Kiều Phú

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Kiều Phú (1447 - ?) [1], tự: Hiếu Lễ; là một danh thần triều trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Kiều Phú là người xã Lạp Hạ, huyện Ninh Sơn (sau đổi là Yên Sơn), phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay là thôn Vĩnh Phúc, xã Liệp Tuyết, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội) [2].

Sinh ra trong một gia đình nghèo khó, lớn lên ông phải đi làm thuê. song vì thông minh và ham học, nên mẹ ông đã cho ông theo học với Trạng nguyên Nguyễn Trực ở xã Nghĩa Hương cùng huyện.

Được thầy giáo tận tình dạy dỗ, bạn bè quý mến giúp đỡ, và nỗ lực của bản thân, Kiều Phú đã thi đỗ kỳ thi Hươngthi Hội. Trong kỳ thi Hội năm Ất Mùi (1475), dưới triều vua Lê Thánh Tông, Kiều Phú đã đỗ "đệ nhị giáp đồng tiến sĩ xuất thân" (Hoàng giáp) lúc 28 tuổi [3].

Nhưng sau đó, vì mẹ lâm bệnh mất, nên ông phải xin về chịu tang, rồi mới nhận chức quan. Theo sử liệu, thì ông từng giữ chức Giám sát ngự sử xứ Kinh Bắc, và chức Tham chính tại triều [4].

Ngoài là một danh thần, Kiều Phố còn là một học giả uyên thâm [3]. Theo bài "Hậu tự" do ông đề năm Quý Sửu (1493) có trong Lĩnh Nam chích quái, thì ông là một trong số người đã nhuận chính và bổ sung cho quyển sách này.

Hiện ở thôn Liệp Hạ có nhà thờ Kiều phú, và ở huyện Quốc Oai có Trường trung học cơ sở Kiều Phú.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ghi theo các sách tham khảo. Theo bài viết "Về Liệp Hạ thăm nhà thờ danh nhân Kiều Phú" trên website Báo Mới, thì Kiều Phú sinh năm 1446 và mất năm 1503.
  2. ^ Theo bài viết "Về Liệp Hạ thăm nhà thờ danh nhân Kiều Phú" trên website Báo Mới.
  3. ^ a ă Theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, tr. 302.
  4. ^ Theo Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm, tr. 1115.

Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm, mục: "Kiều Phú". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2003.
  • Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Lĩnh Nam chích quái" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
  • Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, mục từ: "Kiều Phú". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.