Ngụy Kinh Sinh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ngụy Kinh Sinh
Sinh 20 tháng 5, 1950 (64 tuổi)
Cờ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Bắc Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Quốc tịch Trung Quốc
Công việc nhà văn, nhà hoạt động dân chủ, cựu Hồng vệ binh
Nổi tiếng vì Lãnh đạo phong trào Bức tường Dân chủ
Cha mẹ Wei Zhilin
Giải thưởng 1994 Giải Olof Palme
1996 Giải thưởng Sakharov
1996 Giải Nhân quyền Robert F. Kennedy


Ngụy Kinh Sinh (tiếng Trung: 魏京生; bính âm: Wèi Jīngshēng; sinh ngày 20.5.1950) là nhà hoạt động trong cuộc "Vận động Dân chủ ở Trung quốc" (中國民主運動), nổi tiếng nhất về việc viết tài liệu "Hiện đại hóa thứ 5" (第五個現代化) trên "Bức tường Dân chủ" ở Bắc Kinh năm 1978. Ông nổi tiếng vì đã bị chính quyền Trung quốc bắt và trải qua 15 năm trong nhà tù do tài liệu kể trên.[1] Tuy nhiên, một số nguồn tin cho rằng ông bị bắt giam để đảm bảo cho nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình của đảng Cộng sản Trung Quốc một thắng lợi chính trị trong cuộc chiến tranh biên giới Việt-Trung.[2]

Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1966 ông gia nhập Hồng vệ binh khi là học sinh 16 tuổi trong thời Cách mạng văn hóa.[3] Năm 1973 ông làm thợ điện ở Vườn thú Bắc Kinh.[3]

Khi Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền và trong thời kỳ Cách mạng văn hóa trở nên suy yếu, Ngụy đã công kích chính phủ của đảng Cộng sản Trung Quốc, trở thành một trong vài người đầu tiên cả gan dám tố cáo nhà lãnh đạo quốc gia tối cao Đặng Tiểu Bình.[1] Đáng kể nhất là Ngụy đã mô tả Đặng như một nhà độc tài.[1]

Tác giả[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 5.12.1978 Ngụy đã viết tài liệu Hiện đại hóa thứ 5[4] trên Bức tường Dân chủBắc Kinh nói rằng "dân chủ" được đưa thêm vào danh sách 4 hiện đại hóa [5], trong đó có công nghiệp, nông nghiệp, khoa học kỹ thuật cùng quốc phòng.[1] Ngụy Kinh Sinh nổi tiếng về về việc biên tập tạp chí sớm chết yểu Thám sách (探索) năm 1979.

Ông cũng xuất bản một lá thư ký tên mình trong tháng 3 năm 1979 tố cáo tình trạng vô nhân đạo ở nhà tù Qincheng (quận Xương Bình) của Trung quốc, nơi vị Ban-thiền Lạt-ma thứ 10 bị giam cầm.[6] Tuy nhiên, đã có các tuyên bố không được chứng minh rằng một phần lớn luận cứ trong lá thư của Ngụy lấy từ các tác giả vô danh khác với kinh nghiệm cá nhân liên quan đến nhà tù Qincheng.

Bị bắt và giam tù[sửa | sửa mã nguồn]

Ngụy đã bị chính quyền Trung quốc bắt và giam tù 15 năm do việc soạn thảo tài liệu "Hiện đại hóa thứ 5" kể trên.[1], tuy nhiên có một vài nguồn cho rằng ông bị bắt giam vì những nguyên nhân khác.

