Bản tình ca của J. Alfred Prufrock

Bản tình ca của J. Alfred Prufrock Prufrock Among the Women
Bìa của tập thơ Prufrock and Other Observations
Tác giả	T. S. Eliot
Quốc gia	Hoa Kỳ
Ngôn ngữ	Tiếng Anh
Thể loại	Thơ
Nhà xuất bản	Poetry Magazine
Ngày phát hành	1915

Bản tình ca của J. Alfred Prufrock, thường được gọi là Prufrock, là một bài thơ của nhà thơ Mỹ, T. S. Eliot, bắt đầu viết từ tháng 2 năm 1910, viết xong năm 1911 và in lần đầu ở tạp chí Poetry (Chicago) bốn năm sau đó (tháng 6 năm 1915). Bản tình ca... là một vở kịch về "nỗi đau đớn của văn học," nó thể hiện ở dạng một độc thoại đầy kịch tính, và đánh dấu sự bắt đầu sự nghiệp văn học Eliot như là một nhà thơ có ảnh hưởng. Với vẻ chán nản, hối tiếc và sự khát khao nhận thức, Prufrock đã "trở thành một trong những tiếng nói dược công nhận nhiều nhất trong văn học thế kỷ 20"

Về tên gọi của Bản tình ca

Bài thơ in lần đầu tiên ở Poetry: A Magazine of Verse nhờ Ezra Pound đã thuyết phục ông chủ Harriet Monroe của tạp chí này về sự cách tân của Eliot mặc dù lúc đó Eliot đang là sinh viên của Đại học Harvard. Ban đầu, Eliot đặt tên bài thơ là Prufrock among the Women (Prufrock giữa những phụ nữ). Còn cái tên Bản tình ca… là do ảnh hưởng từ Bản tình ca của nàng Har Dyal của nhà thơ Rudyard Kipling. Tên Prufrock có nguồn gốc từ tiếng Đức: “Prüfstein” có nghĩa là “đá thử”. Ngoài ra, thời đó Eliot ở St Louis, nơi có công ty “Prufrock-Littau Company”.

Lời bình

Đề từ của bài thơ này trích từ Thần khúc của Dante:

Giá tôi biết rằng câu chuyện của mình

Nghe thấy được người còn quay trở lại

Thì ngọn lửa của tôi đã không run.

Nhưng bởi vì không còn đường trở lại

Tôi chưa từng nghe chuyện ấy bao giờ

Nên tôi trả lời, xấu hổ chi mà ngại.

(Thần khúc_Địa ngục, khúc ca XXVII, dòng 61-66. Bản dịch của Hồ Thượng Tuy)

Ý nghĩa của những dòng thơ này như sau: giá như nhân vật tin chắc rằng câu chuyện của anh ta có ai đó nghe được và sau này quay trở lại trần gian kể cho mọi người những điều đã nghe thì anh ta đã chẳng nói ra. Điều đó có nghĩa là Bản tình ca… của Eliot không ca lên cho tất cả cùng nghe. Đọc bài thơ đến hết ta sẽ hiểu ra rằng Prufrock không hề yêu ai cả - ít ra là trong trường hợp Bản tình ca… này, không yêu một người phụ nữ nào trong những lời độc thoại của mình. “Em và anh” ở đây là Prufrock tự nói với chính mình đấy thôi, còn những người phụ nữ thì chỉ chuyện trò về Michelangelo. Đây là bài ca tình yêu thời hiện đại của chàng sinh viên Đại học Harvard, nếu có thể gọi đấy là tình yêu.

Prufrock, một mặt nào đó cũng giống như Hamlet với “to be, or not to be” (nên hay không nên), rất thận trọng và lưỡng lự, chàng cứ sợ rằng sau lời tỏ tình của mình thì cả thế giới này sẽ sụp đổ. Mặt khác, không biết liệu có nên làm cho thế gian phiền muộn hay không, nếu như đằng nào thì người đời cũng không nghe, không hiểu mình? Và, ngay cả nếu được như Lazarus (La-xa-rơ: Tân Ước_Giăng11: 43,44) từ cõi chết trở về muốn kể lại những điều về cuộc sống, cái chết thì cũng chẳng ai thèm nghe: những người phụ nữ trong phòng khách kia chỉ quan tâm những điều mà họ muốn nói. Thì khi ấy mong ước được trở thành “hai càng cua bờm xờm/ chạy trốn vào trong đáy biển lặng im…”

Chủ đề của Bản tình ca… là không yêu được. Từ không yêu được đến không sống được cũng chẳng xa xôi gì, bởi thế ở đoạn cuối ta thấy xuất hiện các nàng tiên cá (các nàng tiên cá tượng trưng cho vẻ đẹp chết người, vẻ quyến rũ của phụ nữ) và bài thơ kết thúc bằng lời “ta chìm” (we drown).

