Ngày thứ Tư tro bụi (bài thơ)

Ngày thứ Tư tro bụi (tiếng Anh: Ash Wednesday) – là một bài thơ dài đầu tiên kể từ khi Eliot cải đạo sang Anh giáo vào năm 1927. Bài thơ này in năm 1930 nói về cuộc đấu tranh của những người thiếu lòng tin trong quá khứ và đang khát khao hướng về Thiên Chúa. Nhà thơ Anh Edwin Muir cho rằng “Ngày thứ Tư tro bụi là một trong những bài thơ hay nhất, hoàn hảo nhất của T. S. Eliot”. Cùng với các tác phẩm: Bản tình ca của J. Alfred Prufrock, Đất hoang, Những kẻ rỗng tuếch, Bốn khúc tứ tấu - Ngày thứ Tư tro bui là một tác phẩm rất quan trọng của thơ ca thế giới trong thế kỷ XX.

Thứ Tư tro bui. Tranh của Carl Spitzweg

Tổng quát

Ngày thứ tư tro bụi hay Thứ tư Lễ Tro (Ash Wednesday) – một khái niệm đặc thù của Kitô giáo. Đây là tên gọi của ngày bắt đầu Mùa Chay bốn mươi ngày, khi Chúa Thánh Linh đưa Chúa Giê-su đến nơi hoang mạc (Phúc âm Matthew 4:1-11). Hình dung từ “tro bụi” gắn liền với lễ xưng tội của ngày này: kẻ xưng tội lấy tro vẽ hình thập giá lên trán và nhắc lại lời chép trong Kinh Thánh: “Ngươi là bụi, ngươi sẽ trở về bụi” (Sách Sáng thế 3:19).

Trường ca Ngày thứ tư tro bụi đánh dấu một bước ngoặt trong sáng tạo của Eliot: chuyển từ sự thất vọng, hoài nghi – là đặc trưng của dòng văn học “thế hệ mất mát”(lost generation) thập niên 20 đến sự tìm tòi những giá trị bền vững, chắc chắn hơn. Eliot tìm thấy những giá trị này ở Anh giáo, tuy vậy quan niệm triết học-đạo đức của ông có nhiều chỗ không trùng hợp với giáo luật chính thống. Nhà thơ hiểu những khái niệm như: con người, cuộc sống, văn hóa, đạo lý… một cách rộng hơn, phong phú hơn, mà đặc biệt là mang tính nhân văn nhiều hơn. Trong trường ca này bắt đầu hình thành một quan niệm triết học mới xuyên suốt những sáng tác của ông trong ba thập kỷ tiếp theo mà Bốn khúc tứ tấu là một tác phẩm tiêu biểu.

Trích Ngày thứ Tư tro bụi

I   Bởi tôi không còn hi vọng quay về Bởi không còn hi vọng Bởi tôi không còn hi vọng quay về Quà tặng và đam mê của người ta không sưởi ấm Tôi giờ không còn ao ước bay xa (Chẳng lẽ chim ưng già còn giang đôi cánh?) Chẳng lẽ lại đi khóc than Khi hiểu ra là đã không còn sức mạnh?   Bởi tôi không hi vọng còn nhìn thấy mặt Niềm vinh quang mong manh chỉ trong phút chốc Bởi vì tôi không suy nghĩ, đợi chờ Bởi tôi biết rằng tôi không biết được bao giờ Quyền lực đi qua đâu là đích thực Bởi không còn dòng nước Với cỏ và hoa đã không tìm lại bao giờ.   Bởi tôi biết rằng thời gian mãi mãi là thời gian Và nơi chốn mãi mãi là nơi chốn Và những gì hiện hữu chỉ thuộc về một thời gian Và chỉ thuộc về một chốn Những gì tôi có được tôi cảm thấy bằng lòng Tôi không cần vẻ mặt hân hoan, sôi nổi Và không cần giọng nói Bởi tôi không còn hi vọng quay về Nên tôi vui rằng tôi phải tạo ra Một điều gì đem lại niềm vui vẻ.   Và tôi lạy Chúa lòng lành Và cầu xin để cho tôi được quên Tất cả những gì tôi từng tranh cãi Để cho tôi nhận thấy Bởi tôi không còn hi vọng quay về Tôi nói những lời này là để cho Cái đã kết thúc không bắt đầu trở lại Để người phán xét sẽ tỏ lòng thương.   Bởi những đôi cánh kia đã chẳng bay lên Vào bầu trời như những cánh chim Vào bầu trời bây giờ khô khan bé bỏng Bé bỏng và khô khan hơn nỗi ước mong Dạy cho chúng ta sự hờ hững và quan tâm Dạy cho chúng ta biết ngồi trong tĩnh lặng.   Xin cầu nguyện cho những lỗi lầm trong giờ chết Lời cầu nguyện bây giờ và trong giờ chết của ta. Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

I   Because I do not hope to turn again Because I do not hope Because I do not hope to turn Desiring this man's gift and that man's scope I no longer strive to strive towards such things (Why should the agèd eagle stretch its wings?) Why should I mourn The vanished power of the usual reign?   Because I do not hope to know The infirm glory of the positive hour Because I do not think Because I know I shall not know The one veritable transitory power Because I cannot drink There, where trees flower, and springs flow, for there is nothing again   Because I know that time is always time And place is always and only place And what is actual is actual only for one time And only for one place I rejoice that things are as they are and I renounce the blessèd face And renounce the voice Because I cannot hope to turn again Consequently I rejoice, having to construct something Upon which to rejoice   And pray to God to have mercy upon us And pray that I may forget These matters that with myself I too much discuss Too much explain Because I do not hope to turn again Let these words answer For what is done, not to be done again May the judgement not be too heavy upon us   Because these wings are no longer wings to fly But merely vans to beat the air The air which is now thoroughly small and dry Smaller and dryer than the will Teach us to care and not to care Teach us to sit still.   Pray for us sinners now and at the hour of our death Pray for us now and at the hour of our death.

Liên kết ngoài

• Ngày thứ Tư tro bụi Tiêng Anh