Khởi nghĩa Warszawa

Khởi nghĩa Warszawa Một phần của Chiến dịch Giông tố trong Chiến tranh Xô-Đức Bản đồ mô tả diễn biến cuộc khởi nghĩa Warszawa . Thời gian 1 tháng 8 - 2 tháng 10 năm 1944 Địa điểm Khu vực Warszawa và vùng phụ cận Kết quả Cuộc khởi nghĩa của Ba Lan bị quân Đức dập tắt Tham chiến Armia Krajowa Armia Ludowa Liên Xô Tập đoàn quân Ba Lan số 1 Hoa Kỳ Vương quốc Anh Nam Phi Đức Quốc xã Chỉ huy Tadeusz Bór-Komorowski   Tadeusz Pełczyński   Antoni Chruściel   K. K. Rokossovsky Zygmunt Berling Walter Model Nikolaus von Vormann Rainer Stahel Erich von dem Bach Heinz Reinefarth Bronislav Kaminski Bản mẫu:Country data Шеврон українських національних частин у складі німецької армії 1944 рік.png P. G. Dyachenko Lực lượng Tính riêng quân khởi nghĩa Ba Lan: 20.000 - 49.000 (ban đầu) 13.000 - 25.000 (ban đầu) Tổn thất Quân khởi nghĩa Ba Lan 10.000 chết, 5.200-6.200 mất tích, 5.000 bị thương, 15.000 bị bắt Tập đoàn quân Ba Lan số 1 5.660 thương vong Dân thường Ba Lan 150.000-200.000 bị giết , 700.000 bị xua đuổi khỏi thành phố. German forces: 7.000–9.000 chết 7.000 mất tích 9.000 bị thương 2.000 bị bắt 310 xe tăng, xe bọc thép, 340 ôtô, 22 đại bác, 1 máy bay .

Cuộc Khởi nghĩa Warszawa (tiếng Ba Lan: powstanie warszawskie) là một cuộc nổi lớn diễn ra trong thế chiến thứ hai do lực lượng kháng chiến Ba Lan quân đội Krajowa (tiếng Ba Lan: Armia Krajowa) tiến hành để giải phóng Warszawa từ tay Đức quốc xã. Cuộc nổi dậy được tiến hành nhằm vào thời điểm quân đội Xô-viết đang tấn công tiếp cận tuyến sông Wisla. Theo nhận định của những người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa này, trước sức ép của quân đội Liên Xô, quân Đức sẽ buộc phải rút chạy. Tuy nhiên, quân đội Đức Quóc xã không những không bỏ Warszawa mà còn tập trung về đây 5 sư đoàn xe tăng và các sư đoàn bộ binh mạnh cùng nhiều đơn vị cơ giới SS, cảnh vệ, cảnh sát và quân lê dương. Một mặt, các sư đoàn xe tăng Đức đã chặn đứng cuộc tấn công của xe tăng Liên Xô ở bờ Đông sông Wisla, phong tỏa ác đầu cầu, buộc quân Liên Xô phải dừng lại. Mặt khác, các lực lượng SS và cơ giới Đức dưới quyền chỉ huy của tướng SS gốc Ba Lan Erich von dem Bach-Zalewski đã tập hợp đủ lực lượng đánh bại quân khởi nghĩa Ba Lan, tàn sát thường dân Ba Lan. Liên Xô và các đồng minh Anh, Hoa Kỳ đã tổ chức cầu hàng không để tiếp thế cho những người khởi nghĩa và dùng không quân dể yếm hộ cho họ. Tuy nhiên, các hoạt động đường không đã không thể xoay chyển được tình thế trên mặt đất.

Cuộc nổi dậy bắt đầu từ ngày 1 tháng 8 năm 1944, là một phần trong kế hoạch nổi dậy trong toàn quốc, tức Chiến dịch Tempest, khi Hồng quân tiến về Warszawa. Mục tiêu chính của quân Ba Lan là đánh đuổi quân Đức khỏi thành phố, góp phần vào nỗ lực của phía Đồng minh nhằm đánh bại phe Trục. Mục tiêu thứ yếu là nhằm giải phóng Warszawa trước quân Liên Xô, nhằm khẳng định chủ quyền của Ba Lan, bằng cách năng cao uy thế của Chính phủ lưu vong Ba Lan tại London, trước khi Ủy ban Giải phóng dân tộc Ba Lan, do Liên Xô hỗ trợ, giành chính quyền. Ngoài ra, nguyên nhân trước mắt còn phải kể đến việc Đức bố ráp thanh niên Ba Lan, và Đài phát thanh Moscow kêu gọi khởi nghĩa.^{[cần dẫn nguồn]}

