Leonidas I

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Leonidas I of Sparta

Tượng Leonidas I.
Sinh khoảng thập niên 540 TCN
Sparta
Mất 11 tháng 8, 480 TCN
Thermopylae
Con cái Pleistarchus
Cha mẹ Anaxandridas II

Leonidas (phát âm /liːˈɒnɨdəs/,[1] tiếng Hy Lạp: Λεωνίδας, Leōnidas) là vua của Sparta. Năm sinh của ông không được xác định rõ, tuy nhiên Paul Cartledge đã thu hẹp ngày sinh của Vua Leonidas xung quanh năm 540 TCN.

Thực chất, Leonidas I không phải là người con cả của cha mình mà là người con thứ 3. Theo Herodotus, mẹ của Leonidas là cháu gái của cha. Bởi vì không phải là người thừa kế chính thức, nên sau khi Leonidas lên ngôi, ông đã không được miễn tham dự "agoge" - các trường công lập mà ở đó, các con trai của tất cả thường dân Sparta phải hoàn thành để đạt điều kiện công dân. Do đó, Leonidas chính là một trong số ít vị vua Sparta từng trải qua đào tạo nổi tiếng khắc nghiệt của giới trẻ Sparta.

Leonidas nổi danh trong lịch sử bằng việc là người lãnh đạo Liên Minh Hy Lạp chống lại cuộc xâm lược của đạo quân Persian - Ba Tư hùng mạnh. Ông mất trong trận đánh Thermopylae - trận đánh này đã ghi tên mình vào cả lịch sử lẫn truyền thuyết.

Thermopylae[sửa | sửa mã nguồn]

Nhận được lời thỉnh cầu từ lực lượng Liên Minh Hy Lạp, nhằm giúp Đại Hy Lạp chống lại cuộc xâm lăng của đế chế Ba Tư. Người Sparta đã tham khảo ý kiến từ đền Oracle ở Delphi. Ở đây, người Sparta nhận được bài lục ngôn thi sấm truyền:

   Hear your fate, O dwellers in Sparta of the wide spaces;
   Either your famed, great town must be sacked by Perseus' sons,
   Or, if that be not, the whole land of Lacedaemon
   Shall mourn the death of a king of the house of Heracles,
   For not the strength of lions or of bulls shall hold him,
   Strength against strength; for he has the power of Zeus,
   And will not be checked till one of these two he has consumed. 

Tạm dịch:

   Tự quyết định số phận mình, tập hợp người dân Sparta ở khắp mọi nơi,
   Hoặc thành phố nổi tiếng tuyệt với của các ngươi sẽ bị chôn vùi bởi những người con Perseus
   Hoặc, nếu có được không, toàn bộ đất Lacedaemon
   Phải thương tiếc cái chết của một vị vua của nhà Heracles,
   Mặc dù sức mạng của những con sư tử hay bò cũng không giữ được chân ông
   Sức chống sức; chỉ dành cho người có sức mạnh của Zeus
   Chẳng ai biết được một trong hai có sức mạnh này. 

Vào tháng Tám năm 480 trước Công nguyên, Leonidas ước đánh với quân đội Xerxes ở Thermopylae dẫn theo chỉ một lực lượng khoảng 300 chiến binh Sparta. Có rất nhiều giả thuyết khác nhau về lý do tại sao Leonidas chỉ đi với một lực lượng nhỏ như vậy. Theo Herodotus: "Leonidas dẫn theo 300 quân đội chính quy tinh nhuệ, để tầm nhìn của họ có thể khuyến khích quân đội miền Nam, giúp chúng dám đấu tranh và ngăn chúng đầu hàng. Ngoài ra, lực lượng tổng cộng trong trận này của Đại Hy Lạp vào khoảng 4 tới 5 ngàn quân. Đội quân này phải chiến đấu với số lượng khổng lồ 80.000 tới 290.000 chiến binh có vũ trang của quân Ba Tư.

Xerxes chờ đợi bốn ngày mới tấn công, hy vọng những người Hy Lạp sẽ rút lui. Cuối cùng, Ba Tư tấn công vào ngày thứ năm. Leonidas và những người chiến binh của mình đẩy lùi cuộc tấn công trực diện của Ba Tư trong ngày thứ năm và thứ sáu, giết chết khoảng 20.000 quân địch và mất khoảng 2.500 quân. Các đơn vị tinh nhuệ Ba Tư sợ là người Hy Lạp "bất tử" nên đành quay lại, hai anh em Xerxes (Abrocomes và Hyperanthes) đã chết trong trận này. Vào ngày thứ bảy (ngày 11 Tháng Tám), một kẻ phản bội Hy Lạp là Ephialtes, dẫn Ba Tư tới khúc núi phía sau của người Hy Lạp. Lúc đó Leonidas điều lại tất cả các quân đội Hy Lạp và chỉ giữ lại 300 chiến binh Sparta của ông, 900 người Helots, và 700 Thespians. Họ tuyên bố rằng họ sẽ không từ bỏ Leonidas và những người theo ông. lãnh đạo của họ là Demophilus, con trai của Diadromes, và như Herodotus viết: " Do đó họ sống với Sparta và cũng chết với Sparta"

Một giả thuyết của Herodotus là Leonidas đã thoái bớt quân bởi vì ông lo cho sự an toàn của họ. Nhà vua đã có thể đã khôn ngoan để giữ gìn những quân Hy Lạp cho những trận chiến trong tương lai chống lại người Ba Tư, nhưng ông biết rằng không bao giờ có thể bỏ quân Sparta. Mặt khác, các binh sĩ ở lại phía sau là để bảo vệ đường thoát của họ chống lại các kỵ binh Ba Tư. Vì thế, ông đã chọn để bỏ tất cả các quân trừ Thespians và Helots và lưu lại vinh quang cho Sparta.

Ngôi mộ của Leonidas ngày hôm nay nằm ở phần phía bắc của thành phố hiện đại Sparta. Ngoài ra, có một đài tưởng niệm tại khu vực của trận Thermopylae, được gọi là "Tượng đài Leonidas" để vinh danh ông. Ở đó có một bức tượng bằng đồng của Leonidas khắc đơn giản là: "Μολών λαβέ" ("Hãy tới đây mà lấy!") Đó là khi người Sparta nói khi người Ba Tư yêu cầu họ hạ vũ khí. Sự sùng bái anh hùng Sparta Leonidas tồn tại mãi cho đến kỷ nguyên Antonines.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ The Columbia Encyclopedia, s.v. "Leonidas", http://www.bartleby.com/65/le/Leonidas.html (truy cập 9 tháng 5, 2009)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]