Bản tình ca của J. Alfred Prufrock

S’io credesse che mia risposta fosse A persona che mai tornasse al mondo, Questa fiamma staria senza piu scosse.   Ma perciocche giammai di questo fondo Non torno vivo alcun, s’i’odo il vero, Senza tema d’infamia ti rispondo.   Nào, ta hãy lên đường, anh và em Trong buổi chiều lặng lẽ, dịu êm Như người bệnh đang nằm trên bàn mổ Ta hãy đi theo từng con phố nhỏ Nơi vỏ sò chất đống ngổn ngang ở nơi đó những quán rượu rẻ tiền Những phòng trọ cho những đêm không ngủ Đường phố dẫn vào cuộc tranh chấp, cãi cọ Dẫn ta đến tận nơi Và cho em, một câu hỏi chết người Em đừng hỏi rằng “điều gì thế” Nào, ta hãy đi về nơi đó.   Trong phòng khách những người phụ nữ chuyện trò Họ nói chuyện về Michelangelo.   Sương màu vàng kì cọ trên mặt kính Khói màu vàng chạm vào trên mặt kính Liếm vào mọi góc của buổi hoàng hôn Bám vào những rãnh mương Trải lên ống khói Trên bậc thềm bay nhảy Nhìn thấy buổi chiều tháng Mười dịu êm Và ngôi nhà đang ngủ im lìm.   Rồi đây, sẽ đến một thời gian Trên đường phố làn khói màu vàng Sẽ chùi lên mặt kính Rồi sẽ đến một thời gian Đối mặt phải sẵn sàng Thời giết chóc và tạo dựng Thời cho lao động Câu hỏi này bày trên đĩa của em Thời cho em và cho anh Thời của một trăm điều do dự Một trăm cái nhìn ra và sửa chữa Khi cầm lấy cốc trà.   Trong phòng khách những người phụ nữ chuyện trò Họ nói chuyện về Michelangelo.   Quả là sẽ đến một thời gian Khi ngạc nhiên rằng “Không lẽ ta đã dám?” Còn thời gian bước xuống bậc thang Thời gian rảo bước trên mái tóc anh (Thiên hạ sẽ nói rằng: “Đầu hắn ta đã bạc!”) Chiếc áo khoác của anh cổ cồn cứng nhắc Chiếc ca-ra-vát của anh có hình dáng giản đơn (Thiên hạ sẽ nói rằng: “Hắn đã yếu tay chân!”) Chẳng lẽ anh đã dám Làm cho vũ trụ này lo lắng? Mỗi phút – là thời gian Để quyết định, nghi ngờ hay lật ngược hoàn toàn.   Điều này anh đã biết từ xưa Những buổi chiều, những buổi sớm, buổi trưa Cuộc đời mình anh dùng thìa cà phê đo đếm Anh nghe những giọng hát từ đâu xa lắm Nơi mà người ta theo nhạc hát lên Là bởi vì anh đã dám?   Những điều này từ lâu anh đã biết Những đôi mắt gắn anh vào công thức Dán nhãn gim trên tường Anh nằm trong đó thở than Và anh bắt đầu Khạc nhổ từ đầu ghép hai mảnh ván Chẳng lẽ là anh lại dám?   Và những bàn tay này anh đã biết từ xưa Những bàn tay đeo vòng, trắng và trọc lóc Dưới ánh sáng ngọn đèn, có màu nâu mái tóc Mà cũng có thể là Mùi nước hoa từ quần áo tỏa ra? Những bàn tay khăn quàng đem quấn Chẳng lẽ là anh lại dám? Và làm sao anh có thể bắt đầu? …………………………………. Buổi hoàng hôn anh thơ thẩn trên những đường phố nhỏ Và nhìn khói toả ra từ những ngôi nhà Của những người cô đơn cúi mình bên cửa sổ?..   