Ban đầu, phía Ba Lan thiết lập quyền kiểm soát trên hầu hết thành phố, nhưng phía Liên Xô lờ đi các nỗ lực của Ba Lan nhằm thiết lập liên lạc qua radio, và ngừng tiến xa hơn ngoại vi thành phố.^{[cần dẫn nguồn]} Giao tranh quyết liệt giữa quân Đức và quân nổi dậy Ba Lan diễn ra. Tới ngày 14 tháng 9, Quân đoàn 1 Ba Lan (quân Ba Lan dưới quyền chỉ huy của Liên Xô) chiếm được bờ đông sông Wisła đối diện với các vị trí của quân nổi dậy; nhưng chỉ 1.200 người vượt được sang bờ tây, và họ không nhận được tiếp viện từ quân chủ lực Liên Xô. Việc này, cũng như việc không quân Liên Xô, chỉ cách thành phố 5 phút bay không can thiệp, dẫn đến lời cáo buộc Joseph Stalin cố ý dừng quân để cuộc khởi nghĩa thất bại, và lực lượng quốc gia Ba Lan bị đàn áp.

Winston Churchill khẩn nài với Stalin và Franklin D. Roosevelt để hỗ trợ cho lực lượng đồng minh Ba Lan, nhưng không có kết quả. Tiếp đó, dù chưa được phía Liên Xô chấp thuận sử dụng đường giao không, Churchill cho 200 máy bay tầm thấp thả dù tiếp tế, do không lực Hoàng gia Anh, không lực Nam Phi, và không lực Ba Lan tiến hành, dưới sự chỉ huy của Bộ Tổng chỉ huy Anh. Sau này, khi được phía Liên Xô chấp thuận mở đường giao không, không quân Hoa Kỳ tiến hành thả dù tiếp tế qui mô lớn sử dụng máy bay tầm cao trong chiến dịch Frantic.

Mặc dù không có thống kê chính xác về số thương vong, nhưng người ta cũng ước tính khoảng 16.000 quân khởi nghĩa Ba Lan bị giết, 6.000 quân bị thương nặng. Thêm vào đó, khoảng 150.000 tới 200.000 thường dân Ba Lan bị chết, phần lớn bị sát hại hàng loạt. Những người Do Thái vốn được người Ba Lan che giấu cũng bị phát hiện trong các cuộc truy quét và trục xuất hàng loạt các khu phố của thành phố. Phía Đức quốc xã mất hơn 8.000 binh lính chết và mất tích, 9.000 bị thương. Trong cuộc giao tranh, khoảng 25% các tòa nhà ở Warszawa bị phá hủy. Sau khi quân khởi nghĩa đầu hàng, quân Đức tiến hành cuộc tàn phá có hệ thống thêm khoảng 35% thành phố từ dẫy phố này tới dẫy phố khác. Cộng với các thiệt hại trước đó trong cuộc Cuộc xâm lược Ba Lan 1939 và Cuộc nổi dậy Ghetto Warszawa năm 1943, tới tháng 1 năm 1945, khi quân Liên Xô tiến vào, hơn 85% thành phố đã bị Đức quốc xã phá hủy.

Gallery

• 

  German guards next to a guardhouse and a bunker at the Puławska Street gate to the base of air defence units (Flakkaserne) located at the old Polish base between Puławska and Rakowiecka Streets.) July 1944

• 

  German guards next to a guardhouse and a bunker at the Puławska Street gate to the base of air defence units (Flakkaserne) located at the old Polish base between Puławska and Rakowiecka Streets.) July 1944

• 

  Aleje Szucha street with German bunker on the right side of the street viewed from Unii Lubelskiej Square. Behind the barriers lies German district sometimes called “German Ghetto”. July 1944

• 

  Aleje Szucha street with German bunker on the right side of the street viewed from Unii Lubelskiej Square. Behind the barriers lies German district sometimes called “German Ghetto”. July 1944

• 

  Guardhouse and a bunker at the gate to the Stauferkaserne base at Rakowiecka 4 Street housing an SS battalion. View from Rakowiecka street corner with Kazimierzowska street. July 1944

• 

  Month before Warsaw Uprising: Guardhouse and a bunker in front of City Headquarters building at 4 Piłsudski Square in the back townhouses along of Krakowskie Przedmieście street, from the left: 40 (fragment), 38 and 36 (ruins). July 1944

• 

  Bunker and gate of Abschnittwache Nord (so called Nordwache) building at Żelazna 75a street behind barbed wire obstacles “Cheval de fries” July 1944

• 

  German bunker on Kierbiedź Bridge.July 1944

• 

  German bunker in front of National Museum in Aleje Jerozolimskie. July 1944

• 

  Bunker in front of gate to University of Warsaw converted to a base for Wehrmacht viewed from Krakowskie Przedmieście Street. July 1944

• 

  Insurgents from "Chrobry I" Battalion in front of German police station “Nordwache” at the junction of Chłodna and Żelazna Streets. 3 August 1944

• 

  Insurgents from Ruczaj Battalion after fight for Mała PASTa building take pictures at the main entrance at Piusa 19 Street next to a bunker. 24 August 1944

• 

  Members of the SS-Sonderregiment Dirlewanger in Warsaw in window of townhouse at Focha 9 Street. In the glass reflection one can see details of the townhouse on the opposite side of the street at Focha 8 Street August 1944

• 

  SS-Gruppenführer Heinz Reinefarth "Butcher of Wola" (left, in Cossack headgear) and the Regiment III of Cossacks of Jakub Bondarenko during Warsaw Uprising around Wolska street. Third Regiment of Cossacks contained a mix of Cossacks from many regions, and Jakub Bondarenko was commanding 5th Regiment of Kuban Cossack Infantry

• 

  One of the German POW's from PAST-a building at Zielna 37 street, was SS-Sturmscharführer, who supposedly was terrorizing other defenders 20 August 1944

• 

  German soldier killed by insurgents during attack on Mała PASTa. 23 August 1944

• 

  Azeri SS volunteer formation during the Warsaw Uprising.