Ngày 17.2.1979 nổ ra cuộc chiến tranh biên giới Việt-Trung. Đặng Tiểu Bình hiểu rằng một cuộc chiến tranh quốc tế có thể có một tác động mạnh mẽ vào chính trị trong nước nếu Trung Quốc giành được chiến thắng trong chiến tranh.[2] Khi cuộc chiến tranh biên giới Việt-Trung đã được tiến hành, Ngụy và các nhà hoạt động chính trị khác đã bị bắt giữ. Ngụy bị buộc tội mưu toan bán các bí mật quân sự cho một phóng viên người Anh.[2] Tháng 11 năm 1979 Ngụy bị truyên án tù giam 15 năm.[2]

Ngụy đã ở tù cho tới ngày 14.9.1993 thì được thả ra, chỉ một tuần lễ trước khi có cuộc bỏ phiếu của Ủy ban Olympic Quốc tế về việc chọn Bắc Kinh hay Sydney làm thành phố chủ nhà tổ chức Thế vận hội Mùa hè năm 2000.

Ngụy sớm trở thành nhà hoạt động chính trị sau khi được phóng thích, và các quan chức Trung Quốc liên tục cảnh cáo ông rằng các hoạt động chính trị của ông đã vi phạm thỏa thuận tạm tha, và ông có thể bị bắt lại.[7]

Ngày 27.2.1994, Ngụy gặp John H. Shattuck trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phụ trách vấn đề Nhân quyền để bàn về tình trạng nhân quyền ở Trung quốc. Ngụy đã bị bắt trong tuần lễ sau đó cùng với 15 nhà hoạt động dân chủ và lao động khác.[8] Mặc dù được thả ngay sau đó và bị đưa đi sống lưu vong ở Thiên Tân, nhưng Ngụy đã bị bắt lại lần nữa vào ngày 01.4.1994 khi ông tìm cách trở về Bắc Kinh.

Bị buộc tội âm mưu chống lại nhà nước, ông đã bị kết án 14 năm tù giam, nhưng ông chỉ ở tù cho đến ngày 16.11.1997, thì được phóng thích vì "lý do sức khỏe" và ngay lập tức bị trục xuất sang Hoa Kỳ.[8] Ông được cho sang Hoa Kỳ do áp lực quốc tế, nhất là do yêu cầu của tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton thời đó.[1]

Tháng 3 năm 2008, ông đã kêu gọi Jacques Rogge, chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc tế, hãy làm áp lực yêu cầu nhà cầm quyền Bắc Kinh tôn trọng nhân quyền người dân ở Tây Tạng[9] · [10].

Giải thưởng và Vinh dự[sửa | sửa mã nguồn]

Ngụy Kinh Sinh đã đoạt nhiều giải thưởng nhân quyền và dân chủ, trong đó có:

  • Các bài viết của ông đã được dịch và xuất bản trong quyển "The Courage to Stand Alone: Letters from Prison and Other Writings" năm 1997.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d Schell, Orville. Shambaugh, David L. [1999] (1999). The China reader: the reform era. Random House, Inc. ISBN 0-679-76387-2, 9780679763871.
  2. ^ a ă â b Yang, Benjamin. [1998] (1998). Deng: a political biography. M.E. Sharpe publishing. ISBN 1-56324-722-4, 9781563247224. pg 207.
  3. ^ a ă www.boxun.com. "www.boxun.com." 魏京生 Retrieved on 2010-12-12.
  4. ^ trên báo tường (đại tự báo) ngày 5.12.1978
  5. ^ Ebrey, Patricia Buckley. “Four Modernizations Era”. A Visual Sourcebook of Chinese Civilization. University of Washington. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2011. 
  6. ^ Excerpts from Qincheng: A Twentieth Century Bastille, published in Exploration, March 1979
  7. ^ Suettinger, Robert. Beyond Tiananmen: The Politics of U.S.-China Relations, 1989-2000. Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2003
  8. ^ a ă Mann, James. About Face: A History of America's Curious Relationship with China from Nixon to Clinton 1st ed. New York: Alfred Knopf: Distributed by Random House, 1999.
  9. ^ Il faut, maintenant, faire pression sur Pékin par Wei Jingsheng
  10. ^ Il faut, maintenant, faire pression sur Pékin rangzen.rmc.fr
  11. ^ A Different View, Issue 19, January 2008.
  12. ^ Hero file
  13. ^ “And the other Nobel Peace Prize nominees were”. The Independent (London). 12 tháng 10 năm 2009. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]