Ôi giá mà anh là hai càng cua bờm xờm Chạy trốn vào trong đáy biển lặng im! ……………………………………. Và buổi chiều đi vào đêm rồi êm đềm ngủ Những bàn tay ấp ủ Mệt mỏi… ngủ say… hay chỉ giả vờ Ngủ say sưa ở dưới chân ta. Có thể, sau khi uống trà và ăn bánh ngọt Không cần đi vào những miền không thể biết? Nhưng anh đã khóc, ăn chay, đã khóc và nguyện cầu Và anh nhìn thấy trên mặt đĩa phẳng mái đầu. Anh không phải nhà tiên tri – và đây không phải là điều gì vĩ đại Anh nhìn thấy một lần và trước mặt anh lửa cháy Một Người hầu mặc áo khoác của anh và khúc khích cười Nói tóm lại là anh đã thôi.   Và liệu có cần gì cho anh, sau tất cả Sau bánh ngọt, cốc trà, trong lặng lẽ Nói một điều gì đó về em và anh Liệu có cần thiết chăng? Với nụ cười rũ bỏ điều cấm đoán Ôm cả hoàn cầu trong lòng im lặng Và xoay quả đất với câu hỏi chết người Rằng: “Ta là Lazarus từ cõi chết trở về đây Ta quay trở về để nói ra tất cả” – Nếu ai đó cái gối trên đầu đã sửa Và nói rằng: “Không phải thế đâu Tất cả đều không phải thế”.   Thì anh có cần gì sau đó Thì anh còn cần thêm gì nữa Sau những buổi hoàng hôn, sân trước và những đường phố mưa giăng Sau ấm chén, sách vở, váy áo rải trên sàn Và điều này, và hơn thế nữa? Anh cứ ngỡ rằng lời chẳng có Nhưng giống như khuôn mẫu trên màn hình Thì liệu có còn cần thiết cho anh Nếu như ai đó sửa lại khăn và gối Và quay nhìn vào cửa sổ rồi nói: “Tất cả không phải thế đâu Tất cả đều không phải thế”. …………………………….. Không! Anh không phải là Hamlet và không thể trở thành Anh chỉ là người hầu, những kẻ ở xung quanh Là kẻ bị người ta đẩy ra sân khấu Rồi khuyên bảo phải thế này thế nọ Người được tôn kính và rất sẵn lòng Người cẩn trọng và khôn ngoan Người cao sang nhưng hơi đần một chút Theo thời gian có lẽ thành lố bịch Theo thời gian thành kẻ pha trò.   Anh ngày một già thêm Có lẽ anh phải xắn quần lên.   Liệu anh còn được ăn quả đào? Còn chải tóc trên trán? Còn đi ra biển mặc quần màu trắng. Và anh nghe những nàng tiên cá hát vang lên.   Nhưng bài hát này không phải để cho anh.   Anh thấy những nàng tiên cá bơi trên sóng biển Những con sóng vuốt ve làn tóc trắng Khi ngọn gió rì rào trên mặt nước trắng và đen.   Ta lang thang trong xứ sở của tiên Nghe giọng nói của người trần và ta nức nở Giọng nói gọi ta trở về trần thế, và ta chìm. Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