• 

  Polish victims of the Wola massacre burned by members of so-called Verbrennungskommando.

• 

  People of Wola district leaving the city after the failed Uprising.

• 

  Barricade erected such on Napoleon Square. In background: captured Hetzer tank destroyer. 3 August 1944

• 

  Prudential Building in 1945

Chú thích

http://www.youtube.com/watch?v=Mnxvdz65y8s&feature=related

Đọc thêm

Xem http://www.polishresistance-ak.org/FurtherR.htm for more English language books on the topic.

• (tiếng Ba Lan) Bartoszewski, Władysław T. (1984). Dni Walczącej Stolicy: kronika Powstania Warszawskiego. Warsaw: Muzeum Powstania Warszawskiego; Świat Książki. ISBN 978-83-7391-679-1. 
• (tiếng Ba Lan) Borkiewicz, Adam (1957). Powstanie warszawskie 1944: zarys działań natury wojskowej. Warsaw: PAX. 
• (tiếng Ba Lan) Ciechanowski, Jan M. (1987). Powstanie warszawskie: zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Państwowy Instytut Wydawniczy. ISBN 83-06-01135-X. 
• (tiếng Ba Lan) Kirchmayer, Jerzy (1978). Powstanie warszawskie. Książka i Wiedza. ISBN 83-05-11080-X. 
• (tiếng Ba Lan) Przygoński, Antoni (1980). Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. Państwowy Instytut Wydawniczy. ISBN 83-01-00293-X. 
• Borodziej, Włodzimierz (2006). The Warsaw Uprising of 1944. Translated by Barbara Harshav. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-20730-4. 
• Borowiec, Andrew (2001). Destroy Warsaw! Hitler's punishment, Stalin's revenge. Westport, Connecticut: Praeger. ISBN 0-275-97005-1. 
• Ciechanowski, Jan M. (1974). The Warsaw Uprising of 1944. Cambridge University Press. ISBN 0-521-20203-5. 
• Davies, Norman (2004). Rising '44. The Battle for Warsaw (ấn bản 1). New York: Viking. ISBN 978-0-670-03284-6. 
• Forczyk, Robert (2009). Warsaw 1944; Poland's big for freedom Osprey Campaign Series #205. Osprey Publishing. ISBN [[Đặc biệt:Nguồn sách/978184033520|978184033520 [[Thể loại:Trang có lỗi ISBN]]]] . 
• Karski, Jan (2001). Story of a Secret State. Safety Harbor, Florida: Simon Publications. ISBN 978-1-931541-39-8. 
• Komorowski, Tadeusz (1984). The Secret Army (ấn bản 1). Nashville: Battery Press. ISBN 978-0-89839-082-7. 
• Blejwas, Stanley. “A Heroic Uprising in Poland”. A Heroic Uprising in Poland. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2010. 

Liên kết ngoài

• Warsaw Rising Museum in Warsaw
• The Warsaw Rising
• The Warsaw Uprising – 1.VIII.1944
• Warsaw Uprising CNN Special
• Warsaw Uprising of 1944 at Polonia Today
• Warsaw Rising: The Forgotten Soldiers of World War II. Educator Guide
• Warsaw Uprising 1944 A source for checking data used in this page and offers of material and help.
• Polish Resistance page provides information and maps which may be freely copied with attribution.
• Warsaw Life: A detailed account of the 1944 Warsaw Rising, including the facts, the politics and first-hand accounts
• Polish Boy Scouts Deliver "AK" Mail
• The Warsaw Uprising daily diary, written in English by Eugenuisz Melech, on the events as they happened.
• Anglo-Polish Radio ORLA.fm Has broadcast several historical programmes on the Warsaw Uprising

• (tiếng Ba Lan) Website summarizing many publications against decision to initiate Warsaw Uprising
• (tiếng Ba Lan) Dariusz Baliszewski, Przerwać tę rzeź! Tygodnik "Wprost", Nr 1132 (8 August 2004)
• (tiếng Đức) Warschau – Der letzte Blick German aerial photos of Warsaw taken during the last days before the Warsaw Uprising
• Count Ralph Smorczewski – Daily Telegraph obituary
• Interview with Warsaw Uprising veteran Stefan Bałuk The State We're In from Radio Netherlands Worldwide