Cách mạng Tunisia

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cách mạng Hoa Nhài
Địa điểm  Tunisia
Ngày 18 tháng 12, 2010 – nay
Đặc điểm Diễu hành, strike action, riots.
Tử vong 78+[1]
Thương vong 94[1]
Cách mạng hoa nhài

Cách mạng Hoa Nhài (Hoa Lài)[2][3] gồm những cuộc biểu tình đang diễn ra ở Tunisia, trong đó người dân xuống đường biểu tình để phản đối chính quyền Tunisia. Các cuộc biểu tình và bạo loạn được báo cáo đã bắt đầu trong vấn đề thất nghiệp, giá cả thực phẩm tăng, chính quyền tham nhũng,[4] tự do ngôn luận[5]mức sống của người dân thấp. Các cuộc biểu tình lên tới đỉnh điểm bằng sự lật đổ tổng thống Zine El Abidine Ben Ali, người đã từ bỏ chức tổng thống và bỏ chạy Tunisia ngày 14 tháng 1 năm 2011 sau 23 năm cầm quyền.[6][7]

Các cuộc biểu tình bắt đầu vào tháng 12 năm 2010 khi Mohamed Bouazizi đã tự thiêu sau khi cảnh sát tịch thu hàng sản xuất của mình.[8] Các cuộc biểu tình tạo lên một làn sóng mạnh mẽ nhất của tình trạng bất ổn xã hội và chính trị ở Tunisia trong ba thập kỷ qua[9][10] và đã có một số người bị thương và tử vong. Sau khi Ben Ali bỏ chạy, một cuộc bầu cử mới được kêu gọi thực hiện trong vòng 60 ngày. Các cuộc biểu tình cũng được gọi là Cách mạng Jasmine (Cách mạng hoa nhài) trên các phương tiện truyền thông phương Tây trong việc giữ với các thuật ngữ địa chính trị của cuộc "cách mạng sắc màu". Sau khi kết thúc cuộc biểu tình thì theo thống kê có khoảng 219 người bị tử vong[11].

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Đây được coi là cuộc cách mạng dân chủ phi bạo lực của nhân dân Tunisia, được đặt tên theo loài hoa của quốc gia, nổi dậy khiến Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali của nước này bị lật đổ.[12] Tổng thống Ben Ali từ chức sau 23 năm đương nhiệm.

Tổng thống bị lật đổ Ben Ali cùng gia đình bay sang Ả Rập Saudi. Ông Ben Ali ký đơn từ chức sau khi bị Tòa án Hiến pháp Tunisia phế truất hôm 14.1. Theo quy định, Chủ tịch Quốc hội Foued Mebazaa tạm thời đảm trách quyền điều hành đất nước cho đến khi Tunisia tiến hành bầu cử tổng thống mới.

Ông Mebazaa cam kết sẽ tiến hành ngay các cải cách chính trị - kinh tế - xã hội để đảm bảo ổn định quốc gia, và hình thành một "chính phủ đoàn kết, theo đuổi lợi ích tốt nhất cho đất nước". Hội đồng Hiến pháp - cơ quan pháp lý cao nhất về các vấn đề hiến pháp - cũng tuyên bố cuộc bầu cử tổng thống mới sẽ được tổ chức chậm nhất trong vòng 60 ngày kể từ 14/1.

Pháp từng là đồng minh thân cận nhất của Tổng thống bị lật đổ Ben Ali, cũng tuyên bố người dân Tunisia có quyền được bày tỏ nguyện vọng dân chủ và kêu gọi sớm tổ chức bầu cử tại nước này. Thủ tướng Đức Angela Merkel thúc giục Tunisia nên thực thi một "nền dân chủ thực sự".[13]

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng thống độc tài Zine El Abidine Ben Ali, trước kia là một nhân vật quân sự, đã nắm quyền từ năm 1987. Tại Tunisia, Tổng thống được bầu lại với đại đa số phiếu sau mỗi nhiệm kỳ 5 năm. Ông chỉ định một Thủ tướng và nội các, thủ tướng không đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập chính sách. Các thống đốc vùng và các cơ quan hành chính địa phương cũng do chính phủ trung ương chỉ định. Phần lớn các thị trưởng và các hội đồng thành phố được bầu ra với hầu như tất cả các ghế đều thuộc đảng của Tổng thống.

Chế độ liên tục thông qua các điều luật khiến họ có vẻ là dân chủ với những nhà quan sát từ bên ngoài. Từ năm 1987, Tunisia đã nhiều lần cải cách hệ thống chính trị. Họ đã chính thức xoá bỏ hệ thống tổng thống trọn đời và mở cửa nghị viện cho các đảng đối lập. Tuy nhiên, trên thực tế mọi quyền lực được tập trung chính thức trong tay tổng thống và đảng của ông.

Ngoài chính sách cai trị cứng rắn, tình trạng tham nhũng, hối lộ ở Tunisia, đã trở thành quốc nạn, đã được bảo kê bởi gia đình cựu tổng thống và gia đình vợ ông ta, tạo điều kiện cho tệ nạn này phát triển và chính sự bất công do nạn tham nhũng, hối lộ hoành hành đã trở thành một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của chế độ Ben Ali.

Internet bị giới hạn chặt chẽ, gồm cả các site như YouTube.[14] Tuy nhiên, internet đã có sự phát triển vượt bậc với hơn 1,1 triệu người sử dụng và hàng trăm quán cafe internet, được gọi là ‘publinet.’ Điều này phần lớn liên quan tới nạn thất nghiệp trên diện rộng và thiếu dân chủ cùng các cơ hội khiến hàng triệu người bị thất nghiệp. Các nhóm nhân quyền độc lập, như Ân xá Quốc tế, đã đưa ra tài liệu rằng các quyền cá nhân không được tôn trọng.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Gov't: More than 78 deaths in Tunisian unrest
  2. ^ Yasmine Ryan (26 tháng 1 năm 2011). “How Tunisia's revolution began – Features”. Al Jazeera English. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2011. 
  3. ^ “Wikileaks might have triggered Tunis’ revolution”. Alarabiya.net. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2011. 
  4. ^ Spencer, Richard. “Tunisia riots: Reform or be overthrown, US tells Arab states amid fresh riots”. Telegraph. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2011. 
  5. ^ Ryan, Yasmine. “Tunisia's bitter cyberwar”. Al Jazeera English. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2011. 
  6. ^ Wyre Davies (15 tháng 12 năm 2010). “BBC News – Tunisia: President Zine al-Abidine Ben Ali forced out”. Bbc.co.uk. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2011. 
  7. ^ Uprising in Tunisia: People Power topples Ben Ali regime: Indybay
  8. ^ Tunisia suicide protester Mohammed Bouazizi dies, BBC, January 5, 2011.
  9. ^ “Tunisia's Protest Wave: Where It Comes From and What It Means for Ben Ali | The Middle East Channel”. Mideast.foreignpolicy.com. 3 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2011. 
  10. ^ Borger, Julian (29 tháng 12 năm 2010). “Tunisian president vows to punish rioters after worst unrest in a decade”. The Guardian (Guardian Media Group). Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2010. 
  11. ^ http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12335692
  12. ^ http://laodong.com.vn/Tin-tuc/Tunisia-Bao-loan-lan-rong-hon-40-tu-nhan-thiet-mang/29346
  13. ^ http://laodong.com.vn/Tin-tuc/Tunisia-chao-dao-trong-Cach-mang-hoa-nhai/29375
  14. ^ http://www.hrw.org/en/reports/2005/11/14/false-freedom-0

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]