S'io credesse che mia risposta fosse A persona che mai tornasse al mondo, Questa fiamma staria senza piu scosse.   Ma perciocche giammai di questo fondo Non torno vivo alcun, s'i'odo il vero, Senza tema d'infamia ti rispondo.   Let us go then, you and I, When the evening is spread out against the sky Like a patient etherized upon a table; Let us go, through certain half-deserted streets, The muttering retreats Of restless nights in one-night cheap hotels And sawdust restaurants with oyster-shells: Streets that follow like a tedious argument Of insidious intent To lead you to an overwhelming question… Oh, do not ask, "What is it?" Let us go and make our visit.   In the room the women come and go Talking of Michelangelo.   The yellow fog that rubs its back upon the window-panes, The yellow smoke that rubs its muzzle on the window-panes Licked its tongue into the corners of the evening, Lingered upon the pools that stand in drains, Let fall upon its back the soot that falls from chimneys, Slipped by the terrace, made a sudden leap, And seeing that it was a soft October night, Curled once about the house, and fell asleep.   And indeed there will be time For the yellow smoke that slides along the street, Rubbing its back upon the window-panes; There will be time, there will be time To prepare a face to meet the faces that you meet; There will be time to murder and create, And time for all the works and days of hands That lift and drop a question on your plate; Time for you and time for me, And time yet for a hundred indecisions, And for a hundred visions and revisions, Before the taking of a toast and tea.   In the room the women come and go Talking of Michelangelo.   And indeed there will be time To wonder, "Do I dare?" and, "Do I dare?" Time to turn back and descend the stair, With a bald spot in the middle of my hair— [They will say: "How his hair is growing thin!"] My morning coat, my collar mounting firmly to the chin, My necktie rich and modest, but asserted by a simple pin— [They will say: "But how his arms and legs are thin!"] Do I dare Disturb the universe? In a minute there is time For decisions and revisions which a minute will reverse.   For I have known them all already, known them all— Have known the evenings, mornings, afternoons, I have measured out my life with coffee spoons; I know the voices dying with a dying fall Beneath the music from a farther room. So how should I presume?   And I have known the eyes already, known them all— The eyes that fix you in a formulated phrase, And when I am formulated, sprawling on a pin, When I am pinned and wriggling on the wall, Then how should I begin To spit out all the butt-ends of my days and ways? And how should I presume?   And I have known the arms already, known them all— Arms that are braceleted and white and bare [But in the lamplight, downed with light brown hair!] Is it perfume from a dress That makes me so digress? Arms that lie along a table, or wrap about a shawl. And should I then presume? And how should I begin? .................... Shall I say, I have gone at dusk through narrow streets And watched the smoke that rises from the pipes Of lonely men in shirt-sleeves, leaning out of windows? …   I should have been a pair of ragged claws Scuttling across the floors of silent seas. ...................... And the afternoon, the evening, sleeps so peacefully! Smoothed by long fingers, Asleep… tired… or it malingers, Stretched on the floor, here beside you and me. Should I, after tea and cakes and ices, Have the strength to force the moment to its crisis? But though I have wept and fasted, wept and prayed, Though I have seen my head [grown slightly bald] brought in upon a platter, I am no prophet—and here's no great matter; I have seen the moment of my greatness flicker, And I have seen the eternal Footman hold my coat, and snicker, And in short, I was afraid.   And would it have been worth it, after all, After the cups, the marmalade, the tea, Among the porcelain, among some talk of you and me, Would it have been worth while, To have bitten off the matter with a smile, To have squeezed the universe into a ball To roll it toward some overwhelming question, To say: "I am Lazarus, come from the dead, Come back to tell you all, I shall tell you all"— If one, settling a pillow by her head, Should say: "That is not what I meant at all. That is not it, at all."   And would it have been worth it, after all, Would it have been worth while, After the sunsets and the dooryards and the sprinkled streets, After the novels, after the teacups, after the skirts that trail along the floor— And this, and so much more?— It is impossible to say just what I mean! But as if a magic lantern threw the nerves in patterns on a screen: Would it have been worth while If one, settling a pillow or throwing off a shawl, And turning toward the window, should say: "That is not it at all, That is not what I meant, at all." .......................... No! I am not Prince Hamlet, nor was meant to be; Am an attendant lord, one that will do To swell a progress, start a scene or two, Advise the prince; no doubt, an easy tool, Deferential, glad to be of use, Politic, cautious, and meticulous; Full of high sentence, but a bit obtuse; At times, indeed, almost ridiculous— Almost, at times, the Fool.   I grow old… I grow old… I shall wear the bottoms of my trousers rolled.   Shall I part my hair behind? Do I dare to eat a peach? I shall wear white flannel trousers, and walk upon the beach. I have heard the mermaids singing, each to each.   I do not think that they will sing to me.   I have seen them riding seaward on the waves Combing the white hair of the waves blown back When the wind blows the water white and black.   We have lingered in the chambers of the sea By sea-girls wreathed with seaweed red and brown Till human voices wake us, and we drown.

Liên kết ngoài

• Bản tình ca của J. Alfred Prufrock trong văn hóa Thế giới
• Chủ nghĩa hiện đại