAC: tên ankan cùng bậc cacbon cộng thêm đuôi -al, ví dụ metan CH₄ sang H-CHO metanal.

Bậc cacbon	Tên IUPAC	Tên thường	Điểm sôi °C	Công thức
1	Metanal	Fomandehit	-19,5	H-CHO
2	Etanal	Acetandehit	21	CH3-CHO
3	Propanal	Propylandehit	48	C2H5-CHO
4	Butanal	Butyrandehit	75	C3H7-CHO
5	Pentanal	Amylaldehyd	103	C4H9-CHO
6	Hexanal	Hexandehit	131	C5H11-CHO
7	Heptanal	Heptylandehit	153	C6H13-CHO
8	Octanal	Octylandehit	171	C7H15-CHO
9	Nonanal	Nonylandehit	193	C8H17-CHO

[sửa] Tính chất hóa học

[sửa] Phản ứng cộng với rượu

Andehit + Rượu → Acetal

[sửa] Phản ứng với các amin

Andehit + Amin → Imine + nước
--203.162.3.156 01:15, ngày 2 tháng 11 năm 2007 (UTC)Văn bản liên kết=== Phản ứng aldol === CH3-CHO+CH3-CHO→CH3-CH(OH)-CH2-CHO

[sửa] Phản ứng hỗn hợp

[sửa] Phản ứng cộng hạt nhân

[sửa] Điều chế

Andehit được điều chế qua quá trình oxy hóa nhẹ hay khử hyđrô rượu có xúc tác
R-OH + ½O₂ → R'-CHO + H₂O
R-OH → R'-CHO + H₂

[sửa] Lĩnh vực sử dụng

Các andehit được dùng trong quá trình sản xuất plastik, phẩm màu, nước hoa và dược phẩm. Với andehit thông dụng nhất là metanal H-CHO (fomanđêhít, foocmôn) có tính khử trùng, diệt vi khuẩn, nên thường dùng trong các chất diệt côn trùng, chất tẩy uế.

Bài này còn sơ khai trong lĩnh vực hóa học. Chúng ta đang có những nỗ lực để hoàn thiện bài này. Nếu bạn biết về vấn đề này, bạn có thể giúp đỡ bằng cách viết bổ sung (trợ giúp).