Marathon (thể thao)

Một cuộc đua Marathon tại Frankfurt, Đức

Marathon (phát âm tiếng Việt: ma-ra-tông) là một cuộc đua chạy bộ đường trường với chiều dài chính thức là 42.195 km. Sự kiện này được đặt theo một câu chuyện ngụ ngôn về một chiến binh Hy Lạp tên là Pheidippides, một người đưa thư đã chạy từ địa điểm diễn ra trận chiến Marathon tới thành Athena. Tính chính xác về lịch sử của nhân vật này vẫn còn gây tranh cãi đặc biệt bởi nó trái ngược với bộ sử "Historiai" của nhà sử học Herodotos thời Hy Lạp cổ đại.

Marathon là một trong những sự kiện đầu tiên của Olympic hiện đại năm 1896, nhưng đến tận năm 1921 thì chiều dài của cuộc đua mới được tiêu chuẩn hóa. Hiện nay có hơn 800 vận động viên marathon tranh tài hàng năm trên khắp thế giới, phần lớn người tham dự là những vận động viên nghiệp dư hoặc những người bình thường tham gia với mục đích giải trí. Những cuộc đua marathon lớn hơn có thể có hàng nghìn người tham dự.

Lịch sử

Cái tên Marathon bắt nguồn từ câu chuyện của huyền thoại Pheidippides, một sứ giả đưa thư người Hy Lạp. Câu truyện kể rằng ông được gửi từ cánh đồng Marathon (thị trấn Marathon) tới thành Athena để thông báo về việc quân Ba Tư đã bị đánh bại trong trận Marathon. Truyền thuyết kể rằng ông đã chạy không nghỉ và khi đến nơi thì hét to "Νενικήκαμεν" (Nenikékamen, "Chúng ta đã chiến thắng") trước khi gục ngã và qua đời.

Marathon trong Olympics hiện đại

Khi ý tưởng về một Olympics hiện đại trở thành hiện thực cuối thế kỷ 19, những người khởi xướng và tổ chức muốn tìm đến một sự kiện nổi tiếng mang tính vĩ mô và họ đã nhớ đến chiến thắng của người Hy Lạp. Ý tưởng tổ chức Marathon được khởi xướng bởi Michel Bréal, người muốn có một sự kiện tiêu biểu cho thế vận hội Olympics đầu tiên năm 1896 tại Athens. Ý tưởng nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của Pierre de Coubertin, nhà sáng lập Olympics hiện đại, cũng như nhiều người Hy Lạp khác. Những người Hy Lạp đã tổ chức cuộc đua có chọn lọc đầu tiên của Marathon và người chiến thắng trong cuộc đua đầu tiên là Charilaos Vasilakos với thành tích 3 giờ 18 phút. Người chiến thắng đầu tiên trong một cuộc đua Marathon tại Olympics là Spyridon Louis, một người Hy Lạp làm nghề đưa nước. Ông đã giành chiến thắng với thời gian 2 giờ 58 phút và 50 giây.

Cuộc đua Marathon cho nữ giới được giới thiệu tại Olympics mùa hè 1984 tổ chức tại Los Angeles và người chiến thắng là Joan Benoit của Mỹ với thành tích 2 giờ 24 phút 52 giây.

Độ dài chặng đua

Danh sách độ dài chính thức của các cuộc đua Marathon từ năm 1896

Năm	Độ dài chặng đua (kilometres)	Độ dài chặng đua (dặm)
1896	40	24.85
1900	40.26	25.02
1904	40	24.85
1906	41.86	26.01
1908	42.195	26.22
1912	40.2	24.98
1920	42.75	26.56
từ 1924	42.195	26.22

Những kỷ lục thế giới

Top 10 kỷ lục mọi thời đại

Nam

Thời gian	Vận động viên	Quốc gia	Ngày	Địa điểm
2h03:59	Haile Gebrselassie		28 tháng 9 2008	Berlin
2h04:55	Paul Tergat		28 tháng 9 năm 2003	Berlin
2h04:56	Sammy Korir		28 tháng 9 2003	Berlin
2h05:15	Martin Lel		13 tháng 4 2008	London
2h05:24	Samuel Wanjiru		13 tháng 4 2008	London
2h05:30	Abderrahim Goumri		13 tháng 4 2008	London
2h05:36	James Kwambai		28 tháng 9 2008	Berlin
2h05:38	Khalid Khannouchi		14 tháng 4 2002	London
2h05:49	William Kipsang		13 tháng 4 2008	Rotterdam
2h05:50	Evans Rutto		12 tháng 10 2003	Chicago

Nữ

Thời gian	Vận động viên	Quốc gia	Ngày	Địa điểm
2h15:25	Paula Radcliffe		13 tháng 4 2003	London
2h18:47	Catherine Ndereba		7 tháng 10 2001	Chicago
2h19:12	Mizuki Noguchi		25 tháng 9 2005	Berlin
2h19:19	Irina Mikitenko		28 tháng 9 2008	Berlin
2h19:36	Deena Kastor		23 tháng 4 2006	London
2h19:39	Sun Yingjie		19 tháng 10 năm 2003	Bắc Kinh
2h19:41	Yoko Shibui		26 tháng 9 2004	Berlin
2h19:46	Naoko Takahashi		30 tháng 9 2001	Berlin
2h19:51	Zhou Chunxiu		12 tháng 3 2006	Seoul
2h20:42	Berhane Adere		22 tháng 10 2006	Chicago